Cảnh báo gánh nặng từ vi-rút hợp bào hô hấp (RSV) đối với người mắc bệnh mạn tính

RSV có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng duy trì các hoạt động thường ngày của người mắc bệnh mạn tính. Ảnh: Vũ Thư

Khảo sát do GSK giao Tổ chức nghiên cứu Human8 (tổ chức tư vấn chiến lược và nghiên cứu thị trường toàn cầu) thực hiện trực tuyến từ ngày 15-7 đến ngày 7-8-2026 trên 6.041 người từ 18 tuổi trở lên tại 10 quốc gia, bao gồm Australia, Brazil, Canada, Đức, Italia, Nhật Bản, Mexico, Ba Lan, Tây Ban Nha và Đài Loan (Trung Quốc). Những người tham gia khảo sát đang sống chung với một hoặc nhiều bệnh lý mạn tính như bệnh tim mạch, bệnh thận mạn, đái tháo đường type 1 và type 2, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và tăng huyết áp.

Kết quả khảo sát ghi nhận có tới 79% người tham gia cho biết, sinh hoạt hằng ngày bị xáo trộn khi mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, trong đó có RSV. Nhiễm bệnh không chỉ gây mệt mỏi thể chất mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, làm dấy lên tâm lý lo lắng về khả năng kiểm soát bệnh nền và buộc người bệnh phải phụ thuộc nhiều hơn vào sự chăm sóc của người thân.

Tình trạng bệnh mạn tính trở nặng sau khi nhiễm vi-rút đường hô hấp được ghi nhận rõ rệt ở nhiều nhóm đối tượng: 52% ở bệnh nhân hen phế quản, 45% ở người mắc COPD, 35% ở người mắc bệnh thận mạn, 29% ở bệnh nhân tim mạch và 27% ở người bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, có 36% người tham gia mất nhiều thời gian hồi phục hơn dự kiến, 25% phải tái khám tại cơ sở y tế ban đầu và 18% phải đến các cơ sở cấp cứu.

Đáng chú ý, ở nhóm từng được chẩn đoán mắc RSV, các triệu chứng và ảnh hưởng sức khỏe thường có xu hướng kéo dài. Khoảng 55% người từng mắc RSV tự đánh giá triệu chứng ở mức độ vừa hoặc rất nặng; tỷ lệ này lên tới 68% ở bệnh nhân thận mạn hoặc COPD, 64% ở người bệnh tim mạch và 63% ở người mắc hen.

Tuần lễ Nâng cao Nhận thức về RSV năm 2026 giúp cộng đồng hiểu hơn về RSV và ảnh hưởng của nó đối với người lớn mắc bệnh mạn tính. Ảnh: Vũ Thư

Sau giai đoạn nhiễm bệnh ban đầu, 40% bệnh nhân ghi nhận sức khỏe tiếp tục bị ảnh hưởng từ một tháng trở lên, thậm chí gần 10% cần hơn một năm để hồi phục hoặc chưa thể lấy lại thể trạng ban đầu.

Trên phạm vi toàn cầu, RSV là tác nhân truyền nhiễm đường hô hấp phổ biến, ước tính ảnh hưởng đến khoảng 64 triệu người mỗi năm ở mọi lứa tuổi.

Vi-rút RSV ngày càng được xem là nguyên nhân nguy hiểm gây bệnh đường hô hấp ở người từ 60 tuổi trở lên. Theo các nghiên cứu dịch tễ, chỉ riêng trong năm 2019, RSV đã gây ra khoảng 470.000 ca nhập viện và 33.000 ca tử vong nội viện ở người cao tuổi tại các quốc gia phát triển.

Tại Việt Nam, mô hình dự báo trong vòng 5 năm ước tính có khoảng 4,6 triệu ca mắc bệnh hô hấp cấp do RSV ở người từ 60 tuổi trở lên, kéo theo khoảng 200.000 ca nhập viện và 18.000 ca tử vong liên quan đến biến chứng hô hấp dưới.

Mặc dù có tới 79% người tham gia khảo sát bày tỏ lo ngại về việc vi-rút hô hấp cản trở điều trị hoặc khiến bệnh nền trở nặng, nhận thức thực tế về RSV trong cộng đồng vẫn còn khoảng trống lớn. Gần một nửa (46%) người mắc bệnh mạn tính chưa từng trao đổi về RSV với nhân viên y tế trong vòng hai năm qua, và 33% người bệnh chưa bao giờ thảo luận về loại vi-rút này.

Trước thực trạng trên, Tiến sĩ Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa GSK Việt Nam, nhấn mạnh người mắc bệnh mạn tính cần chủ động theo dõi sức khỏe và thảo luận trực tiếp với cán bộ y tế về các biện pháp phòng ngừa nhiễm vi-rút đường hô hấp, bao gồm RSV.

Tuần lễ Nâng cao Nhận thức về RSV năm 2026 đặt mục tiêu thúc đẩy đối thoại giữa cộng đồng và giới chuyên môn, khuyến cáo người dân - đặc biệt là người cao tuổi và nhóm có bệnh lý nền - chủ động thăm khám định kỳ để nhận tư vấn khoa học nhằm bảo vệ sức khỏe hô hấp và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài./.