Căng thẳng Mỹ-Iran và 'sao đổi ngôi' tại Fed đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh

Giá xăng dầu được niêm yết tại trạm xăng ở Seoul, Hàn Quốc. Ảnh tư liệu: Yonhap/TTXVN

Trong phiên giao dịch cuối tuần 30/1, giá dầu giảm nhẹ sau chuỗi tăng mạnh trước đó, song vẫn neo gần mức cao nhất trong khoảng sáu tháng. Giá dầu Brent chốt phiên ở 70,69 USD/thùng, giảm không đáng kể (2 xu Mỹ), trong khi giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) giảm 21 xu, xuống 65,21 USD/thùng. Đây là phiên điều chỉnh kỹ thuật khi thị trường tạm dừng để đánh giá các rủi ro địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ và Iran, cũng như diễn biến về nhân sự ở Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).

Dù điều chỉnh trong phiên 30/1, tính chung cả tuần qua, giá dầu Brent và WTI vẫn ghi nhận mức tăng khoảng 9%, phản ánh mức độ nhạy cảm cao của thị trường trước các rủi ro địa chính trị và thiên tai. Giá dầu Brent thậm chí đã có thời điểm vượt mốc 70 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 9/2025, cho thấy lực mua vẫn chiếm ưu thế trong phần lớn thời gian của tuần.

Giới phân tích cho rằng tâm điểm của thị trường trong suốt tuần qua vẫn là Iran. Trước đó, giá dầu đã vọt lên mức cao nhất kể từ đầu tháng 8/2025 sau khi xuất hiện thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc các biện pháp cứng rắn hơn, bao gồm khả năng thực hiện hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Các chiến lược gia đầu tư tại công ty quản lý tài sản Wealth Club nhận định "thùng thuốc súng" Trung Đông đang chực chờ bùng nổ trở lại, kéo giá dầu và cổ phiếu các công ty năng lượng lớn đi lên.

Về tác động kinh tế vĩ mô, công ty nghiên cứu thị trường Capital Economics lưu ý rằng các cuộc tấn công vào Iran có nguy cơ khiến giá dầu tăng vọt và đe dọa làm gia tăng lạm phát trên toàn cầu. Điều này có thể buộc các ngân hàng trung ương lớn phải giảm tốc độ hoặc số lượng các đợt cắt giảm lãi suất trong tương lai.

Dù sau đó cả Mỹ và Iran đều phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại, phía Iran khẳng định năng lực phòng thủ không phải là chủ đề đàm phán, khiến rủi ro nguồn cung vẫn bao trùm thị trường.

Đà tăng của dầu trong tuần còn được tiếp sức bởi thời tiết khắc nghiệt tại Mỹ. Một cơn bão mùa Đông càn quét nhiều khu vực của nước Mỹ cuối tuần trước đã khiến sản lượng dầu của nước này có thời điểm giảm tới 2 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 15% tổng sản lượng, đồng thời làm gián đoạn hoàn toàn hoạt động xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực Bờ Vịnh trong ngắn hạn. Dù hoạt động khai thác và xuất khẩu đã dần phục hồi từ giữa tuần, tác động của bão tuyết vẫn góp phần thắt chặt nguồn cung trong những ngày đầu.

Chính phủ Mỹ ngày 28/1 công bố dữ liệu cho thấy tồn kho dầu thô của nước này đã giảm 2,295 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 23/1. Con số này vượt xa mức dự báo giảm 0,2 triệu thùng của thị trường và phản ánh tác động rõ rệt của thời tiết lên chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, thị trường cũng theo dõi sát tình hình tại Kazakhstan, nơi mỏ dầu Tengiz – mỏ lớn nhất nước này – đang khôi phục sản xuất chậm hơn dự kiến sau sự cố hỏa hoạn và mất điện. Yếu tố này tiếp tục hạn chế nguồn cung toàn cầu trong ngắn hạn.

Trước đó, bốn nhà sản xuất dầu chủ chốt của Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dẩu mỏ (OPEC) và các đối tác, còn gọi là OPEC+, đã cam kết thực hiện những đợt cắt giảm bù sản lượng sâu hơn trong nửa đầu năm 2026, giữa lúc OPEC+ do Saudi Arabia và Nga dẫn đầu gây sức ép buộc các thành viên nâng cao mức độ tuân thủ trong bối cảnh thị trường đang dư cung.

OPEC+ ngày 7/1 cho biết Iraq, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Kazakhstan và Oman đã nộp các kế hoạch cập nhật về cắt giảm bù sản lượng lên Ban Thư ký OPEC nhằm bù đắp cho phần sản lượng vượt hạn ngạch tích lũy kể từ tháng 1/2024. Tổng mức cắt giảm sẽ là 829.000 thùng/ngày vào tháng 6/2026, gấp ba lần con số 267.000 thùng/ngày mà bốn nhà sản xuất này đã cắt giảm vào tháng 12/2025. Kazakhstan sẽ chiếm phần lớn nhất trong con số này, với mức cắt giảm 669.000 thùng/ngày vào tháng 6/2026, so với 131.000 thùng/ngày vào tháng 12/2025.

Iraq, quốc gia thường xuyên sản xuất vượt hạn ngạch theo quy định của OPEC+, sẽ duy trì mức cắt giảm 100.000 thùng/ngày vào giữa năm nay. Khối lượng cắt giảm bù của UAE sẽ tăng từ 10.000 thùng/ngày ghi nhận vào tháng 1/2026 lên khoảng 55.000 thùng/ngày vào tháng 6/2026. Oman, một trong những nhà sản xuất nhỏ nhất ở vùng Vịnh, sẽ thực hiện mức cắt giảm bù trung bình khoảng 5.700 thùng/ngày trong giai đoạn từ tháng 1-6/2026

Kế hoạch cắt giảm bù sản lượng của Iraq, UAE, Kazakhstan và Oman được đưa ra ba ngày sau khi OPEC+ quyết định giữ nguyên sản lượng dầu trong bối cảnh nguy cơ dư cung toàn cầu ngày càng gia tăng, giữa lúc thị trường dầu mỏ thế giới chứng kiến một diễn biến chưa từng có tiền lệ tại Venezuela và Mỹ tuyên bố tiếp quản các tài sản năng lượng của quốc gia thành viên OPEC có trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới này.

Tuy nhiên, sang tới phiên cuối tuần, đà tăng của giá dầu đã tạm chững lại. Đồng USD phục hồi từ vùng thấp nhất bốn năm sau khi ông Trump đề cử ông Kevin Warsh kế nhiệm ông Jerome Powell giữ chức Chủ tịch Fed, qua đó gây sức ép lên các hàng hóa được định giá bằng USD. Cùng với đó, việc sản lượng dầu thô Mỹ tăng trở lại sau thời gian gián đoạn và triển vọng Kazakhstan nối lại xuất khẩu đã khiến tâm lý thị trường bớt căng thẳng.

Nhìn về trung hạn, một số khảo sát cho thấy nhiều chuyên gia vẫn dự báo giá dầu duy trì quanh 60 USD/thùng trong năm nay, khi nguy cơ dư cung có thể bù đắp cho các rủi ro địa chính trị. Tuy vậy, tuần giao dịch vừa qua cho thấy chỉ cần một tín hiệu leo thang căng thẳng tại Trung Đông hay gián đoạn nguồn cung do thời tiết, thị trường dầu có thể nhanh chóng “nóng” trở lại.

Minh Trang/TTXVN (Tổng hợp)