Cấp thiết mở rộng mạng lưới trường, lớp: Khó khăn cơ sở vật chất

Một góc thư viện của Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu). Ảnh: THU HÀ.

Khi phòng chức năng trở thành lớp học

Căn phòng nhỏ vốn là phòng Đoàn - Đội của Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu) nay được tận dụng làm thư viện cho học sinh trong giờ ra chơi, cho thấy rõ áp lực cơ sở vật chất mà nhà trường đang đối mặt.

Hiện trường có 54 lớp với gần 2.500 học sinh, nhưng quỹ phòng học chỉ đáp ứng ở mức tối thiểu. Thầy Huỳnh Duy Linh, Hiệu trưởng nhà trường cho hay, nhiều lớp học trong tình trạng chật hẹp, trong khi các phòng chức năng, phòng bộ môn còn thiếu; sân chơi, bãi tập không đủ đáp ứng nhu cầu học tập, rèn luyện của học sinh. Tổng diện tích khuôn viên trường khoảng 5.200m2, bình quân chỉ đạt 2,2m2/học sinh, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn 6m2/học sinh đối với trường ở khu vực đông dân cư.

Nhiều trường diện tích nhỏ, không bảo đảm cho các hoạt động ngoài giờ, trái buổi. Ảnh: THU HÀ.

Tương tự, Trường Tiểu học Duy Tân (phường Hòa Khánh) tình trạng thiếu phòng học cũng diễn ra kéo dài. Với 1.610 học sinh nhưng chỉ có 38 phòng học, nhà trường phải bố trí 8 phòng tạm bằng cách tận dụng sảnh, thư viện, hội trường và các không gian khác.

Thầy Nguyễn Hỷ, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường thu nhận và quản lý học sinh thuộc địa bàn cư dân phường Hòa Minh cũ. Nhà trường hiện không có hội trường, không có phòng nghỉ cho giáo viên, không có thư viện, thiếu nhiều phòng bộ môn, chức năng, cơ sở vật chất nhiều hạng mục xuống cấp. Số lớp và số học sinh/lớp đang vượt quá mức quy định trong khi trang thiết bị phục vụ dạy học theo chương trình mới chưa đáp ứng yêu cầu.

Tại Trường THCS Nguyễn Thiện Thuật (phường Hòa Xuân), áp lực còn rõ nét hơn khi quy mô lên đến 71 lớp, tăng thêm 10 lớp trong năm học 2025 - 2026. Trước mắt, nhà trường phải cải tạo khu tiền sảnh thành phòng học, đồng thời trưng dụng toàn bộ phòng bộ môn, phòng chức năng để phục vụ giảng dạy. “Hiện không còn phòng học bộ môn cho học sinh. Trước mắt phải lo đủ lớp học, còn tiêu chí trường chuẩn phải tính sau”, cô Ngô Thị Thanh Thoa, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Thiện Thuật, chia sẻ.

Áp lực gia tăng dân số cơ học

Không chỉ dừng ở câu chuyện riêng lẻ từng trường, tình trạng quá tải trường lớp còn chịu tác động lớn từ tốc độ gia tăng dân số cơ học tại nhiều địa phương. Trường Tiểu học Phan Ngọc Nhân (phường Điện Bàn Đông), năm học này có 31 lớp với hơn 1.000 học sinh, trong đó khoảng 50% là học sinh ngoại tuyến, con em công nhân từ các địa phương khác đến làm việc tại khu công nghiệp. Quy mô tăng nhanh qua từng năm khiến nhà trường thiếu phòng học chức năng, khó đáp ứng yêu cầu dạy học.

Trường Tiểu học Duy Tân (Hòa Khánh) đang phải tận dụng thêm các phòng chức năng để làm phòng học. Ảnh: THU HÀ.

Tại phường Hòa Xuân, một trong những địa bàn đô thị hóa nhanh, áp lực này càng rõ rệt. Dân số cơ học tăng mạnh kéo theo nhu cầu học tập gia tăng, trong khi nhiều dự án trường học vẫn đang trong quá trình triển khai. Địa phương đang tập trung tháo gỡ vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình trường học đã có quy hoạch và quyết định chủ trương đầu tư, đặc biệt là tại Trường Tiểu học Trần Văn Dư, THCS Nguyễn Thiện Thuật, THCS Nguyễn Hồng Ánh.

Theo báo cáo, phường Hòa Khánh hiện có 31 cơ sở giáo dục với gần 29.000 học sinh các cấp, tạo áp lực lớn lên hệ thống trường lớp. Trong đó, bậc mầm non có 19 trường học (công lập 5 trường; ngoài công lập 14 trường); có 224 lớp, nhóm lớp/8.087 trẻ (công lập 76 lớp, nhóm lớp/2.229 trẻ; ngoài công lập 148 lớp, nhóm lớp/5.858 trẻ); bậc tiểu học có 8 trường với 314 lớp/12.820 học sinh, bình quân 41 học sinh/lớp; bậc THCS có 4 trường với 191 lớp/8.465 học sinh, bình quân 45 học sinh/lớp.

So với năm học trước, quy mô toàn phường tăng thêm 26 lớp và hơn 1.235 học sinh, cho thấy tốc độ gia tăng nhanh về quy mô học sinh. Mặc dù các trường cơ bản có đủ phòng học và khu chức năng, song nhiều cơ sở đã xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Đáng chú ý, theo thống kê, năm học 2025 - 2026, toàn phường còn thiếu 39 phòng học, trong đó bậc tiểu học thiếu 26 phòng và THCS thiếu 13 phòng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư, mở rộng trường lớp.

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, mạng lưới trường lớp hiện nay cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên toàn thành phố. Đối với bậc học phổ thông hiện nay các cơ sở giáo dục công lập đủ để đáp ứng tiếp nhận 100% trẻ mẫu giáo vào lớp 1, 100% học sinh hoàn thành chương trình tiểu học vào THCS, khoảng 85% học sinh hoàn thành chương trình THCS vào THPT. Riêng với bậc học mầm non địa bàn Quảng Nam cũ chưa có đủ cơ sở giáo dục mầm non công lập và giáo viên để tiếp nhận hết trẻ dưới 3 tuổi.

Về yêu cầu trường lớp phục vụ triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ở cấp tiểu học, phần lớn các trường cơ bản đáp ứng việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày. Tuy nhiên, cấp THCS nhiều nơi vẫn thiếu phòng học để bố trí học 2 buổi. Đồng thời, thiếu phòng học bộ môn cho các môn nghệ thuật, ngoại ngữ; thiếu phòng thí nghiệm thực hành, thiếu các khu giáo dục thể chất, nhà đa năng để tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Tình trạng này cũng diễn ra tương tự ở cấp THPT.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia theo Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra là thách thức lớn đối với giáo dục Đà Nẵng. Bài toán mở rộng trường lớp, bảo đảm quỹ đất và đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ dài hạn đối với sự phát triển bền vững của giáo dục thành phố.