Cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh phải tránh tình trạng 'bình mới, rượu cũ'

Chiều 16/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Không tạo khoảng trống quản lý khi cắt giảm thủ tục

Trình bày tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bao gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thủy lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp trình bày tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Dự án Luật được bố cục gồm 12 điều, thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Ngoài ra, dự án Luật phân quyền 21 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải khẳng định, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời bảo đảm tính liên tục khi các chính sách quy định tại Nghị quyết số 66/2019/NQ-CP sẽ hết hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, dự án Luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh, đây là hướng cải cách rất đáng ghi nhận vì giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Ghi nhận tinh thần cải cách của dự án Luật, tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng “bình mới nhưng rượu cũ”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đó, khi giảm các thủ tục cấp phép ban đầu thì áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Phân cấp phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn thống nhất

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước. “Thách thức là nếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia không được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu” - Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay Luật Lâm nghiệp. Chủ tịch Quốc hội dẫn ví dụ thủ tục nuôi trồng thủy sản trên biển hiện vẫn vướng ở khâu giao khu vực biển và đánh giá tác động môi trường. Nếu chỉ sửa Luật Thủy sản mà không liên thông với Luật Bảo vệ môi trường, thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục như cũ.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, cần nghiên cứu cơ chế cấp phép liên thông, giao một đầu mối tại địa phương chịu trách nhiệm giải quyết đồng thời các thủ tục để trả kết quả một lần duy nhất cho doanh nghiệp; số hóa triệt để, xóa bỏ nộp bản giấy song song.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu. Ảnh: quochoi.vn

Giải trình tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, quá trình soạn thảo Luật đã tuân thủ đầy đủ các cơ sở chính trị và pháp lý, bám sát tình hình thực tiễn, tổng hợp và tiếp thu nhiều ý kiến góp ý của các đại biểu Quốc hội, cộng đồng doanh nghiệp, người dân trong quá trình hoàn thiện dự án Luật. Chính phủ cũng đã nhiều lần chỉ đạo hoàn thiện, rà soát lại việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh, nhưng không để trống khoảng trống pháp lý.

Qua ý kiến góp ý của Chủ tịch Quốc hội, thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương trong quá trình xây dựng nghị định và thông tư hướng dẫn, tập trung bảo đảm thực thi, nhất là rà soát, đơn giản các thủ tục nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu, đặc biệt là các công cụ kỹ thuật chuyên ngành để đảm bảo tổng thể các gói chính sách thống nhất và thuận tiện khi áp dụng và thiết kế cơ chế hậu kiểm chặt chẽ.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật và nhất trí báo cáo Quốc hội bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026, trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất theo trình tự thủ tục rút gọn.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ tập trung vào các nội dung thực sự liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, phân quyền trong thực hiện thủ tục. Tuyệt đối không lồng ghép các chính sách mới hoặc mở rộng sang những vấn đề cần phải được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ hoặc là xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi sửa đổi toàn diện từng luật./.