Cắt giảm thủ tục trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường: Gắn phân cấp với hậu kiểm

Toàn cảnh Phiên họp về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Ảnh: quochoi.vn.

Chiều 12/8/2026, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP VÀ ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 

Phát biểu tại hội trường, các ý kiến đại biểu đặc biệt quan tâm tới việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, phân quyền thủ tục hành chính trong dự thảo Luật; đồng thời nhấn mạnh cắt giảm thủ tục hành chính phải đi kèm với tăng cường hậu kiểm, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với những lĩnh vực có nguy cơ tác động trực tiếp đến sản xuất, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Bên cạnh đó, phân cấp, phân quyền phải thực sự gắn với điều kiện và nguồn lực thực hiện.

Theo Tờ trình, dự án Luật sửa đổi, bổ sung 08 luật để cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Về phân quyền, dự án Luật sửa đổi, bổ sung 04 luật để phân quyền 24 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: quochoi.vn.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) nhận định dự thảo Luật đã cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp và từng bước chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý dựa trên tiêu chuẩn và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Đại biểu Lê Minh Nam (Cần Thơ) đề nghị tiếp tục rà soát để cắt giảm thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh ngay tại dự thảo Luật. Đối với những thủ tục mà cơ quan nhà nước đã có dữ liệu hoặc có thể khai thác dữ liệu liên thông để xác thực thì cần mạnh dạn chuyển từ yêu cầu người dân cung cấp giấy tờ sang cơ chế cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để giải quyết.

“Liệu có cần thủ tục cấp giấy phép xuất khẩu phân bón tại khoản 2 Điều 44 Luật Trồng trọt đối với hàng mẫu phục vụ nghiên cứu khoa học, hàng nhập khẩu với khối lượng ít hay không, khi có thể kiểm soát bằng dữ liệu hải quan hoặc khai báo điện tử”, đại biểu Lê Minh Nam đặt vấn đề; đồng thời đề xuất cân nhắc cấp chứng nhận điện tử một lần, tích hợp cơ sở dữ liệu đối với giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Điều 39 Luật Chăn nuôi; hoặc cấp lại giấy chứng nhận hành nghề xử lý vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật điện tử khi hết hạn theo Điều 39, 40 của Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Minh Nam đề nghị rà soát để tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đang quy định tại các văn bản dưới luật như Nghị định và Thông tư.

GIẢM TIỀN KIỂM, TĂNG HẬU KIỂM VÀ BẢO ĐẢM NGUỒN LỰC KHI PHÂN CẤP

Tham gia thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) đánh giá cao 3 định hướng xuyên suốt của dự thảo luật: Đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, thay cơ chế cấp phép bằng cơ chế tự công bố; kéo dài thời gian hiệu lực, đơn giản hóa việc gia hạn nhiều loại giấy phép.

Tuy nhiên, đại biểu nêu rõ quá trình cải cách phải song hành với việc củng cố năng lực quản lý và kiểm soát được rủi ro. Vật tư nông nghiệp tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản, sức khỏe cộng đồng và thu nhập của nông dân. Vì vậy, khi giảm tiền kiểm, đề nghị tăng cường hậu kiểm thực chất, quy định rõ trách nhiệm và chế tài đủ sức răn đe; bố trí nguồn lực, công cụ cho công tác hậu kiểm; thiết lập cơ chế truy xuất nguồn gốc.

Các đại biểu tại Phiên họp. Ảnh: quochoi.vn.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) khẳng định, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phải gắn với quản lý theo mức độ rủi ro và năng lực hậu kiểm. Đối với những lĩnh vực có nguy cơ tác động trực tiếp đến sản xuất, sức khỏe cộng đồng và môi trường, việc giảm tiền kiểm phải thiết lập được cơ chế hậu kiểm tương ứng. Rủi ro thấp thì mạnh dạn cắt giảm, rủi ro cao thì công cụ quản lý không được buông lỏng.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị hướng dẫn rõ tiêu chí rủi ro; kiểm tra định kỳ, đột xuất, đình chỉ, thu hồi và công khai vi phạm. Với giống và vật tư nông nghiệp, bỏ điều kiện hành chính nhưng không được bỏ hàng rào kỹ thuật cần thiết. Đồng thời cũng đề nghị quy định thống nhất nguyên tắc: sự cố kỹ thuật của cơ quan nhà nước trên cổng thông tin điện tử không được làm gián đoạn quyền kinh doanh hợp pháp.

Về vấn đề phân quyền thủ tục hành chính, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị giao thẩm quyền phải đi cùng với điều kiện thực hiện và cơ chế phối hợp.

Khoản 4 Điều 2 sửa đổi khoản 3 Điều 67 Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật giao UBND cấp tỉnh tổ chức kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu; khoản 5 và khoản 6 Điều 3 sửa Điều 39 và Điều 58 Luật Chăn nuôi giao cấp tỉnh cấp, thu hồi các giấy chứng nhận tương ứng. Đại biểu đề nghị bảo đảm nhân lực chuyên môn, dữ liệu dùng chung, hạ tầng kỹ thuật và kinh phí hậu kiểm.

Các đại biểu tại Phiên họp. Ảnh: quochoi.vn.

Đồng tình với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong dự án Luật, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng phân quyền không chỉ là chuyển thẩm quyền từ Trung ương xuống địa phương, mà phải chuyển đồng bộ cả trách nhiệm, điều kiện thực hiện, nguồn lực và công cụ để thực hiện thẩm quyền đó.

Đối với các thủ tục chuyên ngành như kiểm dịch thú y, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y, thăm dò, khai thác khoáng sản... nguồn lực không chỉ là số lượng cán bộ, mà còn bao gồm năng lực chuyên môn, dữ liệu nền, phòng thử nghiệm, thiết bị kỹ thuật, hạ tầng số, kinh phí hoạt động và cơ chế phối hợp liên ngành, liên tỉnh.

“Trước khi chuyển giao nhiệm vụ, phải xác định rõ điều kiện tối thiểu địa phương phải đáp ứng; việc phân quyền phải đi kèm kế hoạch chuyển giao nguồn lực thực tế (hồ sơ, dữ liệu, phần mềm, đào tạo); có cơ chế bảo đảm kinh phí thực hiện; duy trì quy trình, tiêu chuẩn và cơ sở dữ liệu thống nhất trên toàn quốc, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát của Trung ương”, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị.

Quan tâm tới vấn đề phân quyền thủ tục hành chính cho địa phương, đại biểu Lê Công Đỉnh (Tây Ninh) đề nghị quy định cụ thể cơ quan chuyên môn trực tiếp làm đầu mối tham mưu, tiếp nhận và xử lý hồ sơ tại địa phương. Việc xác định rõ nộp hồ sơ tại Sở Nông nghiệp và Môi trường hay tại cơ quan chuyên ngành trực thuộc sẽ giúp bảo đảm tính công khai, minh bạch, thống nhất trên phạm vi cả nước, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

SẼ HỖ TRỢ ĐỊA PHƯƠNG THỰC HIỆN PHÂN CẤP, HẬU KIỂM

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nêu rõ, một số ý kiến đề nghị quy định rõ hơn về cơ chế hậu kiểm, giám sát và quy định cụ thể nội dung chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu gắn với thực hiện thủ tục hành chính. Về nội dung này, dự thảo Luật và dự thảo văn bản quy định chi tiết đã quy định các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng điều kiện, thủ tục được bãi bỏ hoặc phân quyền theo hướng thống nhất với các quy định thanh tra, kiểm tra và gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối cơ sở dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: quochoi.vn.

Một số ý kiến đề nghị bổ sung các quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc lưu giữ hồ sơ, tài liệu minh chứng nội dung tự công bố và các quy định chi tiết trong công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, để các cơ quan quản lý đình chỉ, hủy bỏ thông tin tự công bố và công khai hành vi vi phạm khi phát hiện giống hoặc phân bón không đáp ứng được yêu cầu.

Về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã quy định tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin đã tự công bố công khai. Đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định nội dung thông tin phải công bố và hình thức công khai, quy định lưu giữ hồ sơ, tài liệu chứng minh và cung cấp khi có yêu cầu, tạo cơ sở cho việc tra cứu, giám sát và phục vụ cho việc thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm sau đó.

Đối với các ý kiến đề nghị khi phân quyền phải tính toán đến năng lực của địa phương, nêu thực trạng thiếu tài liệu, thiếu số liệu, hạ tầng kỹ thuật hạn chế, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, điều chỉnh.

“Mặc dù đã có trong luật và các quy định có liên quan, tuy nhiên chúng tôi cũng thấy rằng khi phân cấp, ủy quyền thì tại địa phương tồn tại 3 vấn đề. Đó là cơ sở vật chất, đội ngũ và quy trình hướng dẫn. Đối với quy trình hướng dẫn và đội ngũ thì Bộ có thể hỗ trợ được. Còn với cơ sở vật chất thì cơ bản các tỉnh hiện nay chủ động. Nếu thiếu kinh phí thì sẽ báo cáo với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để thực hiện theo Luật Đầu tư công”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nêu rõ.