Cảnh báo nguy cơ cháy, nổ từ các sản phẩm tự sinh nhiệt, giữ ấm

Hình ảnh minh họa sản phẩm tự sinh nhiệt.

Cùng với sự phát triển của thị trường hàng tiêu dùng, nhiều sản phẩm giữ ấm ứng dụng công nghệ tự sinh nhiệt đã được đưa vào sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. Một số sản phẩm hoạt động theo nguyên lý phản ứng hóa học giữa bột sắt và oxy trong không khí, qua đó giải phóng nhiệt, giúp duy trì nhiệt độ trong một khoảng thời gian nhất định mà không cần sử dụng điện hoặc nguồn lửa trực tiếp.

Theo thông tin công bố trên bao bì của một số sản phẩm đang lưu hành, nhiệt độ giữ ấm có thể duy trì khoảng 40°C trong thời gian lên đến 4 giờ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thời gian giữ ấm được công bố không đồng nghĩa với việc phản ứng sinh nhiệt đã chấm dứt hoàn toàn. Trong những điều kiện nhất định, sản phẩm có thể tiếp tục phát sinh nhiệt sau khi kết thúc thời gian sử dụng.

Đáng chú ý, một số sản phẩm hiện nay mới chỉ có hướng dẫn sử dụng và yêu cầu bỏ vào thùng rác sau khi dùng, nhưng chưa hướng dẫn cụ thể về thời điểm sản phẩm ngừng sinh nhiệt, điều kiện làm nguội, phương pháp thu gom hoặc các biện pháp phòng ngừa nguy cơ cháy khi thải bỏ sản phẩm với số lượng lớn.

* Nguy cơ cháy từ hiện tượng phát sinh và tích tụ nhiệt

Đối với các sản phẩm sử dụng phản ứng oxy hóa để tạo nhiệt, quá trình sinh nhiệt phụ thuộc vào thành phần hóa học, lượng oxy tiếp xúc, độ ẩm và điều kiện môi trường. Khi sản phẩm đang sinh nhiệt được đặt trong môi trường khó thoát nhiệt, nhiệt lượng có thể tích tụ, làm gia tăng nhiệt độ cục bộ.

Đặc biệt, tại các kho hàng, cơ sở kinh doanh, đơn vị phân phối hoặc nơi thu gom chất thải, việc tập kết số lượng lớn sản phẩm bị rách bao bì, đã kích hoạt hoặc còn khả năng sinh nhiệt cùng với giấy, vải, bao bì nhựa và các vật liệu dễ cháy có thể làm gia tăng nguy cơ cháy nếu nhiệt độ tích tụ đạt đến mức nguy hiểm.

Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm tự sinh nhiệt đều có khả năng tự gây cháy. Mức độ nguy hiểm thực tế phụ thuộc vào đặc tính của từng sản phẩm và cần được xác định thông qua đánh giá, thử nghiệm kỹ thuật phù hợp. Đối với sản phẩm sinh nhiệt bằng phản ứng oxy hóa bột sắt, nguy cơ cần đặc biệt quan tâm là tích tụ nhiệt và khả năng gây cháy; hiện chưa có cơ sở để khẳng định loại sản phẩm này có nguy cơ gây nổ trong điều kiện sử dụng thông thường.

* Khuyến cáo đối với nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu và phân phối

Để chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và phân phối sản phẩm tự sinh nhiệt cần quan tâm thực hiện các biện pháp sau:

Thứ nhất, nghiên cứu, đánh giá đầy đủ đặc tính sinh nhiệt của sản phẩm, xác định nhiệt độ tối đa, thời gian duy trì nhiệt, thời điểm chấm dứt phản ứng sinh nhiệt và các yếu tố có thể làm gia tăng nhiệt độ trong điều kiện sử dụng, bảo quản hoặc thu gom tập trung.

Thứ hai, bổ sung đầy đủ thông tin cảnh báo, hướng dẫn sử dụng, bảo quản và thải bỏ sản phẩm trên bao bì hoặc tài liệu kèm theo. Đặc biệt, cần hướng dẫn cụ thể cách xử lý đối với sản phẩm còn nóng, sản phẩm bị rách bao bì, phát nhiệt bất thường hoặc đã qua sử dụng nhưng chưa chấm dứt phản ứng sinh nhiệt.

Thứ ba, tổ chức bảo quản, lưu kho, vận chuyển sản phẩm theo đúng điều kiện kỹ thuật do nhà sản xuất quy định; tránh để bao bì bị rách, thủng, tiếp xúc với các yếu tố có thể kích hoạt phản ứng sinh nhiệt ngoài ý muốn. Đối với số lượng lớn, cần đánh giá điều kiện xếp dỡ, thông gió, thoát nhiệt và khoảng cách với các nguồn nhiệt, vật liệu dễ cháy.

Thứ tư, có biện pháp quản lý riêng đối với sản phẩm lỗi, hư hỏng, hàng hóa thu hồi hoặc sản phẩm có dấu hiệu tự phát nhiệt; không tập kết tùy tiện với bao bì giấy, nhựa, vải và các chất thải dễ cháy khi chưa xác định được tình trạng sinh nhiệt.

Thứ năm, chủ động hướng dẫn, cảnh báo người tiêu dùng về nguy cơ cháy trong quá trình sử dụng và thải bỏ; đồng thời tiếp nhận, xử lý kịp thời các phản ánh liên quan đến hiện tượng phát nhiệt bất thường.

* Khuyến cáo đối với người sử dụng

Để bảo đảm an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng, người dân cần lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, kiểm tra tình trạng bao bì trước khi sử dụng; không sử dụng sản phẩm bị rách, thủng, biến dạng hoặc có dấu hiệu bất thường.

Trong quá trình sử dụng, cần tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, không tự ý cắt, xé, tháo mở túi chứa chất sinh nhiệt; không sử dụng kết hợp với thiết bị gia nhiệt khác khi chưa được xác nhận an toàn. Ngừng sử dụng ngay khi sản phẩm phát nhiệt bất thường, gây bỏng rát hoặc kích ứng da.

* Đặc biệt, sau khi sử dụng, người dân cần lưu ý:

+ Không mặc nhiên cho rằng sản phẩm đã ngừng sinh nhiệt hoàn toàn ngay khi hết thời gian giữ ấm ghi trên bao bì.

+ Để sản phẩm nguội hoàn toàn tại vị trí an toàn, tránh tiếp xúc với giấy, vải, bông, mút xốp và các vật liệu dễ cháy khi còn nóng.

+ Không bỏ sản phẩm còn nóng vào túi rác chứa nhiều vật liệu dễ cháy hoặc thùng rác bị nén chặt, khó thoát nhiệt.

+ Không tự ý đốt, tháo mở hoặc làm phát tán các chất sinh nhiệt bên trong sản phẩm.

+ Thực hiện phân loại, thu gom và thải bỏ sản phẩm sau khi đã nguội theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định về quản lý chất thải.

Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ chăm sóc sức khỏe, spa, cơ sở lưu trú và những đơn vị sử dụng số lượng lớn sản phẩm tự sinh nhiệt, cần bố trí vị trí thu gom phù hợp, kiểm soát tình trạng sinh nhiệt trước khi thải bỏ tập trung, không để lẫn sản phẩm còn nóng với các loại chất thải dễ cháy.

* Chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ ngay từ những sản phẩm tiêu dùng hằng ngày

Sự phát triển của các sản phẩm tiêu dùng ứng dụng công nghệ tự sinh nhiệt mang lại nhiều tiện ích cho đời sống. Tuy nhiên, cùng với việc nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng, các tổ chức, doanh nghiệp cần quan tâm đúng mức đến việc đánh giá nguy cơ cháy, nổ, cung cấp đầy đủ thông tin cảnh báo và hướng dẫn an toàn cho người tiêu dùng.

Mỗi người dân cũng cần nâng cao nhận thức, không chủ quan đối với các sản phẩm có khả năng phát sinh nhiệt, nhất là trong quá trình thu gom, thải bỏ sau sử dụng.

Cơ quan Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khuyến cáo các tổ chức, doanh nghiệp và người dân chủ động nhận diện, kiểm soát các yếu tố có khả năng phát sinh, tích tụ nhiệt; thực hiện đúng hướng dẫn bảo quản, sử dụng, thu gom và thải bỏ sản phẩm nhằm phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của Nhân dân.