Học sinh chọn môn từ lớp 10, không thể đến lớp 12 mới biết cách xét tuyển đại học

Sau rất nhiều vấn đề liên quan đến giáo dục xảy ra, ngày 20/9, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đã có phiên giải trình, trả lời thẳng thắn về các vấn đề gian lận thi cử, thiếu sách giáo khoa, thay đổi xét tuyển đại học…

Học sinh lớp 12 tại Hà Nội trong một giờ học.

Trong đó Bộ trưởng cũng giải trình về những điều chỉnh trong tuyển sinh đại học với quan điểm: “Chính sách lớn cần được giữ ổn định; công tác tuyển sinh phải bảo đảm nguyên tắc: tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học và công bằng”. Lộ trình năm 2027 mỗi ngành sẽ có 3 phương thức xét tuyển, đến 2028 sẽ chỉ còn 1 phương thức xét tuyển.

Phương án phải công bố khi học sinh vào lớp 10

Chia sẻ sau phiên giải trình, TS Sái Công Hồng, chuyên gia khảo thí cho rằng, chương trình THPT yêu cầu học sinh lựa chọn môn học từ lớp 10. Lựa chọn này ảnh hưởng đến quá trình học tập, định hướng nghề nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu xét tuyển đại học sau ba năm.

“Khi chỉ còn một phương thức xét tuyển, đến lớp 12, trường đại học công bố chỉ chọn thi đánh giá năng lực, những em ôn theo hướng lấy kết quả THPT để xét tuyển sẽ không biết phải xoay xở thế nào và ngược lại”, ông Hồng nói.

Theo TS Hồng, công bằng tuyển sinh vì thế không chỉ nằm ở cách tính điểm hay sử dụng cùng tiêu chí xét tuyển. Công bằng còn là việc học sinh được biết đủ sớm những điều kiện có ảnh hưởng đến lựa chọn học tập của mình.

Các trường đại học cần quyền tự chủ để lựa chọn phương thức tuyển sinh phù hợp, nhưng tự chủ phải đi cùng trách nhiệm giải trình. Những thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn môn học của học sinh cần được công bố đủ sớm và có lộ trình chuyển tiếp.

Trách nhiệm cũng không chỉ thuộc về các trường đại học. Cơ quan quản lý cần bảo đảm chính sách ổn định, có nguyên tắc về thời hạn công bố và lộ trình áp dụng. Các trường đại học phải công bố sớm những yêu cầu tuyển sinh có ảnh hưởng đến lựa chọn môn học; trường phổ thông cần tư vấn đầy đủ để học sinh lựa chọn phù hợp.

TS Hồng nói thêm, không nhất thiết phải “đóng cứng” mọi chi tiết tuyển sinh từ ba năm trước. Nhưng những yếu tố quyết định học sinh cần học môn gì và chuẩn bị theo hướng nào phải có tính ổn định và dự báo.

Học sinh chọn môn từ lớp 10, không thể đến lớp 12 mới biết phương thức xét tuyển đại học. Không nên để học sinh gánh rủi ro từ những thay đổi chính sách mà các em không còn cơ hội thích ứng.

Ông Hồng cũng cho biết, hoàn toàn ủng hộ việc cần điều chỉnh siết điểm cộng và giảm phương thức tuyển sinh để đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên cần phải đánh giá chất lượng của các phương thức tuyển sinh loại bỏ và cần có lộ trình phù hợp không ảnh hưởng đến học sinh vì đặc thù của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với cấp THPT.

Giảm "ma trận" tuyển sinh

TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT) cho rằng Bộ GD&ĐT dự kiến siết phương thức tuyển sinh là có cơ sở. Cách làm này giúp thí sinh không bị bối rối trước ma trận hàng chục phương thức tuyển sinh của các trường đại học như những năm qua.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn (giữa) trong phiên giải trình

Tuy nhiên, ông Vinh cũng nhấn mạnh, Bộ GD&ĐT cân nhắc việc đến năm 2028 mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ áp dụng duy nhất một phương thức tuyển sinh.

Lâu nay, dù có nhiều phương thức nhưng chủ yếu vẫn dựa vào xét kết quả tốt nghiệp, xét học bạ và điểm các kỳ thi đánh giá năng lực. Trong đó, điểm học bạ được cho là không có độ tin cậy cao. Vì thế, Bộ có thể tính toán để xem xét bỏ phương thức này và sử dụng hai phương thức tuyển sinh gồm xét tốt nghiệp và kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực.

Tuy vậy, Bộ GD&ĐT vẫn cần kiểm soát chất lượng kỳ thi tốt nghiệp và quản lý chặt chẽ các kỳ thi đánh giá năng lực đồng thời công bố sớm để học sinh được biết và có kế hoạch học tập.