Cảnh báo nguy cơ lây lan âm thầm của viêm gan A

Viêm gan A là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Bệnh có khả năng lây lan cao nhưng có thể phòng ngừa bằng vaccine. Virus chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc với phân của người bệnh hoặc sử dụng thực phẩm, nước uống bị nhiễm virus.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), HAV được tìm thấy trong phân và máu của người nhiễm bệnh. Chỉ một lượng virus rất nhỏ xâm nhập vào cơ thể cũng có thể gây nhiễm trùng.

Cách virus viêm gan A lây lan

Tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm bệnh

Viêm gan A có thể lây truyền qua tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Một số tình huống làm tăng nguy cơ lây nhiễm gồm chăm sóc người bệnh, tiếp xúc với nguồn phân của người nhiễm hoặc một số hình thức quan hệ, đặc biệt quan hệ bằng miệng - hậu môn.

Virus cũng có thể lây lan khi sử dụng chung dụng cụ tiêm chích ma túy với người nhiễm bệnh.

Điều đáng lưu ý là người mắc viêm gan A có thể truyền virus cho người khác ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Vì vậy, một người hoàn toàn có thể trở thành nguồn lây mà không biết mình đang nhiễm bệnh.

Ăn thực phẩm hoặc uống nước bị nhiễm virus

Đây là một con đường lây truyền quan trọng của HAV. Thực phẩm có thể bị nhiễm virus ở nhiều giai đoạn, từ trồng trọt, thu hoạch, chế biến, xử lý cho đến sau khi được nấu.

Nước hoặc thực phẩm bị nhiễm phân chứa HAV có thể trở thành nguồn lây nếu được sử dụng để ăn uống. Nguy cơ này thường cao hơn tại những khu vực có điều kiện vệ sinh, nước sạch chưa đảm bảo hoặc nơi viêm gan A lưu hành phổ biến.

Do virus có thể lây qua thực phẩm, việc chỉ tránh tiếp xúc trực tiếp với người bệnh chưa đủ để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc viêm gan A.

Virus viêm gan A chủ yếu lan qua tiếp xúc trực tiếp và thực phẩm, nước nhiễm bẩn. Ảnh: Shutterstock.

Viêm gan A có thể không gây triệu chứng

Không phải tất cả người nhiễm HAV đều xuất hiện triệu chứng. Trẻ em đặc biệt có thể nhiễm virus nhưng không có biểu hiện rõ ràng, trong khi người lớn có xu hướng xuất hiện triệu chứng nhiều hơn.

Nếu có triệu chứng, chúng thường xuất hiện khoảng 2-7 tuần sau khi nhiễm virus. Phần lớn người bệnh hồi phục trong vòng dưới 2 tháng, nhưng một số trường hợp có thể kéo dài tới 6 tháng. Các biểu hiện thường gặp gồm:

Vàng da hoặc vàng mắt.
Chán ăn, không muốn ăn.
Đau bụng.
Buồn nôn hoặc nôn.
Sốt.
Nước tiểu sẫm màu.
Phân có màu nhạt.
Tiêu chảy.
Đau khớp.
Mệt mỏi.

Một điểm khiến viêm gan A dễ lây lan là người bệnh có thể truyền virus ngay cả khi không có triệu chứng. CDC cho biết người nhiễm có thể lây virus cho người khác trong khoảng 2 tuần trước khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện.

Ai có nguy cơ mắc viêm gan A cao hơn?

Bất kỳ ai chưa từng mắc hoặc chưa có miễn dịch với virus đều có thể nhiễm HAV. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn, gồm:

Người đi du lịch quốc tế, đặc biệt tới những khu vực có tỷ lệ viêm gan A cao.
Nam giới có quan hệ đồng giới.
Người sử dụng hoặc tiêm chích ma túy.
Người có nguy cơ phơi nhiễm HAV do đặc thù nghề nghiệp.
Người vô gia cư.

Ngoài nguy cơ nhiễm bệnh, một số người có khả năng diễn tiến nặng hơn nếu mắc viêm gan A. Nhóm này gồm người mắc bệnh gan mạn tính, trong đó có viêm gan B hoặc viêm gan C, và người nhiễm HIV.