Cảnh éo le của du lịch Malaysia

Người dân chiêm ngưỡng những bức tượng mô phỏng 12 con giáp Trung Quốc tại công trình “Những Người Bảo Vệ Di Sản” nhân dịp Tết Nguyên Đán 2026 ở Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: Reuters.

Julia, du khách Romania 22 tuổi, từng dự định du xuân ở Malaysia, từ Kuala Lumpur đến Sarawak để thăm người thân. Nhưng chuyến đi đổ vỡ khi giá vé máy bay tăng vọt lên 3.000 euro, trong khi hàng loạt chuyến bay bị xáo trộn.

“Tôi không đủ khả năng chi trả cho việc đó”, cô nói với This Week in Asia.

Ban đầu, Julia dự định bay hãng Emirates qua Dubai hoặc Abu Dhabi, song xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran khiến không phận khu vực bị đóng cửa, đẩy lịch trình vào hỗn loạn và làm những lựa chọn thay thế cũng trở nên đắt đỏ. Câu chuyện của Julia phần nào phản ánh sức ép đang phủ bóng lên tham vọng du lịch của Malaysia trước mùa quảng bá 2026.

"Cú sốc" từ bầu trời

Sau khi đón hơn 42 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 11,2% so với năm trước, Malaysia bước vào chiến dịch “Visit Malaysia 2026” với tâm thế lạc quan. Nước này đặt mục tiêu thu hút 43 triệu lượt khách quốc tế trong năm nay, trong bối cảnh du lịch tiếp tục là một trụ cột kinh tế.

Theo Cục Thống kê Malaysia, du lịch mang về 291,9 tỷ ringgit, tương đương 74,5 tỷ USD, trong năm 2024, đóng góp 15,1% GDP. Chi tiêu của khách quốc tế cũng tăng 41,1%.

Máy bay của hãng hàng không Malaysia Airlines đang đậu tại sân bay quốc tế Kuala Lumpur. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, cú sốc Malaysia đang đối mặt lại đến từ hàng không. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, giá nhiên liệu máy bay trung bình toàn cầu tăng 11,2% chỉ trong một tuần, lên 175 USD/thùng. Reuters cũng cho biết giá nhiên liệu máy bay tại châu Á tăng gần 80% kể từ khi xung đột với Iran nổ ra vào cuối tháng 2. Áp lực đó buộc các hãng hàng không tăng giá vé, áp phụ phí và cắt giảm công suất.

Điểm yếu của Malaysia cũng lộ rõ trong bối cảnh này. Ông Brendan Sobie, nhà phân tích hàng không độc lập tại Singapore, cho rằng Kuala Lumpur phụ thuộc đáng kể vào các trung tâm hàng không vùng Vịnh vì mạng bay đường dài hạn chế hơn Bangkok hay Singapore.

Trước khủng hoảng, Kuala Lumpur chỉ có khoảng 8 chuyến bay mỗi ngày tới châu Âu, nhưng có tới 17 chuyến tới Trung Đông, trong đó 10 chuyến tới các trung tâm lớn ở UAE hoặc Qatar. Trong khi đó, Singapore có khoảng 28 chuyến tới châu Âu và 11 chuyến tới Trung Đông.

Theo ông Sobie, các trung tâm khác không thể lấp đầy khoảng trống mà vùng Vịnh để lại, khiến nhu cầu các chuyến bay đường dài vượt xa nguồn cung và kéo giá vé tăng mạnh.

Du khách ngắm nhìn đường chân trời từ đài quan sát ở Kuala Lumpur. Ảnh: Reuters.

Lợi thế khách gần chưa đủ hóa giải nỗi lo

Dù vậy, Malaysia không hoàn toàn ở thế bị động. Một lợi thế lớn của nước này là cơ cấu khách quốc tế nghiêng mạnh về thị trường gần.

Số liệu của Bộ Du lịch, Nghệ thuật và Văn hóa cho thấy riêng Singapore mang tới 21,08 triệu lượt khách cho Malaysia trong năm 2025, gần bằng một nửa tổng lượng khách quốc tế cả nước. Trung Quốc đứng thứ 2 với 4,66 triệu lượt, tiếp theo là Indonesia với 4,27 triệu và Thái Lan với 2,5 triệu lượt.

Chính cấu trúc này là cơ sở để ông Uzaidi Udanis, nhà sáng lập nền tảng du lịch Malaysia Your Inbound Matters và là chủ tịch Liên minh Du lịch Nội địa, giữ sự lạc quan thận trọng. Theo ông, khoảng 75% khách đến Malaysia là từ Đông Nam Á, trong đó một nửa đến từ Singapore.

“Giá vé máy bay đắt đỏ là điều không thể tránh khỏi. Nhưng nếu tập trung vào Đông Nam Á, đặc biệt là Singapore, chúng ta có thể bù đắp những khoản lỗ mà chúng ta dự đoán trước”, ông nói.

Phố Petaling, một điểm du lịch nổi tiếng ở Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: dpa.

Tuy nhiên, cái khó của Malaysia không chỉ là vé máy bay tăng giá. Nỗi lo lớn hơn nằm ở nguy cơ đứt gãy dòng khách đường dài, khi lịch bay quý II và lượng đặt chỗ mùa hè giữa châu Âu với châu Á vẫn rất khó đoán.

Trong chia sẻ với This Week in Asia, đại diện Malaysia Airports cho biết tháng 1 và tháng 2 vẫn khởi đầu ổn định nhờ nhu cầu khu vực mạnh và kết nối được mở rộng, nhưng còn quá sớm để kết luận về triển vọng các tháng tới.

Ở chiều ngược lại, ông Shukor Yusof, nhà sáng lập công ty tư vấn hàng không Endau Analytics, cho rằng Malaysia có “rất ít hoặc không có lợi thế” trong cuộc khủng hoảng hiện nay.

Ông cảnh báo nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, tác động sẽ không chỉ dừng ở nhiên liệu hàng không mà còn lan sang giá xăng, hóa dầu và thực phẩm, từ đó bào mòn thêm nhu cầu du lịch không thiết yếu.

“Hãy chuẩn bị tinh thần đón nhận xu hướng giá thực phẩm, xăng dầu và hầu hết mọi thứ đều tăng lên”, ông nói.

Quỳnh Trang