Cảnh giác với bệnh do vi rút Nipah

Đường lây truyền của vi - rút Nipah

Dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae, đặc biệt là các loài thuộc chi Pteropus (thường gọi là dơi ngựa) được coi là vật chủ tự nhiên của NiV và có mặt ở nhiều khu vực khác nhau của châu Á và châu Úc. Vi - rút ở loài dơi này bài tiết qua nước tiểu, phân và nước bọt gây bệnh cho người và vật trung gian truyền bệnh. Điều đáng quan tâm là khi thông qua vật chủ trung gian như ngựa, chó, mèo, dê, lợn lượng vi - rút được khuếch đại mạnh mẽ, đặc biệt là ở lợn, khiến cho cơ thể người có nguy cơ nhiễm vi - rút cao hơn.

Bệnh do vi - rút Nipah được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1998 trên những người chăn nuôi lợn ở Ma-lai-xi-a. Tính đến tháng 1/2026, toàn thế giới ghi nhận gần 800 trường hợp mắc bệnh, trong đó hơn 400 trường hợp tử vong, tỷ lệ tử vong chiếm khoảng 59%.

Bệnh lây truyền sang người chủ yếu qua ba con đường: tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm bệnh hoặc dịch tiết của chúng (nước tiểu, nước bọt…); sử dụng thực phẩm bị ô nhiễm bởi dịch tiết của dơi, động vật nhiễm NiV (như nước nhựa cây chà là, trái cây bị dơi cắn,…); và tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của bệnh nhân. Các trường hợp lây từ người sang người đã được ghi nhận trong các cơ sở y tế và ở thành viên gia đình có chăm sóc bệnh nhân thông qua tiếp xúc gần hoặc với dịch tiết của bệnh nhân mắc bệnh do NiV. Nguy cơ lây lan tại cơ sở y tế có thể tăng cao trong môi trường bệnh viện quá tải, thông khí kém và việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn không đầy đủ.

Tính đến thời điểm hiện tại trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn nói riêng, địa bàn cả nước nói chung chưa ghi nhận ca bệnh, tuy nhiên không thể chủ quan với loại bệnh này. Bác sĩ Dương Anh Dũng, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết bệnh do vi - rút Nipah chưa có vắc - xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu. Để chủ đồng đề phòng mỗi người dân cần thực hiện tốt các biện pháp cơ bản do Bộ Y tế đã khuyến cáo như:

Rửa tay với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật theo quy định.

Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc, nghi ngờ mắc và động vật có khả năng lây truyền cao (đặc biệt là dơi ăn quả).

Thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống chín, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi/chim cắn hoặc nước nhựa cây sống nơi có dơi ăn quả sinh sống.

Người tham gia giết mổ động vật có nguy cơ nhiễm bệnh phải hạn chế hoặc không tiếp xúc với dơi và các chất bài tiết của dơi, thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh cá nhân; những người tiếp xúc với động vật có nguy cơ nhiễm bệnh cần sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân đầy đủ; thực hiện tốt vệ sinh trong chăn nuôi theo quy định.

Khi đến các khu vực có dịch bệnh do vi - rút Nipah cần chủ động thực hiện và chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch theo hướng dẫn của chính quyền và cơ quan y tế của nước sở tại; khi về nước phải chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 28 ngày (kể từ ngày nhập cảnh).

Khi có triệu chứng sốt cấp tính, viêm não cấp tính (chóng mặt, lơ mơ, lú lẫn, mất định hướng không gian và thời gian, co giật), ho, khó thở… cần hạn chế tiếp xúc người khác và thông báo hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, chẩn đoán, cách ly y tế và điều trị kịp thời.

Minh Mạnh – TT KSBT