Canxi rất cần cho người cao tuổi, nhưng khi bổ sung cần tránh 3 điều này

Sau tuổi 60, nhiều người khi đi khám sức khỏe nhận kết quả "mật độ xương giảm" thường lập tức tìm đến các sản phẩm bổ sung canxi. Đây là phản ứng dễ hiểu, bởi canxi đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì cấu trúc xương và phòng ngừa loãng xương.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc bổ sung canxi không kiểm soát có thể mang lại rủi ro. Canxi không chỉ tham gia vào cấu trúc xương mà còn liên quan đến hoạt động của tim mạch, thần kinh và cơ. Khi nồng độ canxi trong máu tăng cao kéo dài, cơ thể có thể xuất hiện tình trạng lắng đọng canxi tại thành mạch – hay còn gọi là vôi hóa mạch máu.

Một số nghiên cứu tim mạch quốc tế cho thấy mức độ vôi hóa động mạch vành tăng có liên quan đến nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn. Vì vậy, mục tiêu của bổ sung canxi không chỉ là đủ mà còn phải đúng cách.

Người cao tuổi cần bổ sung canxi đúng để tránh nguy cơ vôi hóa mạch máu.

1. Nguy cơ vôi hóa mạch máu khi bổ sung canxi quá mức

Khi lượng canxi đưa vào cơ thể vượt quá nhu cầu, phần dư thừa không được hấp thu sẽ lưu hành trong máu. Theo thời gian, canxi có thể lắng đọng tại thành mạch máu, làm giảm độ đàn hồi và tăng nguy cơ xơ vữa. Điều đáng lưu ý là một số dấu hiệu thường bị hiểu sai. Ví dụ, chuột rút ở chân không phải lúc nào cũng do thiếu canxi. Nếu tình trạng này đi kèm với biểu hiện như tức ngực khi vận động, huyết áp dao động bất thường, người bệnh cần được kiểm tra tim mạch thay vì tự ý tăng liều canxi.

Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trên 60 tuổi nên duy trì tổng lượng canxi (từ thực phẩm và viên uống) khoảng 1000–1200 mg mỗi ngày. Việc vượt quá mức này trong thời gian dài có thể gây hại nhiều hơn lợi.

Thừa canxi có thể gây vôi hóa mạch máu.

2. Ba điều cần tránh khi bổ sung canxi để tránh vôi hóa mạch máu

2.1. Không uống canxi khi bụng đói

Khi dạ dày không có thức ăn, lượng acid dịch vị giảm, làm giảm khả năng hòa tan và hấp thu canxi. Phần canxi không được hấp thu có thể lắng đọng ở thận, làm tăng nguy cơ sỏi thận. Do đó, nên uống canxi trong hoặc ngay sau bữa ăn khoảng 30–60 phút để tăng hiệu quả hấp thu.

2.2. Tránh dùng cùng lúc với một số thuốc và thực phẩm

Canxi có thể tương tác với nhiều loại thuốc và thành phần trong thực phẩm: Thuốc bổ sung sắt và một số kháng sinh có thể bị giảm hấp thu nếu dùng cùng canxi; các thực phẩm chứa nhiều acid oxalic như rau bina, măng có thể kết hợp với canxi tạo thành muối không tan, làm giảm hiệu quả bổ sung… Vì vậy, nên uống canxi cách các loại thuốc trên ít nhất 2 giờ để hạn chế tương tác.

2.3. Không bổ sung vitamin D khi dùng canxi

Vitamin D, đặc biệt là vitamin D3, đóng vai trò quan trọng trong việc tăng hấp thu canxi tại ruột và điều hòa nồng độ canxi trong máu. Nếu thiếu vitamin D, dù bổ sung nhiều canxi, cơ thể vẫn không sử dụng hiệu quả. Người cao tuổi nên đảm bảo cung cấp khoảng 800 IU vitamin D mỗi ngày thông qua ánh nắng mặt trời, thực phẩm hoặc sản phẩm bổ sung khi cần thiết.

Nên uống canxi cách thời điểm ăn măng 2 giờ để hạn chế tương tác.

3. Cách bổ sung canxi an toàn và hiệu quả ở người cao tuổi

3.1 Chia nhỏ liều trong ngày: Cơ thể chỉ hấp thu hiệu quả một lượng canxi nhất định mỗi lần. Liều tối ưu thường không quá 500 mg/lần. Nếu cần bổ sung nhiều hơn, nên chia thành 2–3 lần trong ngày. Ví dụ, với viên canxi 600 mg, có thể chia đôi, uống vào sáng và tối để tăng khả năng hấp thu.

3.2 Ưu tiên nguồn thực phẩm tự nhiên: Thực phẩm vẫn là nguồn cung cấp canxi an toàn và bền vững. Một số thực phẩm giàu canxi gồm sữa và các chế phẩm từ sữa; đậu phụ, rau xanh như cải thìa, cá nhỏ ăn cả xương… Ngoài ra, nhiều loại rau còn chứa vitamin K, giúp đưa canxi vào xương thay vì lắng đọng ở mô mềm.

4. Lưu ý với một số nhóm đặc biệt khi bổ sung canxi

Người mắc bệnh tiểu đường hoặc bệnh thận: Những người này có nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi cao hơn. Đặc biệt, bệnh thận có thể làm giảm khả năng đào thải canxi, dẫn đến tăng canxi máu. Trong trường hợp này, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.

Người dùng thuốc dạ dày kéo dài: Các thuốc ức chế bơm proton (thường dùng trong điều trị bệnh dạ dày) có thể làm giảm hấp thu canxi. Người dùng lâu dài có thể cần điều chỉnh liều bổ sung phù hợp.

Người đang hồi phục sau gãy xương: Ba tháng đầu sau gãy xương là giai đoạn quan trọng để tái tạo xương. Bổ sung canxi trong thời gian này nên kết hợp với vận động phù hợp (như đi bộ nhẹ, tập chịu trọng lượng) để kích thích quá trình tạo xương mới.