Chậm lại giữa những thanh âm cổ kính ở phía tây nam Kyoto

Khu vườn xanh mướt của Chùa Rêu. Ảnh: Vicki L. Beyer

Kyoto thường khiến du khách muốn đi thật nhanh. Thành phố có quá nhiều đền chùa, khu vườn, phố cổ và những địa danh nổi tiếng để khám phá, trong khi thời gian của mỗi chuyến đi lại có hạn. Nhưng với những người đã nhiều lần trở lại cố đô Nhật Bản, cách trải nghiệm Kyoto có thể hoàn toàn khác: chậm lại, chọn một khu vực và dành thời gian cảm nhận từng điểm đến.

Ở phía tây nam Kyoto, dưới chân những ngọn đồi xanh, một hành trình như vậy có thể bắt đầu từ Chùa Rêu Hosaiji, đi qua Chùa Dế Kegonji, đền Tsukiyomi Jinja và kết thúc tại Matsuo Taisha. Không chỉ là những điểm tham quan, đây còn là những không gian lưu giữ dấu tích của Kyoto từ nhiều thế kỷ trước khi thành phố trở thành kinh đô Nhật Bản.

CHÙA RÊU - NƠI TÌM LẠI SỰ TĨNH LẶNG

Nằm dưới chân những ngọn đồi phía tây Kyoto, Hosaiji, thường được biết đến với tên gọi Chùa Rêu - Kokedera, là điểm khởi đầu lý tưởng cho hành trình.

Được xây dựng từ năm 731, Hosaiji là một trong 18 địa điểm thuộc quần thể “Di tích lịch sử của Kyoto cổ đại” được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới năm 1994. Nhưng điều khiến ngôi chùa trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở tuổi đời mà còn ở khu vườn phủ rêu xanh mướt.

Khoảng 120 loài rêu sinh trưởng trong khu vườn tạo nên một tấm thảm xanh tự nhiên, bao phủ mặt đất, đá và những cây cầu nhỏ. Chính hệ sinh thái mong manh này khiến số lượng khách được giới hạn và du khách phải đặt chỗ trước.

Một chuyến tham quan tiêu chuẩn có giá 4.400 yên, bắt đầu bằng một nghi thức khá đặc biệt. Trước khi bước vào khu vườn, du khách dành thời gian trong chính điện để thực hành viết thư pháp một bài kinh.

Nghi thức này không đơn thuần nhằm giới thiệu một nét văn hóa Nhật Bản. Việc chậm rãi viết từng nét chữ được xem như một cách làm dịu tâm trí, đưa người tham quan vào trạng thái tĩnh lặng trước khi bước vào không gian rêu xanh phía bên ngoài. Ngay cả những người không biết tiếng Nhật cũng có thể tham gia, bởi chùa có cung cấp bản dịch tiếng Anh của bài kinh.

Du khách thực hành viết thư pháp để tĩnh tâm trước khi bước vào khu vườn. Ảnh: Vicki L. Beyer

Sau khi hoàn thành phần thư pháp, du khách bước vào khu vườn. Một con đường nhỏ chạy quanh hồ nước được gọi là Hồ Vàng, đi qua những hòn đảo nhỏ và những cây cầu phủ rêu. Ánh nắng xuyên qua tán cây, phản chiếu trên mặt nước rồi đổ bóng xuống những lớp rêu với nhiều sắc độ xanh khác nhau.

Tương truyền, hồ nước có hình dáng của chữ “tâm” (心). Một trong những điểm đáng chú ý khác là yogo-ishi, hay “Đá Thần”, một tảng đá nhỏ được phủ bởi sợi dây thiêng. Theo truyền thuyết, vị thần Thần đạo Matsuno-o Myojin từng xuất hiện tại đây trong một giấc mơ, mở ra thời kỳ phục hưng cho ngôi chùa.

Khu vườn cũng có những trà thất truyền thống, trong đó nổi tiếng nhất là Shonantei có từ thế kỷ 16, đặc biệt với đài ngắm trăng ở phía bắc.

Lịch sử của Hosaiji không phải lúc nào cũng bình lặng. Ngôi chùa từng ít nhất hai lần bị cháy, có những giai đoạn mất đi sự quan tâm của công chúng và xuống cấp. Khu vườn rêu nổi tiếng ngày nay cũng không phải kết quả của một kế hoạch trồng rêu từ đầu. Rêu phát triển tự nhiên sau những trận lũ trong thời kỳ Tokugawa (1603-1867), khi ngôi chùa thiếu kinh phí để chăm sóc khu vườn. Theo thời gian, lớp rêu lan rộng, tạo nên cảnh quan đặc trưng và dần trở thành sức hút riêng của Hosaiji.

Ánh nắng, mặt nước và bóng râm làm tăng vẻ đẹp của những lớp rêu. Ảnh: Vicki L. Beyer

TỪ TIẾNG DẾ ĐẾN DẤU TÍCH HOÀNG GIA

Cách Chùa Rêu chỉ vài phút đi bộ là Kegonji, còn được gọi là Chùa Dế - Suzumushi-dera.

Được xây dựng năm 1723, ngôi chùa nổi tiếng với tiếng dế, đặc biệt rộn ràng vào thời điểm này trong năm. Khác với Hosaiji, nơi đây không yêu cầu du khách đặt chỗ trước, nhưng số lượng người được tiếp nhận vẫn được kiểm soát.

Du khách xếp hàng bên ngoài và được vào chùa theo từng đợt, mỗi giờ một lần, với giá vé 500 yên. Bên trong, một buổi “giảng” kéo dài khoảng 30 phút được tổ chức, trong đó khách được phục vụ trà và bánh quy. Sau đó, du khách có thể tự do khám phá khuôn viên nằm trên sườn đồi và lắng nghe tiếng dế.

Từ Kegonji, tiếp tục đi về phía bắc qua những khu dân cư yên tĩnh, du khách sẽ đến Tsukiyomi Jinja. Ẩn phía sau một cổng torii lớn màu đỏ, Tsukiyomi Jinja có không gian khá tĩnh lặng. Ngôi đền được cho là thành lập theo sắc lệnh của hoàng gia vào khoảng năm 488, trước khi được chuyển tới vị trí hiện nay vào giữa thế kỷ 9.

Những người làm vườn cẩn thận dọn lá rụng khỏi khu vườn rêu. Ảnh: Vicki L. Beyer

Có lịch sử lâu đời đến mức không ai biết chắc vị thần nào đang được thờ tại đây. Tuy nhiên, tên Tsukiyomi có nghĩa là “đọc mặt trăng”, vì vậy vị thần được thờ được cho là có mối liên hệ với mặt trăng.

Ngôi đền còn gắn với những câu chuyện về hoàng gia Nhật Bản, trong đó có Hoàng hậu Jingu và Thái tử Shotoku. Một trong những bảo vật tại đây là một tảng đá được cho là từng được Hoàng hậu Jingu xoa lên bụng để cầu mong sinh nở thuận lợi. Vì vậy, Tsukiyomi Jinja vẫn là điểm đến được nhiều phụ nữ tìm tới để cầu mong có thai hoặc sinh nở dễ dàng. Lễ hội thường niên của ngôi đền diễn ra vào ngày 3/10.

MATSUO TAISHA - NƠI RƯỢU SAKE GẶP GỠ NƯỚC THIÊNG

Chỉ mất thêm vài phút đi bộ từ Tsukiyomi Jinja là Matsuo Taisha, một trong những ngôi đền cổ nhất Kyoto, được xây dựng từ năm 701. Matsuno-o Myojin, vị thần được thờ tại đây, được xem là vị thần của nghề sản xuất sake và nguồn nước sạch - yếu tố quan trọng đối với chất lượng loại rượu truyền thống của Nhật Bản. 

Khu vực giữa ngôi đền dưới chân núi Matsuo và sông Katsura từng là một trung tâm sản xuất sake nhộn nhịp. Những chiếc thuyền gỗ chở hàng có mớn nước nông được đặt gần lối vào đền như một cách gợi nhớ về những con thuyền từng vận chuyển sake tới các vùng khác của Nhật Bản.

Bảo tàng Sake tại Matsuo Taisha giới thiệu những kỹ thuật làm sake cổ truyền. Ảnh: Vicki L. Beyer

Một bảo tàng nhỏ miễn phí trong khuôn viên giới thiệu lịch sử và kỹ thuật sản xuất sake, cùng những dụng cụ được sử dụng trong quá trình làm rượu. Bên trong khu vực hành lang của đền, hàng loạt thùng sake do các nhà sản xuất dâng tặng được xếp thành một bức tường đặc biệt.

Phía trên và sau tòa nhà chính là một khe hẹp trên sườn núi dốc, nơi dòng nước nhỏ đổ xuống tạo thành “thác Rồng”. Dòng nước trong lành này được tôn kính vì sự tinh khiết và sau đó chảy vào ba khu vườn của đền.

Ba khu vườn là một trong những điểm đặc sắc của Matsuo Taisha. Dù được xây dựng tương đối hiện đại, chúng kết hợp nhiều yếu tố của nghệ thuật vườn truyền thống Nhật Bản. Vườn Kyokusai có một con suối nhỏ uốn lượn, với lòng suối được tạo bằng đá. Đầu mùa hè, khi những bụi đỗ quyên nở rộ, khu vườn trở nên đặc biệt ấn tượng.

Vườn Kyokusai với dòng suối nhỏ uốn lượn và những bụi đỗ quyên. Ảnh: Vicki L. Beyer

Phía trên là Vườn Joko, nơi những bụi tre đan xen với các tảng đá lớn nhô lên, tạo nên một không gian mang phong cách khá gần với nghệ thuật vườn Trung Hoa. Vườn Horai nằm phía sau một trà thất, ở tầng thấp nhất của khu đền. Được thiết kế theo phong cách thời Kamakura, khu vườn có một lối đi vòng quanh hồ, đi qua một thác nước nhỏ đổ xuống hồ...

Cá chép trong hồ dường như đã quen với sự xuất hiện của du khách. Tại Matsuo Taisha, cá chép và rùa được xem là những loài vật gần gũi với các vị thần. Nhiều tượng rùa được đặt trong khuôn viên đền, tượng trưng cho sức khỏe và trường thọ.

Rời Matsuo Taisha, những cổng torii lớn màu đỏ trên tuyến đường chính dẫn du khách về phía ga Matsuo Taisha, chỉ cách đền vài trăm mét. Từ đây, hành trình có thể tiếp tục về phía bắc tới Arashiyama hoặc về phía nam tới Katsura.

Với những ai muốn cảm nhận một Kyoto khác - chậm hơn, tĩnh hơn và gần với những lớp ký ức cổ xưa của thành, hành trình qua những ngôi chùa và đền thờ ở phía tây nam có lẽ đã đủ để dành trọn một ngày.