Chậm chuyển đổi số, đại lý thuế sẽ khó tồn tại

Quản lý thuế chuyển sang dữ liệu và quản lý rủi ro

Bà Thu Trà cho hay, ngành Thuế đang chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro. Sự thay đổi này kéo theo vai trò của đại lý thuế ngày càng lớn hơn, không chỉ thực hiện thủ tục hành chính mà còn tham gia hỗ trợ minh bạch và nâng cao mức độ tuân thủ của người nộp thuế.

Theo bà Trà, cùng với sự phát triển nhanh của thị trường dịch vụ thuế, yêu cầu chuẩn hóa nghề nghiệp và kiểm soát rủi ro cũng trở nên cấp thiết hơn. Khi số lượng đại lý thuế và loại hình dịch vụ ngày càng mở rộng, cần có các chuẩn mực rõ ràng nhằm bảo đảm chất lượng hành nghề và tính minh bạch của thị trường.

Bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng Ban Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế - Cục Thuế.

Bà Trà cho biết, thời gian tới có thể không còn quy định xác nhận điều kiện kinh doanh như trước đây, song đại lý thuế vẫn phải tự đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định pháp luật.

Liên quan đến đề xuất bỏ chứng chỉ hành nghề đại lý thuế, bà Trà nhấn mạnh chứng chỉ hành nghề vẫn có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của người hành nghề dịch vụ thuế. Đây cũng là cơ sở để bảo vệ quyền lợi người nộp thuế và tăng cường tuân thủ pháp luật thuế.

“Hiện nay dự thảo thông tư đang được lấy ý kiến rộng rãi. Chúng tôi rất mong Hội và cộng đồng đại lý thuế tiếp tục tham gia góp ý để hoàn thiện chính sách”, bà Trà cho biết.

Trong môi trường số, quy trình cung cấp dịch vụ thuế cũng thay đổi đáng kể. Việc áp dụng hóa đơn điện tử, kê khai điện tử khiến phương thức phục vụ không còn như trước. Công nghệ trở thành nền tảng cốt lõi, trong khi năng lực số là điều kiện bắt buộc để cung cấp dịch vụ hiệu quả.

“Dữ liệu thuế cần được quản trị an toàn và chính xác. Nếu chậm chuyển đổi số, đại lý thuế sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới của thị trường”, bà Trà nhấn mạnh.

Theo bà Trà, ngành Thuế đang triển khai tái thiết kế toàn bộ quy trình nghiệp vụ trong môi trường quản lý số. Lãnh đạo Cục Thuế đặt mục tiêu xây dựng hệ thống công nghệ thông tin không chỉ phục vụ cơ quan thuế mà còn hỗ trợ người nộp thuế tiếp cận thêm nhiều thông tin phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Người nộp thuế trong tương lai có thể biết mình đang ở vị trí nào trong ngành nghề kinh doanh, từ đó nâng cao khả năng quản trị và tuân thủ. Theo bà Trà, định hướng này nhằm xây dựng môi trường minh bạch hơn, trong đó dữ liệu không chỉ phục vụ quản lý thuế mà còn trở thành nguồn thông tin hỗ trợ doanh nghiệp.

Bà Trà cho rằng mục tiêu của định hướng quản lý mới là phù hợp với tiến trình chuyển đổi số, bảo đảm minh bạch, rõ ràng hơn, đồng thời cân bằng giữa tạo thuận lợi cho người nộp thuế với kiểm soát rủi ro.

Những thay đổi này sẽ tác động trực tiếp tới hoạt động hành nghề, góp phần định hình lại phương thức quản lý dịch vụ, tạo hành lang pháp lý ổn định và hỗ trợ sự phát triển bền vững của lĩnh vực đại lý thuế.

Đáng chú ý, định hướng mới cũng sẽ mở rộng chủ thể cung cấp dịch vụ thuế. Nếu trước đây hoạt động chủ yếu do doanh nghiệp đại lý thuế đảm nhận, thì thời gian tới có thể mở rộng thêm hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh dịch vụ.

Theo bà Trà, điều này sẽ giúp dịch vụ thuế đến gần hơn với người nộp thuế tại địa phương, đặc biệt là nhóm hộ và doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, việc mở rộng cũng đặt ra yêu cầu phải chuẩn hóa hoạt động và trách nhiệm nghề nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro đủ mạnh để bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Bà Trà cũng cho rằng việc quản lý bằng dữ liệu số sẽ kéo theo yêu cầu nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và đạo đức hành nghề. Theo đó, chuẩn mực đạo đức phải trở thành “lớp bảo vệ cao nhất” trong hoạt động đại lý thuế.

Các hành vi vi phạm như tiếp tay trốn thuế, mua bán hóa đơn hay kê khai sai bản chất giao dịch cần bị xử lý nghiêm bằng các biện pháp như đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi chứng chỉ hành nghề.

Đại lý thuế phải nâng năng lực số và ứng dụng AI

Đề cập tới xu hướng phát triển thời gian tới, bà Trà nhận định đại lý thuế phải chuyển mạnh từ dịch vụ kê khai sang tư vấn tuân thủ và quản trị rủi ro. Giá trị của hoạt động nhập liệu, kê khai thủ công sẽ giảm dần, thay vào đó là năng lực tư vấn tuân thủ và hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro thuế.

Theo bà, việc chuẩn hóa dữ liệu và kết nối giữa tài chính, kế toán và thuế sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định hiệu quả hơn. Đại lý thuế cũng cần đồng hành cùng khách hàng trong quá trình chuyển đổi số, hỗ trợ thay đổi toàn diện cách vận hành.

Để đáp ứng yêu cầu mới, các đại lý thuế cần nâng cao năng lực số, hiểu rõ quản trị rủi ro, quy trình số và cấu trúc dữ liệu. Đồng thời, cần ứng dụng các công nghệ mới như phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý thông tin hiệu quả hơn.

Cùng với đó là yêu cầu đào tạo, cập nhật kiến thức liên tục về hóa đơn điện tử, an toàn thông tin và tuân thủ pháp luật thuế.

Bà Trà nhấn mạnh, sự phát triển của nghề đại lý thuế cần có sự phối hợp của nhiều bên. Trong đó, cơ quan thuế giữ vai trò định hướng, quản lý và hỗ trợ thực thi; các hội nghề nghiệp kết nối đào tạo, nâng chuẩn; cơ sở đào tạo cập nhật kiến thức và kỹ năng mới; còn doanh nghiệp và đại lý thuế phải thực hành minh bạch, chuyên nghiệp.

Để phát triển bền vững lĩnh vực đại lý thuế, theo bà Trà, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, rà soát và điều chỉnh các quy định chưa phù hợp với thực tiễn, bảo đảm tính rõ ràng, đồng bộ và khả thi.

Ngoài ra, ngành Thuế đang hướng tới xây dựng hệ thống quản lý hành nghề tập trung theo hướng số hóa toàn diện, kết nối dữ liệu liên thông. Song song với đó là đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu về quản lý rủi ro, dữ liệu số, AI trong lĩnh vực thuế, đạo đức nghề nghiệp và bảo mật thông tin.

Theo bà Trà, mục tiêu cuối cùng là xây dựng môi trường cạnh tranh minh bạch, chuyên nghiệp cho hoạt động đại lý thuế, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế với Hội Tư vấn thuế Việt Nam trong cập nhật kiến thức, cảnh báo rủi ro, hỗ trợ tuân thủ và nâng chuẩn nghề nghiệp cho cộng đồng đại lý thuế.