Cập nhật danh mục thuốc BHYT: Thêm cơ hội sống cho người mắc bệnh hiểm nghèo

"Phao cứu sinh" cho người bệnh

Ngồi chờ tái khám tại Bệnh viện Ung bướu TPHCM, chị Nguyễn Thị Hòa (45 tuổi, ngụ Tây Ninh) cẩn thận cất lại tập hồ sơ bệnh án dày cộp sau gần 2 năm điều trị ung thư phổi. Chị Hòa cho biết, chị phát hiện bệnh vào cuối năm 2023 sau nhiều tháng ho kéo dài và sụt cân nhanh.

Khi nhập viện, bác sĩ xác định chị mắc ung thư phổi giai đoạn 3 có đột biến gene, cần điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích với chi phí gần 60 triệu đồng/tháng. Sau gần 2 năm điều trị, bệnh của chị đã ổn định hơn, khối u thu nhỏ và sức khỏe cải thiện, nhưng nỗi lo chi phí vẫn luôn thường trực.

Bác sĩ Bệnh viện Ung bướu TPHCM chuẩn bị chụp CT cho người bệnh

Theo các chuyên gia y tế, với những người mắc bệnh hiểm nghèo, đặc biệt ung thư hay tim mạch, thuốc không chỉ là phương tiện điều trị mà còn là "nguồn sống". Tuy nhiên, chi phí cho các loại thuốc này đang chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí khám chữa bệnh. Đặc biệt, với các dòng thuốc phát minh mới, thuốc điều trị đích có hiệu quả cao nhưng chi phí rất đắt đỏ khiến người bệnh khó tiếp cận.

TS-BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TPHCM, cho biết, hiện số ca mắc ung thư tại Việt Nam không ngừng tăng, mỗi năm có trên 180.000 trường hợp mắc mới và khoảng 122.000 ca tử vong do ung thư. Năm 2025, bệnh viện tiếp đón hơn 1 triệu lượt bệnh nhân đến khám bệnh (tăng 22% so với năm 2024). Số ca mắc mới ghi nhận trong năm 2025 là 42.156 ca, trong đó ung thư tuyến giáp chiếm tỷ lệ cao nhất (23,2%), kế đến là ung thư vú (18,1%).

Việc đưa các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục BHYT có ý nghĩa rất thiết thực đối với người bệnh. Đây là những thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc các liên hợp kháng thể, thuốc thế hệ mới… đang được các nước ưu tiên sử dụng trong nhiều phác đồ điều trị chuẩn.

Theo GS-TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, việc bổ sung các thuốc mới vào danh mục BHYT không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh mà còn giúp các cơ sở điều trị có thêm lựa chọn trong xây dựng phác đồ phù hợp với từng trường hợp bệnh.

Bảo đảm an toàn quỹ BHYT

Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), dù tỷ lệ chi thuốc trong tổng chi quỹ BHYT có xu hướng giảm dần, nhưng đây vẫn là khoản chi lớn nhất từ quỹ BHYT. Thống kê năm 2024, tổng chi quỹ BHYT cho thuốc điều trị là hơn 50.784 tỷ đồng (chiếm khoảng 31% tổng chi BHYT). Hiện việc thanh toán chi phí thuốc BHYT được thực hiện theo danh mục và quy định tại Thông tư số 20/2022/TT-BYT của Bộ Y tế ban hành ngày 31-12-2022 gồm 1.037 hoạt chất thuốc hóa dược và sinh phẩm, được chia thành 27 nhóm lớn, cùng với 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu phục vụ chẩn đoán và điều trị.

Bác sĩ Bệnh viện Ung bướu TPHCM chuẩn bị xạ trị cho người bệnh

Tuy nhiên, phần lớn các thuốc đang được BHYT chi trả vẫn dựa trên danh mục ban hành từ năm 2018 theo Thông tư số 30/2018/TT-BYT, khiến danh mục thuốc BHYT chưa theo kịp tốc độ phát triển của khoa học dược phẩm, nhất là các thuốc phát minh mới trong điều trị bệnh hiểm nghèo.

Để đáp ứng yêu cầu thực tế từ các cơ sở khám chữa bệnh và nguyện vọng của người dân, Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi Thông tư số 20/2022/TT-BYT để cập nhật danh mục thuốc BHYT. Theo dự thảo, danh mục thuốc BHYT dự kiến sẽ được bổ sung 84 thuốc hóa dược và sinh phẩm mới. Đặc biệt, trong số này có 30 thuốc điều trị ung thư, chủ yếu là nhóm thuốc phát minh mới, bao gồm thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch.

Cùng với nhóm thuốc điều trị ung thư, Bộ Y tế cũng chú trọng đến các bệnh mạn tính và bệnh hiếm. Cụ thể, dự thảo sửa đổi Thông tư số 20 nêu rõ có 24 thuốc mới để điều trị các bệnh mạn tính, như: tim mạch, đái tháo đường, bệnh hô hấp và rối loạn tâm thần. Ngoài ra, 18 thuốc điều trị bệnh hiếm cũng dự kiến được đưa vào danh mục.

Theo ông Lê Văn Phúc, Trưởng Ban Thực hiện chính sách BHYT, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc mở rộng danh mục thuốc BHYT, đặc biệt là các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao quyền lợi cho người tham gia BHYT. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng quyền lợi, yêu cầu bảo đảm an toàn và bền vững của quỹ BHYT luôn được đặt lên hàng đầu.

THÀNH AN - MINH KHANG