Cảnh giác viêm não mô cầu: 'Sát thủ thầm lặng' với nguy cơ tử vong cực nhanh

Báo cáo của Sở Y tế Kiên Giang ngày 21.3 cho biết ca nghi mắc mới nằm trong nhóm 36 học sinh cùng lớp với bệnh nhi tử vong do não mô cầu type B. Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP. HCM đang điều trị cho bệnh nhi mới này với diễn tiến sức khỏe ổn định và tiên lượng phục hồi tốt.

Trước đó, vào lúc 10h ngày 16.3, Trung tâm Y tế (TTYT) Phú Quốc có tiếp nhận khám, điều trị một trường hợp bệnh nhân nữ T.H.N.Y (11 tuổi ngụ tại khu phố 10, đặc khu Phú Quốc) với tình trạng sốc nhiễm trùng, nổi ban toàn thân, tiền sử tiêm ngừa không rõ.

Ảnh minh họa. Nguồn: vov.vn

Trong vòng 2 tuần trước khi mắc bệnh, bệnh nhân chỉ đi học rồi về nhà, chưa ghi nhận thông tin tiếp xúc với người mắc bệnh viêm não mô cầu trước đó hoặc từ những người xung quanh.

Qua thăm khám và lấy mẫu xét nghiệm, TTYT Phú Quốc đã chẩn đoán bệnh nhân mắc bệnh viêm não mô cầu và xử trí chống sốc, điều trị nhiễm trùng theo phác đồ của Bộ Y tế và báo cáo về Sở Y tế, các cơ quan liên quan.

Tuy nhiên, do bệnh diễn biến nhanh, bệnh cảnh lâm sàng thể tối cấp và thời gian nhập viện trễ, bệnh nhân được tiên lượng nặng và khả năng tử vong cao. Sau khi được giải thích, gia đình xin cho bệnh nhân về vào chiều ngày 16.3 và đã tử vong.

Qua truy vết, cơ quan y tế xác định thêm 45 người tiếp xúc với ca bệnh đầu tiên, bao gồm người thân trong gia đình và 40 người sống chung dãy nhà trọ. Lực lượng chức năng đã khẩn trương khoanh vùng, lập danh sách người tiếp xúc gần để theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Nhân viên y tế và những người tiếp xúc trực tiếp đều đã uống kháng sinh dự phòng hoặc tiêm vaccine. Đến nay, địa phương chưa phát hiện thêm ca nghi ngờ nào khác.

Sở Y tế Kiên Giang đã yêu cầu tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực phát hiện bệnh và đẩy mạnh truyền thông. Sở cũng đề nghị tuyến trên chi viện nhân lực nhằm đảm bảo công tác khám chữa bệnh tại đây.

Ngoài các trường hợp mắc viêm não mô cầu tại Kiên Giang, tại nhiều địa phương như như Lâm Đồng, Vĩnh Long, Cần Thơ, Hà Tĩnh, Hà Nội… cũng đã ghi nhận các ca mắc viêm não mô cầu.

Tại Cần Thơ, một người phụ nữ 47 tuổi tại Cần Thơ cũng phải nhập viện trong tình trạng “ngàn cân treo sợi tóc”. Ban đầu bệnh nhân sốt cao, mệt mỏi, đau nhức toàn thân nhưng chủ quan cho là cảm cúm thông thường nên đã tự ý điều trị tại nhà. Chỉ sau 1 ngày, chị đột ngột trở nặng. Bác sĩ chẩn đoán bị sốc nhiễm trùng nặng, suy đa cơ quan, rối loạn đông máu.

Ngày 6.3, một trường hợp khác tại Vĩnh Long rơi vào sốc nhiễm trùng nặng với ban xuất huyết hoại tử, đây là biểu hiện điển hình của thể bệnh tối cấp.

ngày 12.3, một học sinh 14 tuổi tại Lâm Đồng được xác định mắc viêm màng não mô cầu, kéo theo 69 trường hợp tiếp xúc gần phải theo dõi y tế.

Theo thống kê, năm 2025 nước ta có hơn 95 ca mắc, ít nhất 3 ca tử vong do viêm màng não mô cầu.

Dấu hiệu các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh: sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, cổ cứng, mệt mỏi, lơ mơ có thể xuất hiện ban xuất huyết hình sao hoặc biểu hiện sốc nhiễm khuẩn, có yếu tố tiếp xúc với người mắc bệnh trước đó và chẩn đoán xác định mắc bệnh khi có kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) từ dịch não tủy hoặc máu hoặc dịch từ ban.

Viêm não mô cầu vào nhóm nguy cơ cao nhất do vi khuẩn tiêu diệt người bệnh rất nhanh. Bệnh nhân thường trở tay không kịp nếu chủ quan trước các triệu chứng khởi phát như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, cứng gáy hay nổi ban xuất huyết. Nếu bác sĩ không can thiệp kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể chạm mức 50% chỉ trong 24-48 giờ. Ngay cả khi y bác sĩ cấp cứu tích cực, khoảng 8-15% người bệnh vẫn tử vong và 20% người sống sót phải chịu di chứng thần kinh, thể chất suốt đời như điếc, tổn thương não hoặc hoại tử chi.

Vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra bệnh này thông qua hơn 12 nhóm huyết thanh, phổ biến nhất là A, B, C, W, Y. Mầm bệnh xuất hiện quanh năm, lây lan mạnh ở môi trường sống tập trung như ký túc xá, trường học và dễ bùng phát thành ổ dịch nhỏ vào mùa lạnh.

Bệnh lây truyền qua đường hô hấp, dễ lan rộng trong môi trường tập trung đông người như trường học, ký túc xá, khu nhà trọ. Đặc biệt, nhiều người có thể mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng, vô tình trở thành nguồn lây trong cộng đồng.

Người dân không chủ quan trước các biểu hiện bất thường, đặc biệt ở trẻ em; đồng thời chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh.

Đồng thời thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, vệ sinh nơi ở, nơi học và nơi làm việc bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường; đeo khẩu trang khi bị viêm đường hô hấp…

Để phòng bệnh, cần tiêm vaccine phòng não mô cầu. Bên cạnh đó, cần tiêm đầy đủ, đúng lịch các loại vaccine phòng bệnh về não khác như vaccine phế cầu, vaccine sởi, thủy đậu, viêm não Nhật Bản… tránh nguy cơ bệnh chồng bệnh hoặc sức khỏe suy yếu, dễ bị vi khuẩn não mô cầu tấn công.

P.V