Cắt giảm thủ tục xăng dầu, bước thử cho cải cách thực chất
Nghị quyết 19/2026/NQ-CP vừa ban hành đặt trọng tâm cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong nhiều lĩnh vực, trong đó xăng dầu là điểm nhấn. Nếu thực thi nghiêm túc, đây có thể là phép thử cho chất lượng cải cách môi trường kinh doanh vốn lâu nay bị phàn nàn là 'giảm trên giấy, tăng trong thực tế'.
Theo nghị quyết, hàng loạt thủ tục được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa. Đáng chú ý, không còn thực hiện thủ tục cấp lại, sửa đổi, bổ sung Giấy xác nhận đủ điều kiện làm tổng đại lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn từ 2 tỉnh, thành phố trở lên. Đồng thời, các thủ tục cấp, cấp lại, sửa đổi đối với thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối, đại lý bán lẻ và cửa hàng xăng dầu cũng được tinh giản theo hướng giảm hồ sơ, rút ngắn quy trình.
Ở góc độ điều kiện kinh doanh, nghị quyết cũng cắt giảm nhiều rào cản. Một số yêu cầu về hạ tầng, hệ thống phân phối, quy mô mạng lưới vẫn được giữ nhưng có điều chỉnh linh hoạt hơn. Đáng chú ý, bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ cho thuê cảng, kho tiếp nhận và vận tải xăng dầu, vốn là những “giấy phép con” gây tranh cãi nhiều năm qua.

Nguồn cung xăng dầu - “tử huyệt“ an ninh năng lượng để duy trì guồng quay của nền kinh tế. Ảnh: LÊ VŨ
Tuy vậy, cải cách lần này vẫn mang tính chọn lọc, chưa phải “cởi trói” toàn diện. Ví dụ, với thương nhân đầu mối, yêu cầu về cầu cảng tiếp nhận tàu tối thiểu 7.000 tấn, kho chứa tối thiểu 15.000 m³ và hệ thống phân phối với hàng chục điểm bán vẫn được duy trì. Điều này giúp kiểm soát năng lực thị trường, nhưng cũng tiếp tục là rào cản gia nhập đối với doanh nghiệp mới, nhất là doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và nhỏ.
Một điểm đáng chú ý khác là nghị quyết có hiệu lực trong thời gian tương đối ngắn, đến ngày 1-3-2027. Điều này cho thấy đây có thể là bước “thử nghiệm chính sách” trước khi sửa đổi toàn diện khung pháp lý xăng dầu. Tuy nhiên, thời hạn ngắn cũng đặt ra câu hỏi về tính ổn định của môi trường kinh doanh, yếu tố mà doanh nghiệp luôn coi trọng.
Từ góc nhìn thị trường, xăng dầu là lĩnh vực có tính độc quyền tương đối cao, chịu kiểm soát chặt về giá, nguồn cung và điều kiện kinh doanh. Việc cắt giảm thủ tục nếu chỉ dừng ở khâu hành chính mà không đi kèm cải cách cơ chế điều hành giá, phân phối hay cạnh tranh thị trường, thì tác động thực tế sẽ hạn chế.
Kinh nghiệm các đợt cải cách trước cho thấy, vấn đề không nằm ở số lượng thủ tục bị cắt, mà ở cách thực thi. Nếu cơ quan quản lý vẫn giữ tư duy “tiền kiểm”, doanh nghiệp vẫn phải xin – cho dưới hình thức khác, thì chi phí tuân thủ khó giảm. Ngược lại, nếu chuyển mạnh sang hậu kiểm, minh bạch tiêu chuẩn và số hóa quy trình, cải cách mới có ý nghĩa.











