Cao Bằng hướng tới chuỗi giá trị xuyên biên giới từ kinh tế cửa khẩu

Ngày 9/11, UBND tỉnh Cao Bằng phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Báo Đại Đoàn Kết tổ chức khai mạc Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới”. Hội thảo mở ra diễn đàn trao đổi về những định hướng chiến lược nhằm khai thác hiệu quả lợi thế địa kinh tế, mở rộng không gian hợp tác và tạo động lực tăng trưởng mới cho khu vực biên giới trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới”.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Với chủ đề “Kết nối chính sách, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo, mở rộng không gian hợp tác thương mại, dịch vụ và du lịch, hướng tới Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng hiện đại, thông minh và hội nhập”, hội thảo thu hút gần 500 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; chính quyền, hiệp hội, doanh nghiệp và các chuyên gia, nhà khoa học trong nước, quốc tế.

Sự tham gia của các đối tác đến từ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), Pháp, Lào cùng nhiều địa phương trong nước cho thấy kinh tế biên giới không còn là câu chuyện riêng của một địa phương, mà ngày càng gắn với chiến lược kết nối thị trường, tổ chức lại chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ lợi thế cửa khẩu đến hệ sinh thái kinh tế biên giới

Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh đạt trên 4,46 tỷ USD. Nguồn thu từ kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn.

Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của kinh tế cửa khẩu đối với nền kinh tế Cao Bằng. Tuy nhiên, phía sau kết quả tăng trưởng vẫn tồn tại những điểm nghẽn mang tính cơ cấu, đặc biệt là hạ tầng logistics chưa đồng bộ, chi phí vận tải cao và nguồn hàng xuất nhập khẩu phụ thuộc nhiều vào các địa phương khác.

Đáng chú ý, hàng hóa có nguồn gốc sản xuất trực tiếp tại Cao Bằng mới chiếm khoảng 8,7%. Điều này phản ánh khoảng cách giữa lợi thế địa lý với năng lực tạo ra giá trị gia tăng tại chỗ. Hoạt động giao thương qua cửa khẩu có thể tạo nguồn thu lớn, nhưng nếu địa phương chủ yếu đảm nhận vai trò trung chuyển, dư địa phát triển các ngành sản xuất, chế biến và dịch vụ hỗ trợ vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với nhiều địa phương biên giới khi tham gia vào mạng lưới thương mại khu vực. Lợi thế về vị trí địa lý chỉ thực sự trở thành động lực phát triển bền vững khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, dịch vụ, công nghệ và khả năng kết nối doanh nghiệp.

Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại, PGS.TS. Nguyễn Hoàng phát biểu tại hội thảo.

Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại, PGS.TS. Nguyễn Hoàng cho rằng, với hơn 333 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, Cao Bằng có nhiều điều kiện để mở rộng hoạt động giao thương và phát triển kinh tế biên giới.

Việc triển khai tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh cùng các dự án hạ tầng cửa khẩu đang mở ra cơ hội mới để tỉnh kết nối thị trường, tổ chức hoạt động thương mại và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hoàng, lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng chưa đủ để tạo nên thịnh vượng nếu địa phương chưa tham gia sâu vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Từ góc nhìn này, Cao Bằng cần chuyển từ tư duy phát triển kinh tế thông qua cửa khẩu sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu, trong đó logistics, dịch vụ hỗ trợ thương mại, chuyển đổi số và liên kết chuỗi cung ứng giữ vai trò quan trọng.

Định hướng này đòi hỏi sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, khu kinh tế cửa khẩu, hệ thống kho bãi, dịch vụ vận tải, doanh nghiệp sản xuất và các thị trường tiêu thụ. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm chi phí giao thương và gia tăng giá trị kinh tế tạo ra trên địa bàn.

Khơi thông nguồn lực, nâng tầm thương mại xuyên biên giới

Các đại biểu tham gia phiên đối thoại chính sách và kết nối doanh nghiệp, trao đổi về giải pháp thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, mở rộng hợp tác thương mại và nâng cao năng lực kết nối chuỗi cung ứng xuyên biên giới tại Cao Bằng.

Hội thảo được tổ chức theo phương châm “Từ thực tiễn Cao Bằng - Luận cứ khoa học - Đối thoại chính sách - Kết nối doanh nghiệp”, tập trung phân tích kinh nghiệm, mô hình phát triển trong nước và quốc tế; đồng thời đề xuất các giải pháp về cơ chế, chính sách, hạ tầng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế.

Với 96 báo cáo khoa học, trong đó có 42 báo cáo của các đối tác nước ngoài, các đại biểu tập trung thảo luận ba định hướng lớn: Phát triển hạ tầng gắn với dịch vụ và thị trường; xây dựng cửa khẩu thông minh, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo; phát triển thương mại xuyên biên giới gắn với tăng trưởng bao trùm, bảo tồn văn hóa và nâng cao sinh kế người dân.

Đây là những vấn đề có ý nghĩa thiết thực trong quá trình tái cơ cấu nền kinh tế khu vực biên giới. Bên cạnh việc hoàn thiện hạ tầng giao thông và cửa khẩu, yêu cầu đặt ra là phát triển các dịch vụ có khả năng hỗ trợ trực tiếp hoạt động xuất nhập khẩu, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng kết nối giữa doanh nghiệp hai nước.

Đại diện doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, mở rộng kết nối thương mại và đầu tư.

Trong khuôn khổ hội thảo, lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc dự kiến góp phần mở rộng quan hệ đối tác, tăng cường kết nối kinh doanh, tạo tiền đề thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và thương mại xuyên biên giới.

Đối với Cao Bằng, việc thu hút doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực cũng đặt ra yêu cầu thúc đẩy sản xuất, chế biến hàng hóa tại địa phương. Đây là hướng đi quan trọng nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn hàng từ bên ngoài, đồng thời tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và mở rộng cơ hội phát triển cho người dân khu vực biên giới.

Các đại biểu tham quan gian trưng bày, giới thiệu tiềm năng, lợi thế, các mô hình kinh tế cửa khẩu.

Thông qua hội thảo, tỉnh Cao Bằng kỳ vọng tiếp nhận thêm những luận cứ khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất chính sách có giá trị, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển kinh tế cửa khẩu; nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu, phát triển logistics, thương mại điện tử và các dịch vụ hỗ trợ.

Trong bối cảnh liên kết kinh tế khu vực ngày càng sâu rộng, việc phát huy lợi thế địa kinh tế, kết hợp đầu tư hạ tầng với đổi mới mô hình tăng trưởng sẽ là yếu tố quyết định để Cao Bằng từng bước chuyển từ địa bàn giao thương sang trung tâm kết nối thương mại, dịch vụ và sản xuất.

Qua đó, kinh tế biên mậu không chỉ tiếp tục đóng góp vào nguồn thu ngân sách mà còn trở thành động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.