Cao Bằng: Dinh dưỡng học đường từ những việc làm cụ thể

Chăm lo bữa ăn, vun đắp niềm tin

Là tỉnh vùng cao, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh không chỉ đáp ứng yêu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng mà còn góp phần giúp các em duy trì việc học tập ổn định. Tới thăm Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân, xã Thông Nông năm học 2026-2027, với 569 học sinh ở cả hai cấp học. Trường được hỗ trợ từ nhiều chương trình, chính sách của Nhà nước cùng sự đóng góp của phụ huynh. Để có được những suất ăn hằng ngày, nhà trường phải tính toán phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời quan tâm đến chất lượng, dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP).

Những suất ăn hằng ngày của học sinh cần đảm bảo chất lượng, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Ảnh: Thế Hiển

Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân xã Thông Nông Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết: Với học sinh vùng cao, bữa ăn bán trú có ý nghĩa rất lớn khi nhiều em ở xa trường, điều kiện đi lại khó khăn. Có bữa ăn tại trường, các em có thêm thời gian nghỉ ngơi, học tập, hạn chế việc phải di chuyển nhiều lần trong ngày. Nhưng cùng với đó, trách nhiệm của nhà trường trong tổ chức bữa ăn cũng lớn hơn. Chúng tôi xác định, chăm lo bữa ăn cho học sinh không chỉ là bảo đảm các em ăn đủ mà còn phải bảo đảm an toàn, để phụ huynh yên tâm khi gửi con tại trường.

Nếu tại Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân, bài toán lớn là tổ chức bữa ăn phù hợp với điều kiện vùng cao, thì tại Trường Mầm non 3 - 10, phường Thục Phán, công tác dinh dưỡng được hỗ trợ bằng công nghệ. Năm học 2026 - 2027, trường có khoảng 500 học sinh tại 16 nhóm, lớp. Công tác tổ chức bữa ăn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Nhà trường áp dụng phần mềm quản lý dinh dưỡng Nutri ALL để tính toán khẩu phần theo từng độ tuổi, từng nhóm lớp. Việc ứng dụng phần mềm giúp nhà trường kiểm soát sự cân đối giữa các nhóm chất, hạn chế sai sót trong định lượng, từ đó nâng cao tính khoa học trong tổ chức bữa ăn.

Bếp ăn tại trường Bán trú trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Thế Hiển

Hiệu trưởng Trường Mầm non 3/10, Cô giáo Nguyễn Nhâm Nhị cho biết: Trong năm học mới mỗi ngày trẻ sẽ được tổ chức ăn đầy đủ bữa trưa, bữa phụ và bữa xế chiều, bảo đảm yêu cầu về năng lượng và vi chất dinh dưỡng. Cùng với tính toán khẩu phần, quy trình bảo đảm vệ sinh, ATTP được nhà trường thực hiện nghiêm túc. Ngay từ sáng sớm, tổ giám sát tiến hành tiếp nhận thực phẩm, kiểm tra chất lượng, nguồn gốc, đối chiếu hóa đơn, chứng từ, ghi chép và ký xác nhận trước khi bàn giao cho bộ phận bếp ăn. Thực phẩm chỉ được đưa vào chế biến khi đáp ứng yêu cầu an toàn. Quá trình nấu ăn được tổ chức theo quy trình bếp một chiều, từ sơ chế, chế biến, chia suất đến vận chuyển, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo. Các suất ăn được chia theo đúng định lượng của từng nhóm lớp; thực phẩm sau chế biến được lưu mẫu theo quy định.

Siết chặt an toàn thực phẩm trong trường học

Theo báo cáo của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, hiện nay toàn tỉnh Cao Bằng có 3.298 cơ sở thuộc phạm vi quản lý của ngành y tế, trong đó có 538 bếp ăn tập thể. Từ ngày 1 - 15/8, Chi cục thực hiện giám sát ATTP tại 9 bếp ăn tập thể các trường nội trú, bán trú năm học 2026 - 2027 trên địa bàn tỉnh.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Cao Bằng Lương Duy Đông, ATTP trong trường học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thể chất và sự phát triển toàn diện của học sinh.

Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm kiểm tra an toàn thực phẩm tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Ảnh: Thế Hiển

Ông Lương Duy Đông cũng cho biết, bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học không chỉ là yêu cầu trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh, mà còn là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các ngành chức năng, cơ sở giáo dục, gia đình và toàn xã hội đối với thế hệ tương lai. Do đó, thời gian qua, các cấp, ngành và cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh quan tâm triển khai nhiều giải pháp kiểm soát nguồn thực phẩm, tổ chức bếp ăn tập thể, vệ sinh môi trường và tuyên truyền kiến thức ATTP.

Tuy nhiên, nguy cơ mất ATTP vẫn còn hiện hữu, nhất là tại bếp ăn tập thể, căng tin trường học và các cơ sở kinh doanh thực phẩm khu vực xung quanh trường. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, nguyên liệu không bảo đảm chất lượng hoặc những sai sót trong chế biến, bảo quản đều có thể dẫn đến nguy cơ ô nhiễm, ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe học sinh.

Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ lựa chọn nguyên liệu đầu vào, tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản đến chia và cung cấp suất ăn cho học sinh. Theo ông Lương Duy Đông, công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường, đồng thời phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý và người đứng đầu cơ sở giáo dục. Đây là giải pháp mang tính xuyên suốt, nhằm chủ động nhận diện, ngăn ngừa nguy cơ thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra.

Những yêu cầu này càng được đặt ra rõ hơn khi Chỉ thị số 17-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới được ban hành. Đối với ngành giáo dục và đào tạo, yêu cầu đặt ra là rà soát toàn bộ bếp ăn tập thể, bếp ăn bán trú, căng tin; đánh giá nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình tổ chức bữa ăn.

Các trường chỉ ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, nguyên liệu, suất ăn đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định; không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Đặc biệt, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục được xác định trực tiếp. Nhà trường phải phân công lãnh đạo, nhân viên y tế và người liên quan giám sát toàn bộ quá trình tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản, chia và cung cấp suất ăn; bảo đảm đúng thực đơn, đủ định lượng, đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng và ATTP, không để xảy ra tình trạng cắt xén khẩu phần, suất ăn của học sinh.

Bên cạnh kiểm soát quy trình, công khai, minh bạch thông tin về bữa ăn học đường cũng được tỉnh xác định là một giải pháp quan trọng. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu, tùy điều kiện thực tế, công khai với phụ huynh thông tin về đơn vị cung cấp, nguồn gốc thực phẩm, thực đơn, giá suất ăn và hình ảnh bữa ăn hằng ngày.

Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng được tạo điều kiện tham gia giám sát nguồn thực phẩm, quá trình chia suất ăn và chất lượng bữa ăn. Đây không chỉ là cách giúp phụ huynh có thêm thông tin khi gửi con ăn, nghỉ bán trú tại trường, mà còn góp phần hình thành cơ chế giám sát xã hội đối với bữa ăn học đường.

Khi nguồn thực phẩm, thực đơn, định lượng và quy trình tổ chức bữa ăn được công khai, nhiều chủ thể có thể cùng tham gia giám sát. Qua đó, những dấu hiệu bất thường về chất lượng thực phẩm, khẩu phần, định lượng hoặc quy trình chế biến có điều kiện được phát hiện và xử lý sớm. Minh bạch vì thế không chỉ dừng ở việc tạo sự yên tâm cho phụ huynh, mà còn là một giải pháp thiết thực để nâng cao trách nhiệm, kỷ luật và chất lượng trong tổ chức bữa ăn học đường.