Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga: Đánh giá cao nỗ lực hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn của Bộ Công Thương

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thành phố Hải Phòng

TCCT: Thưa bà, thời gian qua, Bộ Công Thương đã tập trung rà soát, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ góc độ đại biểu Quốc hội, bà đánh giá như thế nào về những nỗ lực và kết quả của Bộ Công Thương trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, nhất là trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Từ góc độ đại biểu Quốc hội, tôi ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc rà soát, xây dựng, hoàn thiện pháp luật. Công Thương quản lý những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến năng lực sản xuất, lưu thông hàng hóa, an ninh năng lượng và hội nhập quốc tế. Vì vậy, chất lượng thể chế của ngành có ảnh hưởng rộng đến hoạt động của doanh nghiệp và đời sống người dân.

Điều tôi quan tâm trước hết là cách tiếp cận công tác xây dựng pháp luật đã bám sát hơn yêu cầu tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn. Bộ xác định hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ ưu tiên, gắn với đơn giản hóa thủ tục và giải quyết những vướng mắc trong thực hiện công việc hành chính. Đây là hướng đi cần thiết khi nền kinh tế đang đặt ra yêu cầu tăng trưởng cao, đồng thời phải nâng chất lượng và sức cạnh tranh.

Qua hai dự án luật trình Quốc hội tại kỳ họp này, có thể thấy nỗ lực xử lý đồng thời nhiều vấn đề: phân định thẩm quyền, giảm những yêu cầu quản lý không còn phù hợp, hoàn thiện quy định cho hoạt động kinh doanh mới và tháo gỡ trở ngại trong phát triển điện lực. Tôi đánh giá cao việc đặt cải cách thủ tục trong mối quan hệ với bảo vệ cạnh tranh, quyền lợi người tiêu dùng và bảo đảm điều kiện cho sản xuất.

Theo tôi, ý nghĩa sâu hơn của những nỗ lực này là góp phần nâng tính minh bạch và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh. Khi biết rõ được làm gì, phải đáp ứng yêu cầu nào, cơ quan nào giải quyết và trách nhiệm đến đâu, doanh nghiệp có thêm cơ sở để quyết định đầu tư dài hạn. Với địa phương, quy định rõ ràng cũng giúp cán bộ chủ động xử lý công việc, nâng trách nhiệm thực thi.

Tất nhiên, thước đo cuối cùng phải là hiệu quả trong cuộc sống. Tôi mong những nỗ lực xây dựng pháp luật tiếp tục được nối liền với việc ban hành văn bản hướng dẫn kịp thời, tổ chức thực hiện thống nhất và tiếp nhận phản hồi thường xuyên. Khi doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, dự án sớm đi vào hoạt động, người dân được bảo vệ tốt hơn, kết quả hoàn thiện thể chế mới được thể hiện đầy đủ.

TCCT: Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ Công Thương trình Quốc hội xem xét hai dự án luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến 5 luật thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ.

Qua nghiên cứu các dự án luật và theo dõi quá trình thảo luận tại Quốc hội, bà đánh giá như thế nào về sự cần thiết, những nội dung đổi mới cũng như tinh thần chủ động, cầu thị của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình tiếp thu, hoàn thiện các dự thảo luật?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi cho rằng việc trình Quốc hội xem xét hai dự án luật lần này là cần thiết, đáp ứng những yêu cầu đang đặt ra từ thực tiễn. Hoạt động thương mại thay đổi nhanh, đặc biệt dưới tác động của nền tảng số và các phương thức kinh doanh mới. Trong khi đó, phát triển sản xuất và thu hút đầu tư đòi hỏi nguồn điện ổn định, hạ tầng đồng bộ, cơ chế đầu tư rõ ràng. Những vấn đề thuộc thẩm quyền lập pháp cần được xử lý kịp thời.

Với dự án sửa đổi bốn luật trong lĩnh vực thương mại, tôi chú ý sự kết hợp giữa tạo thuận lợi kinh doanh và hoàn thiện công cụ bảo vệ thị trường. Đề xuất sửa đổi bao quát việc giảm thủ tục, phân cấp, cập nhật yêu cầu quản lý cạnh tranh trong môi trường số và bảo đảm sự thống nhất với pháp luật về dữ liệu cá nhân. Cách tiếp cận đó phù hợp với yêu cầu phát triển một thị trường hiện đại, minh bạch.

Đối với Luật Điện lực, những nội dung về quy hoạch, đầu tư, năng lượng tái tạo, cấp phép và thị trường điện có ý nghĩa thiết thực. Đặc biệt, yêu cầu đồng bộ nguồn điện, lưới điện và nhu cầu sử dụng cần được giải quyết xuyên suốt. Tháo gỡ được những khâu này sẽ tạo điều kiện huy động nguồn lực cho ngành điện, nâng khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển.

Về tinh thần chủ động, cầu thị, tôi đánh giá qua những vấn đề cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, giải trình cụ thể. Chẳng hạn, trong hồ sơ Luật Điện lực trình Quốc hội, phạm vi ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành đã được thu hẹp; đề xuất cơ chế riêng cho công trình điện lực cấp bách được điều chỉnh để thống nhất với pháp luật xây dựng. Đây là biểu hiện có ý nghĩa của việc lắng nghe và rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Tại phiên thảo luận về bốn luật thương mại, Bộ trưởng cũng trực tiếp giải trình các nhóm vấn đề đại biểu quan tâm, từ cạnh tranh số, phân cấp ngoại thương đến bảo vệ dữ liệu người tiêu dùng. Tôi mong tinh thần đối thoại ấy tiếp tục được duy trì, nhất là với nội dung còn ý kiến khác nhau. Tiếp thu thuyết phục cần thể hiện bằng quy định rõ, có căn cứ và khả thi.

TCCT: Theo bà, những nội dung sửa đổi này có ý nghĩa như thế nào trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại và xuất nhập khẩu?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Theo tôi, ý nghĩa trực tiếp của những sửa đổi lần này là giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả hơn thời gian, vốn và cơ hội kinh doanh. Chi phí tuân thủ bao gồm cả công sức chuẩn bị hồ sơ, thời gian đi lại, chờ xử lý và rủi ro khi yêu cầu pháp lý thiếu rõ ràng. Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chậm một khâu thủ tục có thể ảnh hưởng lịch giao hàng, chi phí lưu kho và uy tín với đối tác.

Một ví dụ là đề xuất phân cấp việc cấp, kiểm tra, xác minh chứng nhận xuất xứ hàng hóa cho cấp tỉnh, đồng thời duy trì hệ thống điện tử tập trung và sự hướng dẫn, kiểm tra của Trung ương. Nếu được tổ chức tốt, cơ chế này có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, tăng khả năng phản hồi tại chỗ, vẫn bảo đảm tính thống nhất trong thực hiện cam kết quốc tế.

Đối với doanh nghiệp công nghiệp, cải cách trong lĩnh vực điện lực có tác động đến cả quyết định đầu tư lẫn quá trình vận hành. Những đề xuất tiết giảm điều kiện cấp phép, bổ sung trường hợp miễn trừ và mở rộng mua bán điện trực tiếp được kỳ vọng tạo thêm thuận lợi. Cùng với đó, tháo gỡ vướng mắc phát triển nguồn, lưới điện sẽ góp phần nâng độ tin cậy cung ứng điện, giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất.

Tôi cũng nhấn mạnh giá trị của môi trường cạnh tranh lành mạnh. Khi quy định được thực hiện minh bạch, doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc có thêm điều kiện phát triển; doanh nghiệp nhỏ và vừa có cơ hội tiếp cận thị trường công bằng hơn. Bảo vệ người tiêu dùng tốt cũng góp phần củng cố niềm tin, khuyến khích giao dịch và mở rộng thị trường cho những chủ thể kinh doanh có trách nhiệm.

Để đạt được kết quả đó, phân cấp phải đi cùng năng lực thực hiện, dữ liệu dùng chung và trách nhiệm giải trình. Cần công khai đầu mối, thời hạn, yêu cầu hồ sơ; tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có. Tôi mong hiệu quả cải cách được theo dõi bằng những chỉ dấu cụ thể: thời gian xử lý thực tế, số lần bổ sung hồ sơ, mức độ hài lòng và chi phí doanh nghiệp tiết kiệm. Những kết quả ấy sẽ cho thấy chính sách tạo thuận lợi đến đâu.

TCCT: Là Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thành phố Hải Phòng, bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa của việc hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực Công Thương đối với việc tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển cho các địa phương?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Từ thực tiễn Hải Phòng, tôi thấy hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực Công Thương có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng chuyển tiềm năng thành nguồn lực phát triển. Thành phố có lợi thế về công nghiệp, cảng biển, logistics và kết nối thị trường quốc tế. Để phát huy các lợi thế ấy, doanh nghiệp cần hạ tầng thuận lợi, nguồn điện tin cậy và môi trường pháp lý minh bạch, đủ khả năng hỗ trợ những quyết định đầu tư dài hạn.

Nhu cầu đó thể hiện trong định hướng phát triển của địa phương. Hải Phòng đã ban hành Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035; danh mục dự án ưu tiên thu hút đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 cũng dành dung lượng lớn cho hạ tầng khu công nghiệp và logistics. Điều này đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa chính sách thu hút đầu tư, phát triển sản xuất, năng lượng và thương mại.

Đối với sản xuất công nghiệp, tôi đặc biệt quan tâm sự đồng bộ giữa tiến độ phát triển các khu công nghiệp với nguồn và lưới điện. Nhà đầu tư cần cơ sở để tính toán khả năng cấp điện, chi phí vận hành và phương án sử dụng năng lượng phù hợp. Những định hướng hoàn thiện cơ chế đầu tư điện lực, mua bán điện trực tiếp và phát triển năng lượng tái tạo, nếu được thực thi hiệu quả, sẽ hỗ trợ địa phương nâng chất lượng thu hút đầu tư.

Với thương mại và xuất nhập khẩu, sự thuận tiện, minh bạch trong thực hiện thủ tục có thể tăng hiệu quả khai thác cảng biển, kho bãi và dịch vụ logistics. Từ góc độ địa phương, tôi kỳ vọng cải cách giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu thị trường. Đồng thời, cần tăng hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia mạng lưới cung ứng, để sức lan tỏa của đầu tư được mở rộng.

Tôi mong Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với Hải Phòng và các địa phương, tiếp nhận vướng mắc ngay trong quá trình triển khai. Những vấn đề giao thoa giữa công thương với đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường cần có cơ chế xử lý rõ. Khi một dự án có thể đi liền mạch từ chuẩn bị đầu tư đến sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu, thể chế sẽ phát huy vai trò khơi thông nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng.