Canada xóa bỏ thuế chống bán phá giá kéo dài 11 năm với Trung Quốc

Canada đã chấm dứt toàn bộ thuế chống bán phá giá (AD) và thuế chống trợ cấp (CVD) đối với tấm pin mặt trời Trung Quốc. (Ảnh: AFP)

Động thái này tạo ra môi trường nhập khẩu với mức thuế 0%, ngay sát thị trường năng lượng mặt trời có chính sách bảo hộ mạnh là Mỹ. Với nhà đầu tư, thay đổi này có thể làm giảm chi phí dự án và tạo ra khác biệt đáng kể về thương mại Bắc Mỹ.

Vì sao hàng rào thương mại bị dỡ bỏ?

Theo hệ thống phòng vệ thương mại Canada, các biện pháp AD và CVD không có hiệu lực vĩnh viễn. Chúng phải được rà soát khi sắp hết hạn và chỉ được duy trì nếu ngành khai thác trong nước tiếp tục ủng hộ.

Trong đợt rà soát lần hai, khởi động ngày 2/2/2026, Tòa án Thương mại Quốc tế Canada (CITT) kết luận việc chấm dứt lệnh hiện hành sẽ không gây thiệt hại cho ngành khai thác trong nước.

Đến 17/9/2026, CITT chính thức hủy lệnh áp thuế, còn Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) ngừng thu các khoản thuế theo SIMA. Không có nhà khai thác Canada nào được nêu tên công khai phản đối việc chấm dứt biện pháp. Như vậy, 11 năm bảo hộ kết thúc vì ngành trong nước không còn ủng hộ việc tiếp tục áp thuế.

Tấm pin Trung Quốc hiện có thể vào Canada với thuế tối huệ quốc 0%, không còn AD, CVD hay phụ phí SIMA. Điều này đặc biệt quan trọng với các dự án quy mô lớn, bởi mô-đun chiếm phần đáng kể trong vốn đầu tư.

Giá mô-đun nhập khẩu thấp hơn có thể giúp giảm chi phí vốn, cải thiện hiệu quả dự án và hạ chi phí điện quy dẫn (LCOE).

Mặt trái là sự phụ thuộc nguồn cung. Chuỗi giá trị silicon tinh thể, từ polysilicon đến wafer và tế bào pin, tập trung mạnh tại Trung Quốc. Việc mở cửa cho hàng nhập khẩu có thể khiến thị trường Canada phụ thuộc hơn vào các nhà cung cấp Trung Quốc.

Canada đi ngược hướng Mỹ

Trong khi Canada chấm dứt hoàn toàn chế độ AD/CVD, Mỹ vẫn duy trì và những năm gần đây tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm năng lượng mặt trời Trung Quốc.

Kết quả là cùng một sản phẩm chịu cách đối xử rất khác nhau ở hai bên biên giới. Canada trở thành điểm nhập khẩu có chi phí thuế thấp hơn đáng kể cho mô-đun Trung Quốc, tạo động lực thương mại mới tại Bắc Mỹ.

Điều này làm nổi lên rủi ro chuyển hướng thương mại và tái xuất. Nếu lượng mô-đun Trung Quốc vào Canada tăng mạnh, cơ quan thương mại Mỹ có thể chú ý hơn đến khả năng hàng hóa được chuyển qua Canada để tiếp cận thị trường Mỹ. Hiện chưa có hành động thực thi nào được báo cáo; đây là rủi ro tiềm tàng, không phải kết luận rằng chuyển tải đang xảy ra.

Thứ nhất là rủi ro tập trung chuỗi cung ứng: giá thấp hơn có thể thúc đẩy thị phần của nhà cung cấp Trung Quốc, nhưng cũng khiến Canada nhạy cảm hơn với gián đoạn xuất khẩu hoặc hạn chế thương mại.

Thứ hai là rủi ro đảo chiều chính sách. Việc áp thuế trở lại không đơn giản là một quyết định hành chính; Canada sẽ cần khiếu nại mới từ ngành trong nước, điều tra mới của CBSA và kết luận mới của CITT về thiệt hại.

Nhà đầu tư nên theo dõi gì?

Trong 12 tháng tới, cần theo dõi lượng mô-đun Trung Quốc nhập vào Canada, hoạt động thực thi của Mỹ và các khiếu nại mới tại CBSA hoặc CITT.

Kinh nghiệm Liên minh châu Âu sau khi các biện pháp đối với mô-đun Trung Quốc hết hiệu lực năm 2018 cho thấy giá mô-đun giảm và triển khai điện mặt trời tăng, nhưng nhà khai thác nội địa chịu cạnh tranh mạnh hơn.

Tóm lại, quyết định ngày 17/9 tạo ra một thay đổi cấu trúc: Canada ưu tiên khả năng tiếp cận mô-đun giá thấp và chi phí triển khai, trong khi Mỹ tiếp tục duy trì hàng rào thương mại cao hơn. Trong ngắn hạn, đây là câu chuyện về chi phí dự án; trong trung hạn, trọng tâm sẽ là mức độ phụ thuộc nguồn cung, rủi ro thực thi thương mại và khả năng chính sách thay đổi.