Cần xử lý nghiêm địa phương, người đứng đầu 'bỏ quên' kinh phí cho bình đẳng giới

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà kiến nghị Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước cần đưa nội dung bố trí và sử dụng ngân sách cho bình đẳng giới thành một chuyên đề riêng để thanh tra độc lập

Sáng 21/4, tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cho biết, sau khi nghiên cứu báo cáo số 137 của Chính phủ về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, ông đánh giá cao nỗ lực và những kết quả đạt được.

Tuy nhiên, theo đại biểu, để tạo ra sự đột phá, cần nhìn thẳng vào những tồn tại mang tính hệ thống.

Không có dữ liệu, chính sách sẽ bị "mù"

Vấn đề đầu tiên được đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề cập là lỗ hổng trong hệ thống dữ liệu thống kê tách biệt giới - yếu tố được ông ví như "mạch máu của quản lý nhà nước".

Theo đại biểu, báo cáo cho thấy công tác thống kê số liệu về giới vẫn còn nhiều khó khăn, hệ thống chỉ tiêu còn tản mát, chưa có cơ sở dữ liệu tập trung. Đáng chú ý, có tới 7/20 chỉ tiêu (tương đương 35%) chưa đạt hoặc chưa thu thập được số liệu trong năm 2025.

Những chỉ tiêu này bao gồm các thông tin quan trọng như tỷ lệ nữ giám đốc, chủ doanh nghiệp; tỷ suất sinh ở vị thành niên; hay tỷ lệ nữ thạc sĩ trên tiến sĩ…

"Đây là nguyên nhân của việc mù chính sách", đại biểu nói thẳng. Ông phân tích: "Không có số liệu thống kê tách biệt giới kịp thời và chính xác, chúng ta không thể đánh giá đúng tác động chính sách, dẫn đến việc phân bổ nguồn lực sai lệch".

Một thực tế đáng lo ngại là nhiều số liệu hiện chỉ được thu thập thông qua các cuộc tổng điều tra định kỳ 5 năm hoặc 10 năm. Điều này khiến cơ quan quản lý rơi vào thế bị động, phản ứng chậm trước các biến động về giới trong xã hội.

Từ đó, đại biểu kiến nghị cần bổ sung ngay nhiệm vụ số hóa và đồng bộ dữ liệu giới vào phương hướng năm 2026.

Ông cũng đề xuất một yêu cầu mang tính bắt buộc: "Mọi báo cáo chuyên ngành từ Trung ương đến địa phương phải có phân tách số liệu nam - nữ như một điều kiện tiên quyết để được nghiệm thu, phê duyệt".

Cần quy định rõ vị trí việc làm chuyên trách cho công tác bình đẳng giới

Bên cạnh dữ liệu, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà chỉ ra nghịch lý thứ hai: hệ thống chính sách có nhưng đội ngũ thực thi lại thiếu ổn định và chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Theo ông, sau quá trình sáp nhập các cơ quan địa phương, đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới có nhiều biến động. Phần lớn là cán bộ kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển, thiếu kinh nghiệm thực tiễn.

"Tôi cho rằng chúng ta đang rơi vào một vòng luẩn quẩn", đại biểu nhận định. Ông mô tả rõ thực trạng: từ việc bổ nhiệm cán bộ kiêm nhiệm, tổ chức đào tạo, tập huấn, sau đó cán bộ lại luân chuyển hoặc cơ quan tiếp tục sáp nhập, rồi lại phải đào tạo người mới từ đầu.

Hệ quả là sự đứt gãy trong triển khai chính sách. "Các chính sách từ Trung ương khi xuống cơ sở bị rơi rụng hoặc thực hiện mang tính hình thức", ông cảnh báo.

Đại biểu cũng cho rằng việc lồng ghép nhiệm vụ cho cán bộ kiêm nhiệm đang vô hình trung làm mờ nhạt trách nhiệm chuyên trách, khiến hiệu quả công việc không cao.

Để khắc phục, ông đề nghị Bộ Nội vụ khẩn trương rà soát và quy định rõ vị trí việc làm chuyên trách cho công tác bình đẳng giới hoặc ít nhất phải có mô tả công việc cụ thể với tỷ lệ thời gian bắt buộc.

"Cùng với đó, cần bổ sung các giải pháp xây dựng cơ chế giữ chân cán bộ", ông nhấn mạnh, coi đây là điều kiện then chốt để đảm bảo tính liên tục và hiệu quả của chính sách.

Đại biểu đoàn TP Hà Nội cho biết, sau quá trình sáp nhập các cơ quan địa phương, đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới có nhiều biến động. Phần lớn là cán bộ kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển, thiếu kinh nghiệm thực tiễn

Vấn đề thứ 3 được đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhấn mạnh là nghịch lý trong phân bổ nguồn lực - nơi ông cho rằng đang tồn tại "điểm nghẽn ở khâu thực thi".

Theo báo cáo, ngân sách nhà nước ở cấp Trung ương và các chương trình mục tiêu quốc gia đã được bố trí. Tuy nhiên, nguồn kinh phí này còn thấp và chủ yếu thực hiện theo hình thức lồng ghép. Đáng lo ngại hơn, tại cấp cơ sở - nơi trực tiếp triển khai chính sách - lại xảy ra tình trạng thiếu kinh phí nghiêm trọng. "Có xã, phường không có kinh phí để triển khai", đại biểu dẫn chứng.

Thực trạng này dẫn đến việc nhiều hoạt động về bình đẳng giới chỉ tồn tại trên giấy, không thể triển khai thực chất trong đời sống.

Từ đó, đại biểu đề nghị Quốc hội và Chính phủ cần có quy định rõ ràng hơn trong phân bổ ngân sách hằng năm. Cụ thể, cần xác định một tỷ lệ phần trăm tối thiểu, có mục tiêu cụ thể, bắt buộc dành riêng cho công tác bình đẳng giới tại cấp cơ sở.

"Không gộp chung vào chi thường xuyên lồng ghép", ông lưu ý, nhằm tránh tình trạng nguồn lực bị "hòa tan" và không đến được đúng địa chỉ cần thiết.

Ngoài ra, đại biểu đề xuất tăng cường giám sát bằng các công cụ kiểm tra độc lập. Theo đó, Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước cần đưa nội dung bố trí và sử dụng ngân sách cho bình đẳng giới thành một chuyên đề riêng.

Ông nhấn mạnh: Cần "phát hiện và xử lý nghiêm các địa phương, người đứng đầu không quan tâm, không cấp kinh phí cho hoạt động này", coi đây là biểu hiện của việc không hoàn thành trách nhiệm được giao.

Từ đó, đại biểu đoàn Hà Nội đề xuất báo cáo cần tập trung 3 trụ cột: dữ liệu số hóa tách biệt giới để hoạch định chính sách chính xác; đội ngũ nhân sự chuyên trách ổn định nhằm bảo đảm thực thi hiệu quả và ngân sách được ấn định cụ thể đến cấp xã để tránh "đứt gãy" ở cơ sở.