Chăm sóc tinh thần người bệnh bằng âm nhạc

Bệnh nhân tại Viện Y dược học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh ngân nga tiếng hát trong chương trình y nghệ thuật. (Ảnh: CTV)

Những ngày điều trị kéo dài tại bệnh viện thường khiến người bệnh và thân nhân thêm lo lắng, mệt mỏi. Ngoài chăm sóc sức khỏe, người bệnh cần được lắng nghe, động viên và sẻ chia. Một bài hát quen hay cuộc trò chuyện không xoay quanh bệnh tình cũng có thể giúp họ vơi bớt căng thẳng trong những ngày nằm viện.

Tại Đêm Y nghệ thuật lần thứ hai năm 2026, chủ đề "Giai điệu bốn mùa", cô H. kể về hơn hai tháng điều trị liên quan đến phẫu thuật khớp gối tại Viện Y dược học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh. Đến khi tham dự chương trình, cô đã bỏ khung hỗ trợ và đi lại được. Cảm giác vui khi nghe nhạc đến sau quãng thời gian có cả đau đớn, buồn tủi và những lần khóc.

Các y bác sĩ trực tiếp thể hiện các ca khúc trong đêm y nghệ thuật. (Ảnh: CTV)

Nhắc về những ngày nằm viện, cô nhớ sự tận tình của bác, điều dưỡng. Mỗi khi người khó chịu, cô được hỏi han, lắng nghe và cảm thấy mình được quan tâm, bởi vậy, chương trình âm nhạc mang ý nghĩa thiết thực với những người phải điều trị dài ngày như cô.

Trong thời gian điều trị và hồi phục, buổi nghe nhạc giúp người bệnh có dịp gặp gỡ, sinh hoạt cùng nhau. Qua những cuộc giao lưu nghệ thuật, họ có thêm không gian chia sẻ cảm xúc, thay vì mọi câu chuyện chỉ xoay quanh bệnh tình.

Bệnh nhân và người thân chăm chú theo dõi chương trình. (Ảnh: CTV)

Cùng dự chương trình, chị Phạm Thị Mỹ Phụng, quê Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk đã có 5 năm đồng hành cùng chồng phục hồi sau tai biến mạch máu não. Từ chỗ phải nằm một chỗ, không đi lại được, chồng chị đã tự bước đi và trò chuyện được.

Theo chị Phụng, thời gian nằm viện luôn đi cùng nhiều điều phải lo. Người bệnh lo sức khỏe, người nhà lo việc chăm sóc. Sau những năm tháng ở bên chồng, chị hiểu rõ sự mệt mỏi ấy. Buổi giao lưu nghệ thuật giúp chị cùng mọi người nghe nhạc, thư giãn và có dịp chia sẻ cảm xúc sau những ngày tập trung cho việc điều trị.

Một tiết mục trong chương trình. (Ảnh: CTV)

"Có những chương trình nghệ thuật như thế này thấy hay quá, giúp mọi người thư giãn hơn", chị Phụng nói. Khi nghe giới thiệu về hướng ứng dụng âm nhạc trị liệu, chị mong hoạt động này có thể được triển khai rộng hơn.

Chương trình "Giai điệu bốn mùa" lựa chọn các ca khúc quen thuộc như "Mùa xuân đầu tiên", "Bốn mùa thay lá", "Hoa cỏ mùa xuân", "Phượng hồng",... Bên cạnh đơn ca, song ca và tốp ca, bệnh nhân và thân nhân còn tham gia tập hát đồng ca bài "Yêu bằng tình loài người".

Bác sĩ chuyên khoa 2, Hồ Văn Hân, Giám đốc Viện Y dược học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ tại chương trình. (Ảnh: CTV)

Chương trình gửi lời tri ân đến những phụ nữ đang công tác, điều trị và chăm sóc người thân tại Viện Y dược học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh. Người bệnh tham dự theo tùy theo tình trạng sức khỏe và có hướng dẫn của khoa điều trị.

Bác sĩ chuyên khoa 2, Hồ Văn Hân, Giám đốc Viện Y dược học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, chăm sóc sức khỏe cần quan tâm đến đời sống tinh thần, giúp người bệnh an tâm trong quá trình điều trị. Trên cơ sở đó, Viện từng bước xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện dựa trên năm thành tố gồm y đạo, y đức, y lý, y thuật và y nghệ thuật, gắn với định hướng kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại.

Theo bác sĩ Hồ Văn Hân, y nghệ thuật hướng đến môi trường điều trị thân thiện, trong đó người bệnh được quan tâm, sẻ chia và đồng hành về tinh thần. Tiếp nối chương trình đầu tiên, đêm nhạc lần này tạo dịp thư giãn, giao lưu cho người bệnh, thân nhân và nhân viên y tế.

Bệnh nhân người nước ngoài theo dõi chương trình y nghệ thuật. (Ảnh: CTV)

Qua đó, Viện giới thiệu định hướng nghiên cứu, ứng dụng âm nhạc trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần. Định hướng này cần được triển khai từ nhu cầu, khả năng tham gia của từng người bệnh và điều kiện thực tế của đơn vị.

Chia sẻ tại chương trình, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Minh Luật, chuyên gia về lĩnh vực y học cổ truyền, Trường đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đề cập việc nghiên cứu các hình thức ứng dụng âm nhạc, tham khảo những nghiên cứu liên quan và tìm hiểu âm nhạc Việt Nam để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Minh Luật, Trường đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận về bước đầu xây dựng mô hình ứng dụng âm nhạc trị liệu. (Ảnh: CTV)

Theo Tiến sĩ Luật, để đưa âm nhạc vào chăm sóc sức khỏe, Viện Y dược học dân tộc cần xác định rõ mô hình tổ chức, quy trình thực hiện, điều kiện cần thiết và phương án vận hành. Nội dung âm nhạc cũng phải phù hợp đặc điểm văn hóa và nhu cầu của người bệnh.

Hiện chương trình mới tạo không gian thưởng thức, giao lưu nghệ thuật; mô hình âm nhạc trị liệu đang ở giai đoạn đề xuất. Sự phản hồi tích cực của người bệnh và thân nhân là dữ liệu ban đầu để tìm hiểu nhu cầu hỗ trợ tinh thần, chưa đủ căn cứ kết luận về hiệu quả điều trị. Vấn đề tiếp theo là lựa chọn ca khúc, hình thức tham gia và thời gian tổ chức phù hợp với sức khỏe, lịch điều trị của người bệnh. Tác dụng của mô hình cần được nghiên cứu, theo dõi và đánh giá bằng những tiêu chí cụ thể.

Ê-kíp thực hiện chương trình chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu. (Ảnh: CTV)

Chăm sóc tinh thần cần được xem là một phần trong hoạt động thường ngày của bệnh viện. Trên cơ sở đó, âm nhạc có thể được tổ chức phù hợp, duy trì lâu dài và đáp ứng nhu cầu thực tế của người bệnh cùng thân nhân chăm sóc.