Cao tốc Bắc – Nam: Nên gỡ 'nút thắt' nghiệm thu để không lãng phí nguồn lực

Công trình xong, phải “đắp chiếu” chờ thủ tục

Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trên khắp các công trường cao tốc Bắc – Nam từ miền Trung đến miền Tây, không khí thi công diễn vô cùng khẩn trương. Các nhà thầu đã huy động tối đa nhân lực, tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, làm việc xuyên ngày đêm để bù đắp tiến độ bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bão lũ. Nhiều đoạn tuyến đã tổ chức lễ thông xe kỹ thuật từ ngày 19/12/2025, thể hiện quyết tâm đưa công trình về đích đúng hẹn.

Để nối thông toàn tuyến từ Lạng Sơn về TP.HCM, cần đưa các đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang vào khai thác sử dụng.Tuy nhiên, trong số những dự án thành phần này, mới chỉ có đoạn Vân Phong – Nha Trang đủ điều kiện khai thác toàn tuyến, các dự án còn lại dù đã hoàn thành nhưng vẫn phải chờ nghiệm thu.

Trả lời báo chí, đại diện các Ban Quản lý dự án cho biết sau khi thi công xong, công trình phải chờ Hội đồng nghiệm thu Nhà nước và các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Xây dựng thẩm định, nhất là với các hạng mục phức tạp như hầm, phòng cháy chữa cháy và an toàn khai thác.

Cụ thể, tại dự án Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Ban Quản lý dự án 2 cho biết toàn bộ công tác xây dựng đã hoàn thành, hiện đang thực hiện các thủ tục nghiệm thu. Riêng hầm số 3 dài khoảng 3,2km, là hạng mục phức tạp nhất tuyến vẫn phải chờ thẩm định phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào khai thác.

Dự án Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, khánh thành 19/12/2025

Đối với các dự án Hoài Nhơn – Quy Nhơn và Quy Nhơn – Chí Thạnh, ông Nguyễn Văn Long - Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án 85 cũng xác nhận, dự án Hoài Nhơn – Quy Nhơn đã hoàn thành xây dựng, cơ bản hoàn tất nghiệm thu nội bộ và đang chờ thông báo của Hội đồng nghiệm thu Nhà nước. Ông Long cho biết Ban Quản lý dự án đang nỗ lực phấn đấu thông xe hai dự án thành phần nói trên trước Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, khả năng này rất khó đảm bảo.

Với đoạn Quy Nhơn - Chí Thạnh và Chí Thạnh - Vân Phong bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt mưa lũ kéo dài ở miền Trung, sau khi thời tiết thuận lợi, các nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công liên tục để kịp tiến độ hoàn thành trước Tết Nguyên đán theo đúng chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trong chuyến kiếm tra tình hình thực hiện các dự án vào đầu tháng 01/2026.

Có thể thấy, bên cạnh các yếu tố khách quan như thiên tai, mưa lũ, thì nguyên nhân không nhỏ khiến cao tốc Bắc - Nam chưa thể thông tuyến đúng kỳ vọng đang nằm ở khâu thủ tục. Công trình đã hoàn thành, song quyền quyết định mở tuyến lại phụ thuộc công tác nghiệm thu, chấp thuận cho đưa vào khai thác.

Cần phải thẳng thắn nhìn nhận, khi Nhà nước và doanh nghiệp đã bỏ ra hàng trăm nghìn tỷ đồng để đầu tư vào hạ tầng, mỗi ngày dự án chậm khai thác là một ngày lãng phí nguồn lực xã hội rất lớn. Việc công trình đã thành hình nhưng phải “đắp chiếu” chờ đợi các thủ tục hành chính là một sự lãng phí không đáng có.

Dự án Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, khánh thành 19/12/2025

Dư luận cho rằng, trong trường hợp chưa thể nghiệm thu toàn bộ dự án do nguyên nhân khách quan, Bộ Xây dựng cần chủ động bố trí các đơn vị quản lý, khai thác đường bộ túc trực, xây dựng phương án bảo đảm an toàn để từng bước đưa công trình vào phục vụ người dân, qua đó tránh lãng phí nguồn lực đầu tư của Nhà nước và công sức, chi phí mà các nhà thầu đã nỗ lực bỏ ra trong quá trình chạy đua với thời gian và điều kiện thời tiết khắc nghiệt để hoàn thành dự án.

Trên các diễn đàn và mạng xã hội, không ít ý kiến bày tỏ băn khoăn khi nhiều tuyến đường đã hoàn thành nhưng vẫn chưa thể đưa vào khai thác. Nhiều người bày tỏ việc cao tốc chưa khép kín khiến hành trình về quê trở nên mệt mỏi do phải liên tục “ra – vào” giữa cao tốc và Quốc lộ 1, gây kẹt xe và áp lực tâm lý rất lớn trong những ngày cao điểm.

Anh Nguyễn Anh Đức, ngụ xã Xuân Lộc (Đồng Nai), cho biết Tết này gia đình anh chọn về Hà Tĩnh bằng ô tô cá nhân. Vì vậy, anh rất mong tuyến cao tốc sớm hoàn thành, thông suốt toàn tuyến để không còn phải vòng ra quốc lộ 1 như những năm trước. Theo anh Đức, Tết năm ngoái, khi di chuyển bằng ô tô, có nhiều đoạn cao tốc chưa khép kín, buộc anh phải ra quốc lộ 1 rồi lại nhập lại cao tốc.

“Chỉ cần một đoạn chưa thông là cả chuyến đi bị kéo dài. Có lúc kẹt xe, có lúc phải chạy chậm vì đường đông, rất áp lực”- anh Đức chia sẻ.

Anh bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng sớm đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các đoạn còn lại của tuyến cao tốc, để người dân đi lại thuận lợi hơn. “Nếu cao tốc thông suốt, việc về quê ăn Tết sẽ nhanh hơn, an toàn hơn và đỡ vất vả cho bà con”- anh Đức nói.

Cần quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã liên tiếp có các chỉ đạo quyết liệt. Quan điểm xuyên suốt là phải ưu tiên lợi ích của người dân và hiệu quả xã hội, không để các rào cản hành chính làm chậm bước tiến của hạ tầng giao thông.

Tại Công điện số 05/CĐ-TTg ngày 20/1/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện và sớm đưa các tuyến cao tốc đủ điều kiện vào khai thác, nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Trước đó, ngày 11/12/2025, Thông báo số 682/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, không để ách tắc ở các khâu cuối cùng.

Dù Bộ Xây dựng khẳng định quan điểm “không đánh đổi an toàn lấy tiến độ”, đảm bảo mọi hạng mục phải đạt chuẩn kỹ thuật khắt khe, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian xử lý thủ tục. Khi công trình đã hoàn thành, đáp ứng tiêu chuẩn thiết kế và được chủ đầu tư, tư vấn giám sát xác nhận, thì việc tổ chức nghiệm thu cần được thực hiện khẩn trương, đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, tránh để thủ tục hành chính kéo dài một cách không cần thiết.

Cao tốc Bắc – Nam là trục giao thông huyết mạch của quốc gia. Việc công trình hoàn thành nhưng không thể đưa vào sử dụng đúng dịp cao điểm đi lại không chỉ gây lãng phí nguồn vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh Tết Nguyên đán đã cận kề, không thể để “nút thắt” nghiệm thu trở thành lý do khiến chủ trương đúng, công trình xong nhưng hiệu quả chưa đến được với người dân. Trách nhiệm này cần được nhìn nhận rõ ràng, nhất là ở các cơ quan quản lý nhà nước trong khâu cuối cùng của dự án, để mỗi km cao tốc hoàn thành thực sự phát huy giá trị khi được đưa vào cuộc sống.

Danh Kiên