Hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền lợi người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành Phiên họp. Ảnh: VPQH

Khơi thông nguồn lực, tăng tính chủ động, linh hoạt cho doanh nghiệp
Sáng 15/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trình bày Tờ trình Dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nêu rõ, việc sửa đổi, bổ sung Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là yêu cầu cấp thiết, mang ý nghĩa chính trị và thực tiễn sâu sắc.

Theo đó, việc sửa đổi Luật nhằm khơi thông, giải phóng tối đa các nguồn lực xã hội; tháo gỡ những "điểm nghẽn" từ các quy định không còn phù hợp; tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam thông qua tiếp cận các thị trường lao động trình độ cao ở nước ngoài.

Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường cung ứng lao động quốc tế. Đây cũng là một trong những động lực góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.

Dự thảo cũng lược bỏ nhiều quy định không còn cần thiết nhằm khơi thông nguồn lực xã hội, tăng tính chủ động, linh hoạt cho doanh nghiệp, nhất là trong tuyển chọn, đào tạo và chuẩn bị nguồn lao động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế trong bối cảnh các quốc gia cung ứng lao động khác đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Bãi bỏ thành phần hồ sơ là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với thủ tục đăng ký hợp đồng cung ứng lao động và đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập; đồng thời bãi bỏ điều kiện kinh doanh về ký quỹ đối với doanh nghiệp đưa người lao động đi đào tạo, nâng cao tay nghề ở nước ngoài.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật bổ sung quy định về điều kiện cấp Giấy phép nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm pháp luật vẫn “lách luật” để tiếp tục đề nghị cấp Giấy phép cho doanh nghiệp khác.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình trinh bày Tờ trình Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật.

Về điều kiện cấp Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với quy định điều kiện cấp lại Giấy phép đối với trường hợp đã bị thu hồi Giấy phép và điều kiện đối với nhân viên nghiệp vụ.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định thời hạn cấp lại Giấy phép đối với doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép; rà soát lại quy định giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện của nhân viên nghiệp vụ, bảo đảm không làm phát sinh điều kiện đầu tư, kinh doanh mới ngoài phạm vi Luật đã quy định.

Có ý kiến đề nghị bổ sung điều kiện về năng lực bảo vệ, hỗ trợ người lao động, nhất là người lao động ở thị trường có rủi ro cao, ngành nghề có nguy cơ cao, địa bàn tiếp nhận có nhiều lao động Việt Nam.

Về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Thường trực Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, bổ sung quy định cấm hành vi tư vấn sai sự thật, tư vấn gian dối hoặc cung cấp thông tin sai lệch nhằm lừa dối người lao động; đồng thời nghiên cứu quy định theo hướng khái quát hơn đối với các công việc bị cấm do trái với thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội.

Bảo đảm minh bạch, hiện đại, giảm thiểu rủi ro bị lừa đảo cho người lao động

Tại Phiên hop, các thành viên UBTVQH nhất trí với sự cần thiết và mục đích ban hành luật dựa trên các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu rõ trong Tờ trình của Chính phủ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi Luật là dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng số hóa để đảm bảo tính minh bạch, siết chặt định nghĩa pháp lý để chống lừa đảo và cắt giảm thủ tục hành chính nhằm kiến tạo thị trường lao động. Khi đó, người lao động sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn thông tin chính thống, giảm thiểu rủi ro bị lừa đảo qua mạng.

Đây là vấn đề xã hội rất quan tâm, do đó việc Quốc hội sửa đổi Luật lần này nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho cả người lao động và doanh nghiệp.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát Dự thảo Luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan; tiếp tục nghiên cứu, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, xác định đây là một trong những giải pháp phát triển nguồn nhân lực và giải quyết việc làm.

Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: VPQH

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hoàn thiện các quy định về điều kiện cấp, điều chỉnh, cấp lại và thu hồi Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết phải được xác định rõ phạm vi, không làm phát sinh điều kiện đầu tư kinh doanh mới.

Các quy định về phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính cũng cần được rà soát kỹ, đánh giá đầy đủ các điều kiện bảo đảm thực hiện, cơ chế phối hợp, kiểm tra và giám sát sau phân cấp.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm và bảo vệ người lao động. Các chính sách cần góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trước khi đi làm việc ở nước ngoài, trong thời gian làm việc và sau khi người lao động trở về nước.

Đồng thời, hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong toàn bộ quá trình tuyển chọn, chuẩn bị nguồn, đào tạo, đi làm việc ở nước ngoài và trở về nước.

UBTVQH cũng lưu ý Cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát các hành vi bị nghiêm cấm; làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và chính quyền cấp xã; quy định cụ thể nghĩa vụ báo cáo, hỗ trợ pháp lý và xử lý các vụ việc, tình huống khẩn cấp ảnh hưởng đến người lao động. Đồng thời, nghiên cứu tăng chế tài xử lý các hành vi lừa đảo, nhất là lừa đảo trên không gian mạng./.