Ôn thi tốt nghiệp THPT 'đúng cách' cho học viên giáo dục thường xuyên

Trung tâm GDTX số 2 tổ chức tư vấn thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học cho học viên khối 12.

Khảo sát thực tế tại Trung tâm GDTX số 2 TP Đà Nẵng cho thấy, phần lớn học viên lớp 12 có nền tảng kiến thức chưa vững, kỹ năng tự học còn hạn chế. Nhiều em vừa học vừa làm, quỹ thời gian bị chia nhỏ, dễ rơi vào tâm lý học đối phó.

Ông Đinh Lương Y, Giám đốc Trung tâm GDTX số 2 cho biết: "Trước áp lực kỳ thi tốt nghiệp THPT với yêu cầu ngày càng cao, việc ôn tập không thể dàn trải mà cần thiết kế phù hợp trình độ người học, đồng thời tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả".

Củng cố nền tảng, rèn kỹ năng theo đặc thù môn học

Cô Phan Thị Kim Dung, giáo viên Ngữ văn, Trung tâm GDTX số 2 TP Đà Nẵng cho biết, nhiều học sinh không theo kịp chương trình do mất kiến thức từ các lớp dưới, thiếu sự quan tâm từ gia đình. “Không ít em dành nhiều thời gian cho mạng xã hội, trong khi động lực học tập chưa rõ ràng. Một số em có hoàn cảnh đặc biệt nên sớm có xu hướng đi làm, ảnh hưởng đến việc học”, cô Dung chia sẻ.

Từ thực tế đó, việc ôn tập được điều chỉnh theo hướng quay về nền tảng. Giáo viên tập trung rèn kỹ năng đọc hiểu theo đặc trưng thể loại, hướng dẫn học sinh nắm chắc yêu cầu đề, trả lời ngắn gọn, đúng trọng tâm. Hoạt động đọc mở rộng được định hướng có chọn lọc, gắn với các vấn đề thời sự nhằm tăng khả năng liên hệ và vận dụng.

Ở kỹ năng viết, học sinh được yêu cầu rà soát lại các bước cơ bản như tìm hiểu đề, lập dàn ý, viết mở bài - kết bài; đồng thời luyện đề theo cấu trúc minh họa của Bộ GD&ĐT. Việc rèn viết chú trọng diễn đạt mạch lạc, phân bổ thời gian hợp lý, hạn chế tình trạng lan man hoặc bỏ sót ý.

Với môn Lịch sử, khoảng 85 - 90% học viên lựa chọn trong tổ hợp KHXH, song chất lượng đầu vào không đồng đều. Theo cô Phan Thị Thảo, bên cạnh một số em có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, phần lớn học viên vẫn thiếu tính chủ động, còn tâm lý “nước đến chân mới nhảy”.

Trung tâm GDTX số 2 TP Đà Nẵng bồi dưỡng chuyên đề Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong công tác dạy - học cho giáo viên.

Để khắc phục, giáo viên hướng dẫn học sinh hệ thống hóa kiến thức theo từng giai đoạn, chủ đề, thay vì học rời rạc. Các dạng câu hỏi trắc nghiệm được luyện theo hướng hiểu bản chất, không học thuộc máy móc. Đồng thời, việc tăng cường luyện đề giúp học sinh làm quen cấu trúc, nâng cao khả năng xử lý câu hỏi phân hóa.

Ở môn Địa lí, khó khăn lớn nhất đến từ việc không được sử dụng Atlat trong phòng thi. Nhiều học viên vì vậy lúng túng khi xử lý câu hỏi về phân bố lãnh thổ, biểu đồ, số liệu. Thói quen “khoanh bừa” cũng không còn phù hợp khi đề thi chuyển sang dạng đúng - sai và yêu cầu độ chính xác cao.

Giải pháp được triển khai là chuẩn hóa nội dung ôn tập theo cấu trúc đề thi, tập trung vào các mảng kiến thức trọng tâm. Học viên được rèn kỹ năng đọc biểu đồ, tính toán và nhận xét số liệu, đồng thời hình thành “khung không gian địa lí” trong tư duy để thay thế Atlat.

Ứng dụng AI - công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành điểm mới trong ôn thi tại Trung tâm. Tuy nhiên, theo các giáo viên, AI chỉ thực sự hiệu quả khi được sử dụng đúng cách, có định hướng.

Ở môn Ngữ văn, AI hỗ trợ học sinh gợi ý dàn ý, hệ thống luận điểm, kiểm tra lỗi diễn đạt. Với học sinh yếu, đây là công cụ giúp định hình cấu trúc bài viết, tránh lạc đề; với học sinh trung bình, hỗ trợ mở rộng ý và cải thiện lập luận. Song, giáo viên luôn nhấn mạnh việc giữ vai trò chủ động của người học, tránh lệ thuộc.

Học viên Trung tâm GDTX số 2.

Trong môn Lịch sử, AI được sử dụng để xây dựng sơ đồ tư duy, tóm tắt các giai đoạn, sự kiện theo cấu trúc logic. Một số hình thức sáng tạo như “mã hóa” kiến thức qua bài hát hay xây dựng chatbot “nhân vật lịch sử” giúp tăng hứng thú học tập, hỗ trợ ghi nhớ. Tuy vậy, nội dung do AI tạo ra luôn được kiểm chứng để đảm bảo chính xác.

Với môn Địa lí, AI phát huy hiệu quả trong việc chuẩn hóa nội dung và rèn kỹ năng trắc nghiệm theo năng lực. Giáo viên sử dụng AI để xây dựng hệ thống câu hỏi phân hóa theo từng dạng: nhận biết, phân tích - so sánh, xử lý số liệu. Mỗi buổi ôn tập tập trung vào một kỹ năng cụ thể, giúp học viên hình thành quy trình làm bài rõ ràng.

Đặc biệt, với dạng câu hỏi đúng - sai, học viên được hướng dẫn các bước: đọc kỹ đề, xác định từ khóa, đối chiếu kiến thức và phân tích từng mệnh đề trước khi lựa chọn. Việc luyện tập thường xuyên, kết hợp phản hồi từ AI, giúp giảm sai sót do chủ quan.

Bên cạnh đó, các nền tảng trực tuyến như Google Form, Azota, Quizizz được sử dụng để giao đề, chấm điểm và phân tích kết quả. Dữ liệu từ các lần luyện đề giúp giáo viên theo dõi tiến độ, kịp thời điều chỉnh kế hoạch ôn tập, đồng thời hỗ trợ cá nhân hóa việc học.

Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy việc kết hợp giữa củng cố nền tảng, rèn kỹ năng và ứng dụng công nghệ đang giúp học viên GDTX từng bước thay đổi cách học. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở ý thức học tập và sự đồng hành của giáo viên.