Cao tốc thiếu vật liệu xây dựng, Cần Thơ cầu cứu tỉnh bạn, xin mở 6 mỏ cát sông

Đủ mặt bằng, thiếu vật liệu xây dựng

Tuyến cao tốc đi qua Cần Thơ được triển khai với 3 dự án thành phần (DATP), gồm 11 gói thầu xây lắp, tổng giá trị hợp đồng hơn 19.790 tỷ đồng. Đến nay, giá trị thực hiện lũy kế đạt 10.402 tỷ đồng, tương đương 52,56% khối lượng. Trong đó, DATP 3 đạt 56,71%, nhanh nhất toàn tuyến; DATP 2 đạt 53,32%; DATP 4 đạt 49,18%, còn dư địa tăng tốc trong thời gian tới.

Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng mới hoàn thành hơn 52% tiến độ thi công do thiếu vật liệu xây dựng.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ, tiến độ thi công nhìn chung được duy trì tương đối đồng đều giữa các gói thầu dù điều kiện địa chất, tổ chức thi công và khối lượng xử lý nền đất yếu ở từng đoạn có khác biệt. Nhiều mũi thi công nền đường, cầu, cống được duy trì liên tục, không để gián đoạn kéo dài.

Về vốn, tổng kế hoạch trung hạn giai đoạn 2023-2026 hơn 20.000 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân 15.413 tỷ đồng, đạt khoảng 77%. Tuy nhiên, riêng năm 2026 mới giải ngân hơn 278 tỷ đồng, đạt 6,1% kế hoạch năm. Con số này cho thấy áp lực dồn vào các quý còn lại là rất lớn nếu muốn bảo đảm nhịp giải ngân và tiến độ tổng thể không bị chững lại.

Điểm tích cực của dự án là công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã hoàn tất 100%, tạo đầy đủ cơ sở pháp lý và mặt bằng sạch để các nhà thầu triển khai thi công đồng loạt. Có thể nói, "nút thắt" lớn nhất vốn kéo dài nhiều năm ở các dự án hạ tầng - vấn đề giải phóng mặt bằng cơ bản đã được tháo gỡ.

Tuy nhiên, khi một điểm nghẽn được giải quyết thì áp lực khác lại dần hiện rõ, đó là bài toán về nguồn cung vật liệu.

Tổng nhu cầu cát san lấp toàn đoạn qua Cần Thơ hơn 18,3 triệu m³. Nguồn đã xác định gồm cát sông và cát biển hơn 16 triệu m³, khối lượng đã khai thác và vận chuyển về công trình đạt gần 9,8 triệu m³.

Như vậy, phần còn thiếu hơn 2,2 triệu m³ vẫn phải tiếp tục tìm kiếm, bổ sung. Việc khai thác, vận chuyển cát phụ thuộc vào cấp phép, điều tiết trữ lượng và phối hợp liên tỉnh, nên chỉ cần một khâu chậm lại là tiến độ nền đường có thể bị ảnh hưởng dây chuyền.

Theo nhà thầu, cát khai thác tại địa bàn tỉnh Sóc Trăng (cũ) nhiều bùn đen nên không đạt công suất, chi phí cao.

Đáng nói, áp lực với đá xây dựng còn nghiêm trọng hơn. Nhu cầu đá toàn dự án là hơn 4,1 triệu m³, tăng thêm do điều chỉnh kết cấu áo đường. Tuy nhiên, khối lượng đã tập kết và sử dụng mới đạt khoảng 0,7 triệu m³; nguồn đã xác định khoảng 1,9 triệu m³ từ các mỏ ở An Giang, Đồng Nai và một số đơn vị đã ký hợp đồng.

Phần còn lại hơn 2,2 triệu m³ chưa có nguồn cung cụ thể, buộc chủ đầu tư và nhà thầu phải tiếp tục làm việc với các mỏ khu vực Đông Nam Bộ để bảo đảm vật liệu cho các hạng mục cấp phối, bê tông nhựa và kết cấu nền móng.

Thiếu vật liệu không chỉ là câu chuyện khối lượng mà còn kéo theo áp lực chi phí, điều chỉnh kế hoạch huy động thiết bị, nhân lực và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Trong bối cảnh giá vật liệu biến động, việc không chủ động được nguồn cung còn tiềm ẩn rủi ro đội vốn nếu tiến độ kéo dài.

Gỡ vướng cho từng dự án thành phần

Trước thực tế này, lãnh đạo UBND TP Cần Thơ yêu cầu các sở, ngành tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương có mỏ vật liệu, đẩy nhanh thủ tục nâng công suất, cấp mới hoặc điều chỉnh khai thác các mỏ cát, mỏ đá. Đồng thời, ưu tiên phân bổ nguồn cho dự án cao tốc mang tính chiến lược của vùng.

Cần Thơ hướng dẫn cấp mới 6 mỏ cát sông phục vụ cho dự án đúng tiến độ.

Với DATP 2, thành phố giao Trung tâm Phát triển quỹ đất hoàn tất chi trả bồi thường phần điều chỉnh, vận động người dân nhận tiền để khép kín hồ sơ giải phóng mặt bằng. Song song đó, tiếp tục đề nghị các tỉnh An Giang, Vĩnh Long hỗ trợ hoàn trả, phân bổ nguồn cát từ các mỏ trên sông Hậu, gia hạn khai thác mỏ Bình Phước Xuân để bảo đảm vật liệu thi công.

Với DATP 3, yêu cầu tập trung xử lý các hạng mục phát sinh như đường nước, đường dân sinh, trạm dừng nghỉ, không để các phần việc phụ trợ trở thành điểm nghẽn mới.

Với DATP 4, chỉ đạo đẩy nhanh thủ tục nâng trữ lượng các mỏ cát MS01, MS06, điều chỉnh đơn vị khai thác mỏ MS05 và hướng dẫn cấp mới 6 mỏ cát sông trên địa bàn, từng bước chủ động nguồn vật liệu tại chỗ.

Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng được xác định là trục ngang chiến lược của Đồng bằng sông Cửu Long, kết nối An Giang, Cần Thơ và Sóc Trăng; góp phần giảm tải cho các quốc lộ hiện hữu, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa ra cảng biển và tạo động lực thúc đẩy liên kết vùng.

Khi hơn một nửa khối lượng đã hoàn thành và mặt bằng cơ bản được giải phóng, thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở quyết tâm hay nguồn vốn, mà ở khả năng bảo đảm nguồn vật liệu ổn định, kịp thời và đủ sản lượng.

Nếu bài toán cát, đá được tháo gỡ triệt để, dự án có thể tăng tốc, hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật vào ngày 30/6/2026. Ngược lại, mốc 52% hiện tại vẫn chưa đủ để bảo đảm hành trình về đích sẽ thuận lợi.

Đào Văn