Canh tác lúa giảm phát thải vụ Đông Xuân 2025 - 2026: Hiệu quả cao

Thực hiện Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050” của Bộ Nông Nghiệp và Môi trường, ngành Nông nghiệp tỉnh đã triển khai dự án “Tạo tín chỉ carbon trong canh tác lúa” trong vụ Đông Xuân với sự tham gia của 11 HTX trên 668 ha.

Dự án do Công ty Green Carbon Inc. (Nhật Bản) phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông và Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ thực hiện.

Phương pháp mới, hiệu quả vượt trội

Kỹ thuật tưới AWD (Alternate Wetting and Drying) là phương pháp quản lý nước trong canh tác lúa bằng cách cho ruộng khô xen kẽ giữa các lần tưới, thay vì duy trì ngập nước liên tục.

Phương pháp này giúp tiết kiệm nước tưới, giảm phát thải khí mê-tan (CH₄) và vẫn đảm bảo năng suất lúa nếu được áp dụng đúng kỹ thuật. AWD là giải pháp canh tác lúa bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới giảm phát thải trong nông nghiệp.

Canh tác lúa theo mô hình tưới ngập - khô xen kẽ cho năng suất cao trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026. Ảnh: T.Lợi

Kết quả đo đạc cho thấy, AWD giúp giảm lượng phát thải CO₂ tương đương xuống còn 5,77 tấn/ha/vụ, thấp hơn 6,73 tấn so với phương pháp tưới ngập truyền thống đạt 12,5 tấn/ha/vụ. Mức giảm 53,8% này tạo tiềm năng lớn cho việc đăng ký tín chỉ carbon trong tương lai.

“Đây là kết quả đáng ghi nhận khi hiệu quả giảm phát thải đã được cải thiện đáng kể so với vụ trước. Vụ Đông Xuân 2024 - 2025 giảm được 6,73 tấn CO₂e/ha, cao hơn mức 4,5 tấn/ha của vụ trước đó. Điều này cho thấy mô hình đang ngày càng hoàn thiện và có khả năng nhân rộng tốt”-ông Phạm Vũ Bảo, Phó Viện trưởng Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ, cho biết.

Đặc biệt, phương pháp AWD còn giúp tiết kiệm đáng kể lượng nước tưới, giảm 5 lần tưới so với đối chứng trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026, tương đương với 2.600 m3/vụ. Đây là giải pháp hữu hiệu trong bối cảnh tài nguyên nước ngày càng khan hiếm.

Ông Nguyễn Thế Truyền - Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Quang (xã Tuy Phước Bắc) - cho hay: Ban đầu người dân còn e ngại việc để ruộng khô sẽ ảnh hưởng đến năng suất. Tuy nhiên, sau khi được tập huấn kỹ thuật và chứng kiến hiệu quả thực tế, bà con đã yên tâm áp dụng. Kết quả cho thấy lúa không những không giảm năng suất mà còn tăng, đồng thời tiết kiệm nước tưới và chi phí điện bơm. Cây lúa đẻ nhánh khỏe, thân cứng, ít đổ ngã.

Mô hình canh tác lúa giảm phát thải áp dụng trên hơn 20 ha với giống AN26 tại HTX đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Năng suất lúa tươi đạt bình quân 500 kg/sào, có nơi đạt 520 kg/sào, cao hơn mức 470 - 480 kg/sào của phương thức sản xuất cũ. Cây lúa sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. Nhờ liên kết tiêu thụ với Công ty Giống Thuận Nông, lúa tươi được thu mua với giá 7.000 đồng/kg, góp phần nâng cao thu nhập và hướng tới sản xuất bền vững.

Kết quả sản xuất tại các mô hình khác cũng cho thấy hiệu quả tích cực. Theo ghi nhận của Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ, năng suất lúa bình quân đạt 75,6 tạ/ha, cao hơn phương pháp canh tác cũ 1,8 tạ/ha. Các yếu tố cấu thành năng suất (số bông hữu hiệu, số hạt chắc/bông) đều được cải thiện.

Tham gia mô hình, ông Nguyễn Ngọc Bình (ở thôn Định Thiện Đông, xã Tuy Phước Bắc) chia sẻ: “Tôi gieo sạ gần 10 sào lúa AN26 theo phương pháp AWD. Trước đây phải tưới nước liên tục rất vất vả, nay chỉ cần theo dõi ống đo, khi mực nước xuống khoảng 15 cm thì tưới lại, vừa giảm công chăm sóc, lúa lại tốt hơn. Vụ này tôi thu được khoảng 500 kg lúa tươi/sào, cao hơn ruộng không áp dụng mô hình”.

Hướng đến sản xuất bền vững

Với mức giảm phát thải đạt được, mỗi tấn lúa sản xuất theo mô hình AWD giúp giảm khoảng 0,89 tấn CO₂e, tương đương 0,89 tín chỉ carbon. Đây là cơ sở quan trọng để Gia Lai tiếp cận thị trường tín chỉ carbon, tạo nguồn thu bổ sung cho nông dân trong tương lai.

Mô hình canh tác lúa theo mô hình tưới ngập - khô xen kẽ cho năng suất cao trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026. Ảnh: T.Lợi

Ông Phạm Vũ Bảo nhấn mạnh: “Việc xây dựng hệ thống giám sát, đo đạc và báo cáo phát thải khí nhà kính (MRV) theo chuẩn quốc tế là bước đi cần thiết tiếp theo. Chúng tôi đang phối hợp với các bên liên quan để hoàn thiện hồ sơ, hướng đến mục tiêu đăng ký tín chỉ carbon chính thức. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, tập huấn để nông dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo hiệu quả giảm phát thải ổn định qua các vụ”.

Dự án đã chứng minh phương pháp AWD là giải pháp hiệu quả giúp giảm phát thải, đồng thời mang lại lợi ích thiết thực cho người nông dân như tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

Theo kế hoạch, trong vụ Hè Thu 2026, tỉnh sẽ triển khai trên 1.000 ha; đến vụ Đông Xuân 2026 - 2027 sẽ mở rộng thêm khoảng 2.000 - 3.000 ha. Đây là hướng đi bền vững, phù hợp với cam kết của Việt Nam tại các hội nghị quốc tế về biến đổi khí hậu.

Thời gian tới tỉnh sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình AWD tại các vùng có điều kiện sinh thái tương đồng, ưu tiên khu vực phía Đông. Mục tiêu là xây dựng vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.