Cắt giảm 58 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Nỗ lực lớn tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Giảm giấy phép, mở rộng quyền tự do kinh doanh

Đại biểu Võ Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao sự quyết liệt của Chính phủ và cơ quan soạn thảo khi đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc dự kiến cắt giảm 786 điều kiện kinh doanh, 232 thủ tục hành chính, giúp tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng mỗi năm cho xã hội là “những con số rất ấn tượng, đầy thuyết phục và được người dân, doanh nghiệp rất quan tâm”.

Đại biểu Võ Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh: Đức Thanh

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn Đồng Nai) cũng đánh giá, dự thảo cắt giảm 58 ngành, nghề, sửa đổi phạm vi 16 ngành, nghề là một nỗ lực rất lớn của Chính phủ, nhằm giảm thủ tục cho doanh nghiệp, tạo cơ chế thông thoáng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) đánh giá việc tiếp tục cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là hướng đi đúng, góp phần mở rộng quyền tự do kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Theo báo cáo của Chính phủ được đại biểu dẫn lại, Nghị quyết số 66/NQ-CP và Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP năm 2026 đã cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Dự thảo lần này tiếp tục cắt giảm 20 ngành, nghề, bổ sung 10 ngành, nghề mới; Phụ lục 4 mới còn 141 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Để hoàn thiện dự thảo, đại biểu đề nghị làm rõ phương pháp tính mức cắt giảm, đồng thời lượng hóa kết quả cải cách đối với doanh nghiệp, như giảm được bao nhiêu giấy phép, thủ tục, ngày chờ đợi và chi phí tuân thủ. Sau khi luật được ban hành, Chính phủ cần công khai một danh mục rõ ràng, dễ tiếp cận, xác định cụ thể thủ tục nào được bãi bỏ, giấy phép nào không còn phát sinh, điều kiện nào không còn phải đáp ứng, thời điểm áp dụng và cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện.

“Doanh nghiệp cần nhìn thấy trực tiếp và sử dụng được kết quả cải cách trong thực tế, thay vì phải tự đi đối chiếu giữa nhiều luật, nghị định và thông tư khác nhau” - đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị.

Cũng đánh giá việc loại bỏ một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện khỏi danh mục là hết sức cần thiết, tuy nhiên, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) lưu ý, việc cắt giảm không nên thực hiện một cách cơ học hoặc chỉ nhằm đạt được chỉ tiêu.

“Cốt lõi là làm sao chúng ta cắt giảm được, nhưng phải đề ra chương trình hậu kiểm thật tốt và xử phạt nghiêm minh đối với những trường hợp vi phạm điều kiện trong hoạt động sản xuất, kinh doanh” - đại biểu Phạm Văn Hòa nói.

Tránh tình trạng “bình mới, rượu cũ”

Bên cạnh đánh giá cao định hướng cải cách, nhiều đại biểu cũng đề nghị làm rõ các công cụ quản lý thay thế sau khi một ngành, nghề được đưa ra khỏi Phụ lục 4.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng, chuyển từ quản lý điều kiện gia nhập thị trường sang hậu kiểm là định hướng phù hợp. Tuy nhiên, nếu điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ mà công cụ hậu kiểm chưa sẵn sàng, có thể phát sinh khoảng trống pháp lý. Ngược lại, nếu xuất hiện giấy phép, xác nhận hoặc thủ tục mới, thì doanh nghiệp chỉ chuyển từ xin giấy phép này sang giấy phép khác.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ thời gian hoàn thành phương án quản lý thay thế đối với từng ngành, nghề; công khai tiêu chí hậu kiểm; kiểm tra dựa trên phân loại mức độ rủi ro và chia sẻ dữ liệu, không để doanh nghiệp phải đón nhiều đoàn kiểm tra và cung cấp cùng một loại hồ sơ lặp đi lặp lại.

Đại biểu Đồng Ngọc Ba (Đoàn Đồng Nai). Ảnh: Đức Thanh

Đại biểu Đồng Ngọc Ba đánh giá cao đợt sửa đổi lần này, đồng thời ghi nhận Bộ Tài chính đã kịp thời gửi báo cáo giải trình, tiếp thu và dự thảo Luật mới trước phiên thảo luận tại hội trường. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cần phân định rõ điều kiện đầu tư kinh doanh với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Theo đại biểu, điều kiện đầu tư kinh doanh áp dụng cho chủ thể là tổ chức, cá nhân; còn tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật là những yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Điều kiện đầu tư kinh doanh cũng không nhất thiết chỉ tồn tại dưới hình thức giấy phép, mà còn bao gồm yêu cầu về cơ sở vật chất, nhân lực, vốn và hình thức pháp lý của doanh nghiệp.

Đại biểu nhấn mạnh, nếu bỏ ngành nghề đầu tư kinh doanh ra khỏi danh mục nhưng thực chất vẫn có điều kiện ở các luật, nghị định, thậm chí thông tư thì sẽ dẫn đến tình trạng có thể gọi là “bình mới, rượu cũ”, đồng thời đề nghị rà soát kỹ hàng chục luật chuyên ngành, nghị định, thông tư liên quan, bảo đảm Phụ lục 4 không trở nên hình thức.

Thận trọng với lĩnh vực liên quan đến an ninh, sức khỏe cộng đồng

Ngoài ra, một số đại biểu cũng đề nghị thận trọng với việc đưa ra khỏi danh mục với một số ngành nghề liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, khoáng sản và xuất bản như kinh doanh khoáng sản, tàu bay không người lái, vận tải đường ống, dịch vụ phát hành xuất bản phẩm, thiết bị gây nhiễu, phá sóng thông tin di động.

Đại biểu Võ Hoàng Ngân đề nghị, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với các lĩnh vực này phải được phân tích, đánh giá thận trọng, kỹ lưỡng; trường hợp có thể cắt giảm cũng phải có phương án quản lý thay thế hiệu lực, hiệu quả.

Liên quan đến khí N2O, các đại biểu đều thống nhất cần ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích, song đưa ra những đề xuất khác nhau về phạm vi và phương thức quản lý.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp). Ảnh: Đức Thanh

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, cấm kinh doanh khí N2O phục vụ mục đích giải trí là cần thiết, nhưng đề nghị xây dựng cơ chế phòng ngừa việc lợi dụng kinh doanh cho mục đích y tế, công nghệ thực phẩm để đưa khí N2O ra ngoài phục vụ mục đích khác.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đề nghị đưa N2O vào danh mục kinh doanh có điều kiện thay vì cấm, bởi loại khí này còn được sử dụng hợp pháp trong y tế, nghiên cứu khoa học, dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị quy định rõ việc sử dụng N2O trong sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp điện tử, linh kiện, bán dẫn, cơ khí chính xác và các mục đích hợp pháp khác, không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều kiện nhằm ngăn chặn lạm dụng qua đường hô hấp./.