Cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Cần hài hòa giữa yêu cầu kiến tạo phát triển với quản lý rủi ro

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Tăng cường kiểm soát, ngăn chặn lạm dụng khí N2O

Chiều 15/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Trình bày Tờ trình Dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật gồm 3 Điều và 1 Phụ lục; quy định về việc sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Theo đó, Dự thảo Luật bổ sung "kinh doanh khí N₂O để con người sử dụng qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế" vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư, kinh doanh;

Đồng thời, Dự thảo Luật bổ sung "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài" vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ hai ngành, nghề khỏi Danh mục gồm: "hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam" và "hoạt động dầu khí".

Dự thảo Luật quy định thay thế Phụ lục IV ban hành kèm theo Luật Đầu tư năm 2025 bằng Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện ban hành kèm theo Luật này. Danh mục mới được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP của Chính phủ - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ.

Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành sửa đổi, bổ sung Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở, tính hợp lý và hiệu quả thực chất của phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Dự thảo Luật.Theo đó, việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện phải đi vào thực chất, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ, thay vì chỉ tập trung vào số lượng cắt giảm.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban cũng tán thành sự cần thiết tăng cường kiểm soát, ngăn chặn việc lạm dụng khí N₂O nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, phân định rõ hành vi cần cấm với các trường hợp sử dụng hợp pháp, tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và các nhu cầu chính đáng của xã hội.

Về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Nghị quyết 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ, nhiều ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá đầy đủ năng lực và khả năng kiểm soát rủi ro của cơ chế hậu kiểm, cũng như hiệu quả của các công cụ quản lý thay thế.

Đồng thời, cần làm rõ các trường hợp bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhưng vẫn tiếp tục áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình; tiếp tục rà soát, thuyết minh cụ thể và đánh giá tác động đối với từng ngành, nghề dự kiến bãi bỏ…

Hoàn thiện các công cụ quản lý thay thế

Trên cơ sở Tờ trình, Báo cáo thẩm tra và các ý kiến thảo luận tại Phiên họp, kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, Luật Đầu tư có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến quyền tự do đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp và người dân, đồng thời liên quan đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Vì vậy, việc sửa Luật phải quán triệt tinh thần đổi mới nhưng bảo đảm thận trọng, hài hòa giữa yêu cầu kiến tạo phát triển với quản lý rủi ro; giữa mở rộng không gian đầu tư với bảo vệ lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

Đối với đề xuất bổ sung kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp (ngoài mục đích y tế) vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đánh giá toàn diện cơ sở thực tiễn, căn cứ pháp lý và tác động của chính sách; làm rõ phạm vi điều chỉnh, phân định rành mạch giữa các hành vi bị cấm và các trường hợp sử dụng hợp pháp, bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và các mục đích chuyên môn hợp pháp khác.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tiếp rà soát toàn diện Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo tinh thần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.

Việc bãi bỏ ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải đánh giá đầy đủ về mức độ rủi ro, yêu cầu quản lý nhà nước và khả năng thay thế bằng các công cụ quản lý khác, nhất là đối với các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và quản lý tài sản công.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần kiên quyết tránh tình trạng bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh nhưng lại chuyển hóa thành các yêu cầu quản lý dưới hình thức khác, làm giảm hiệu quả cải cách và gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đồng thời, tiếp tục làm rõ căn cứ pháp lý việc bổ sung “kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài” vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc đối xử bình đẳng trong hoạt động đầu tư kinh doanh. Đồng thời, đánh giá đầy đủ tác động đối với môi trường đầu tư, hoạt động của doanh nghiệp và việc thực hiện các cam kết quốc tế có liên quan; bảo đảm không phát sinh rào cản gia nhập thị trường không cần thiết.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư, gắn với đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản trị rủi ro; hoàn thiện các công cụ quản lý thay thế, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu dùng chung, năng lực thanh tra, kiểm tra, giám sát và các chế tài xử lý vi phạm…

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất./.