CH-54 Tarhe, trực thăng 'xương sống' siêu dị của không quân Mỹ

Trực thăng CH-54 Tarhe, còn được biết đến với tên gọi dân sự Skycrane, là trực thăng vận tải hạng nặng do hãng Sikorsky phát triển trong giai đoạn cao điểm của Chiến tranh Lạnh.

Không giống các trực thăng truyền thống có thân kín, Tarhe gần như chỉ là một bộ khung kim loại lớn, bên trên là hệ thống động cơ và cánh quạt, phía dưới là móc treo hàng cỡ lớn.

Thiết kế “trần trụi” này khiến nó trông giống một cỗ cần cẩu bay hơn là máy bay quân sự.

Không quân Mỹ tiếp nhận CH-54 với mục tiêu giải quyết bài toán vận tải siêu nặng ở những khu vực khó tiếp cận, nơi đường bộ bị phá hủy hoặc không tồn tại.

Trực thăng CH-54 Tarhe có khả năng mang theo các loại khí tài cồng kềnh như pháo dã chiến, xe quân sự hạng nhẹ, radar dã chiến, thậm chí là thân máy bay bị hư hỏng cần thu hồi.

Trong nhiều trường hợp, trực thăng này đóng vai trò then chốt trong công tác cứu hộ và bảo đảm hậu cần chiến trường.

Về kích thước, trực thăng CH-54 có chiều dài tổng thể khoảng 26,7 m, chiều cao gần 7,8 m. Đường kính cánh quạt chính lên tới khoảng 22 m, tạo ra lực nâng rất lớn.

Trọng lượng rỗng của trực thăng vào khoảng 8.500 kg, trong khi trọng lượng cất cánh tối đa đạt xấp xỉ 21.000 kg.

Riêng tải trọng treo bên ngoài có thể lên tới khoảng 9.000 kg, một con số vượt trội so với nhiều trực thăng cùng thời.

CH-54 sử dụng 2 động cơ tuốc bin trục Pratt and Whitney T73, mỗi động cơ có công suất khoảng 4.500 mã lực.

Cấu hình 2 động cơ giúp Tarhe duy trì khả năng bay an toàn ngay cả khi 1 động cơ gặp sự cố, điều đặc biệt quan trọng khi đang mang tải nặng dưới bụng.

Tốc độ bay tối đa của trực thăng đạt khoảng 220 km/h, tầm bay thực tế khoảng 370 km, đủ để thực hiện các nhiệm vụ vận tải chiến thuật trong khu vực tác chiến.

Do được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ vận tải, trực thăng CH-54 không phải là trực thăng tấn công. Tuy nhiên, để tự vệ, một số phiên bản được trang bị vũ khí nhẹ.

Cấu hình phổ biến là súng máy đa năng cỡ 7,62 mm M60, sử dụng đạn 7,62x51 mm NATO, lắp tại vị trí cửa hoặc khung bên hông để xạ thủ có thể bắn chế áp khi cần.

Ngoài ra, trực thăng còn có thể mang theo các thùng khói hoặc thiết bị gây nhiễu đơn giản nhằm giảm nguy cơ bị đối phương bắn hạ.

Điểm đặc biệt nhất của trực thăng CH-54 nằm ở khả năng thao tác với hàng hóa. Phi công có tầm nhìn rất tốt xuống phía dưới, nhờ buồng lái đặt cao và thân máy bay không che khuất.

Điều này cho phép họ móc, thả hàng với độ chính xác cao, ngay cả trong địa hình rừng núi hoặc khu vực đô thị chật hẹp.

Trong chiến tranh lạnh, trực thăng CH-54 Tarhe từng được sử dụng để cẩu pháo 105 mm, mỗi khẩu có khối lượng hơn 2.000 kg, vào các vị trí hỏa lực trên sườn núi chỉ trong thời gian ngắn.

Bên cạnh nhiệm vụ quân sự, CH-54 còn chứng minh giá trị trong các hoạt động cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả thiên tai.

Khả năng nhấc các cấu kiện lớn khiến nó đặc biệt hữu ích trong việc di dời vật cản, dựng cầu tạm hoặc thu hồi phương tiện bị hư hỏng.

Dù hình dáng bị đánh giá là “xấu lạ”, trực thăng CH-54 Tarhe lại thể hiện một triết lý thiết kế rất thực dụng của không quân Mỹ trong giai đoạn đó.

Thay vì chạy theo tốc độ hay hỏa lực, trực thăng CH-54 Tarhe tập trung tối đa vào một nhiệm vụ duy nhất là nâng và vận chuyển những thứ không trực thăng nào khác làm được. Điều này giúp nó giữ một vị trí rất riêng, không thể thay thế hoàn toàn trong lịch sử hàng không.

Ngày nay, khi nhắc tới CH-54 Tarhe, nhiều chuyên gia coi đây là biểu tượng của tư duy kỹ thuật táo bạo.

Nó chứng minh rằng trong chiến tranh và hậu cần quân sự, đôi khi hiệu quả quan trọng hơn hình thức, và một thiết kế “siêu dị” vẫn có thể trở thành công cụ không thể thiếu trên chiến trường.

Việt Hùng