Cấp bách gỡ điểm nghẽn xây dựng mã vùng trồng xuất khẩu

Vùng trồng sầu riêng tại xã Xuân Bắc.

Tại cuộc họp bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu nông sản vào ngày 8-7, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan cần khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn, nhất là sự chậm trễ trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hoạt động kiểm nghiệm hoặc do thủ tục hành chính còn rườm rà; tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản.

Nhiều điểm nghẽn

Nghị định số 38 là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng nhằm tăng cường quản lý chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu của các nước nhập khẩu về truy xuất nguồn gốc nông sản; kiểm soát chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật; nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ và xuất khẩu; từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững; tăng cường liên kết sản xuất, hình thành các vùng sản xuất tập trung theo tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, quá trình triển khai nghị định mới này cho thấy, một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn sản xuất hiện nay. Một điểm nghẽn khác là công tác phối hợp giữa các địa phương và cơ quan chuyên môn có thời điểm chưa đồng bộ. Việc giám sát, duy trì điều kiện các mã số sau khi được cấp còn hạn chế. Năng lực của một số cơ sở kiểm nghiệm chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu. Công tác quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói còn bất cập. Đây cũng là nguyên nhân xuất khẩu sầu riêng và các loại trái cây nói chung rơi vào tình trạng ùn ứ, giá giảm sâu do một số vùng trồng, cơ sở đóng gói bị cảnh báo vì không tuân thủ tiêu chuẩn của nước nhập khẩu.

Ông Nghiêm Văn Giang, Giám đốc Hợp tác xã sầu riêng Long Bình (xã Long Bình) cho biết: Hợp tác xã ủy quyền mã số vùng trồng cho cơ sở thu mua, đóng gói sầu riêng xuất khẩu. Khi có lô sầu riêng xuất khẩu bị nhiễm chất cadimi và vàng O, nước nhập khẩu có văn bản cảnh báo nhưng nông dân, hợp tác xã không tiếp cận được các văn bản này. Hợp tác xã mong tiếp cận sớm các văn bản cảnh báo để cùng hợp tác trong công tác kiểm tra, chủ động khắc phục ngay để không xảy ra tình trạng bị hủy mã số vùng trồng. Mong cơ quan chức năng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát vì thực tế lô hàng vi phạm chỉ có 1 hộ hoặc diện tích nhỏ nhưng ảnh hưởng cả vùng trồng với diện tích lớn.

Theo phản ánh của một số cơ sở đóng gói trên địa bàn thành phố, nhiều loại trái cây tươi nói chung, sầu riêng nói riêng mang tính mùa vụ nên các cơ sở đóng gói thường phải thu mua ở nhiều tỉnh, thành khác. Trong khi đó, mã số cơ sở đóng gói chỉ được sử dụng tại địa phương cấp gây điểm nghẽn lớn cho các đơn vị thu mua, đóng gói xuyên tỉnh. Ngoài ra, việc các cơ sở thu mua ở đâu đều phải đầu tư nhà xưởng đóng gói ở đó là bài toán rất khó khăn, tốn kém.

Số hóa quy trình làm hồ sơ

Tại cuộc họp bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu nông sản vào ngày 8-7, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Quá trình triển khai Nghị định số 38 cho thấy một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn sản xuất hiện nay, gây khó khăn trong việc cấp mã số vùng trồng, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ, gia tăng chi phí cho cả người dân và doanh nghiệp. Việc tháo gỡ những điểm nghẽn, khó khăn trong công tác cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đang ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu là yêu cầu cấp bách, đặc biệt với mặt hàng sầu riêng đang vào chính vụ.

Nông dân trồng bưởi phường Tân Triều mong được hỗ trợ làm mã số vùng trồng xuất khẩu. Ảnh: Bình Nguyên

Theo đó, việc sửa đổi Nghị định số 38 là cần thiết. Nội dung trọng tâm của dự thảo sửa đổi nghị định trên là đơn giản hóa toàn bộ trình tự, thủ tục cấp mới và cấp lại mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thông qua hệ thống dữ liệu số. Một trong những cải cách quan trọng là quy trình cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói chuyển sang thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử. Doanh nghiệp và nông dân chỉ cần kê khai hồ sơ trực tuyến thay cho nộp hồ sơ giấy như trước. Việc số hóa quy trình không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả quản lý thông qua hệ thống dữ liệu điện tử và làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp trên, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: Đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn phải bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng; tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu nhưng không đánh đổi bằng rủi ro, không để ảnh hưởng đến uy tín, chất lượng và thị trường nông sản Việt Nam.