Giải bài toán chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong thời kỳ già hóa dân số

Những mô hình linh hoạt, chi phí hợp lý được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tải cho bệnh viện, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi. Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh – Chuyên gia xã hội học xoay quanh câu chuyện này.

Phóng viên: Thưa Tiến sĩ, Việt Nam đang trong quá trình già hóa dân số, Tiến sĩ có nhận định như thế nào về chất lượng và số lượng của các viện dưỡng lão hiện nay?

Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh: Với tốc độ già hóa dân số nhanh như hiện nay, số lượng nhà dưỡng lão tại Việt Nam trong tương lai gần chắc chắn sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế. Việc đầu tư vào lĩnh vực này vốn đòi hỏi sự khắt khe về điều kiện cơ sở vật chất cũng như nguồn lực, dẫn đến sự khan hiếm trong cung ứng dịch vụ. Bên cạnh đó, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, người cao tuổi và gia đình sẽ có xu hướng lựa chọn những dịch vụ thực sự phù hợp và có chất lượng vượt trội. Điều này đồng nghĩa với việc những cơ sở không kịp đổi mới hoặc cung cấp dịch vụ kém hiệu quả sẽ khó có thể trụ vững.

Chính quy luật đào thải này sẽ thúc đẩy sự ra đời của các mô hình dịch vụ mới, đa dạng và chuyên sâu hơn nhằm đáp ứng nhu cầu riêng biệt của từng nhóm khách hàng người cao tuổi. Tôi tin rằng trong thời gian tới, đây sẽ là một lĩnh vực cực kỳ tiềm năng và phát triển mạnh mẽ, song hành cùng sự gia tăng về số lượng cũng như kỳ vọng về chất lượng sống của người cao tuổi tại Việt Nam.

Phóng viên: Tiến sĩ đánh giá như thế nào về giá thành viện dưỡng lão hiện nay? Để có thể vào các viện dưỡng lão người cao tuổi và gia đình nên chuẩn bị ra sao?

Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh: Hiện nay, giá thành dịch vụ tại các nhà dưỡng lão không hề rẻ, thường dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng, khiến phân khúc này chủ yếu chỉ đáp ứng được nhóm người cao tuổi có điều kiện tài chính, có lương hưu cao hoặc con cái dư dả. Trên thực tế, không phải gia đình nào cũng đủ khả năng chi trả mức kinh phí lớn như vậy. Trong khi đó, các mô hình nhà dưỡng lão công lập do Nhà nước đầu tư dành cho đối tượng chính sách hay người già cô đơn còn hạn chế, chưa thể đáp ứng hết nhu cầu ngày càng tăng của cộng đồng.

Chính vì vậy, tôi cho rằng trong thời gian tới, Nhà nước cần ban hành những chính sách khuyến khích thiết thực để thu hút các nhà đầu tư tư nhân. Những ưu đãi về thuế, giá thuê đất và các cơ chế hỗ trợ khác sẽ tạo động lực để họ mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi. Khi nguồn cung nhà dưỡng lão trở nên dồi dào và đa dạng hơn, quy luật cạnh tranh tất yếu sẽ giúp giá thành dịch vụ giảm xuống, đồng thời chất lượng chăm sóc sẽ được nâng cao, tạo điều kiện cho nhiều người cao tuổi được tiếp cận với môi trường sống an toàn và chuyên nghiệp.

Phóng viên: Theo Tiến sĩ các viện dưỡng lão cần phát triển theo hướng nào đáp ứng đa dạng nhu cầu của người cao tuổi?

Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh: Trong mô hình này, người cao tuổi chính là khách hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ phải luôn theo sát để nắm bắt tâm lý, nguyện vọng cũng như nhu cầu thực tế của họ. Trên thế giới, nhà dưỡng lão đã có lịch sử phát triển lâu đời, vì vậy chúng ta cần chủ động học hỏi những kinh nghiệm quý báu để liên tục nâng cấp, sửa chữa và hoàn thiện mô hình của mình.

Sự nâng cấp này không chỉ dừng lại ở dịch vụ chăm sóc y tế hay sinh hoạt thuần túy, mà còn phải hướng tới việc phát huy vai trò của người cao tuổi thông qua những giải pháp sáng tạo. Chẳng hạn, khi nghiên cứu về tâm lý người cao tuổi, chúng ta thấy nhu cầu giao tiếp là vô cùng quan trọng. Đơn vị cung cấp dịch vụ có thể tổ chức các hoạt động giao tiếp liên thế hệ, tạo không gian để các cụ trò chuyện và truyền đạt kinh nghiệm sống cho giới trẻ hoặc trẻ em. Điều này giúp người cao tuổi cảm thấy mình vẫn còn giá trị và sự gắn kết với cộng đồng. Tôi tin rằng, chìa khóa của sự thành công chính là không ngừng sáng tạo để đáp ứng ngày càng tốt hơn những yêu cầu tinh tế của người cao tuổi.