Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam Ðể đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, bên cạnh vai trò dẫn dắt của đầu tư công và thu hút FDI chất lượng cao, phát triển kinh tế số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, thì phát triển mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân là động lực then chốt.

PGS.TS Ðinh Trọng Thịnh:
Kinh tế tư nhân cần được đặt ở vị trí trung tâm

Mục tiêu đạt tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới là thách thức rất lớn, song không phải là bất khả thi nếu Việt Nam xác định đúng động lực tăng trưởng và có giải pháp đủ mạnh, đồng bộ. Trong các động lực đó, khu vực kinh tế tư nhân cần được đặt ở vị trí trung tâm, đóng vai trò quyết định đối với khả năng bứt phá của nền kinh tế.

Thực tiễn cho thấy, kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 40% GDP, hơn 80% việc làm cho xã hội và là khu vực năng động nhất trong đổi mới sáng tạo, thích ứng thị trường. Nếu được quan tâm đúng mức, khu vực này hoàn toàn có thể tạo ra sức bật lớn cho tăng trưởng. Do đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, trước hết cần có tư duy nhất quán coi phát triển kinh tế tư nhân là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, không phải là giải pháp tình thế.

Một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là tiếp tục cải cách mạnh mẽ thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn đang kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân. Môi trường đầu tư - kinh doanh cần được cải thiện theo hướng minh bạch, ổn định, chi phí thấp và có khả năng dự báo cao.

Việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết; bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản và cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế sẽ giúp doanh nghiệp tư nhân yên tâm mở rộng đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ thực chất để khu vực kinh tế tư nhân nâng cao năng lực nội tại, đặc biệt là khả năng tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Thay vì dàn trải, chính sách nên tập trung vào việc hình thành và phát triển đội ngũ doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đóng vai trò dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước.

Ngoài ra, muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, khu vực kinh tế tư nhân phải trở thành lực lượng tiên phong trong ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất lao động và giá trị gia tăng. Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu - phát triển, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.

Đồng thời, cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa phát triển kinh tế tư nhân với các động lực khác như đầu tư công hiệu quả, thu hút FDI chất lượng cao và mở rộng thị trường trong nước. Trong đó, kinh tế tư nhân cần được tạo điều kiện để tham gia sâu hơn vào các dự án lớn, các chương trình phát triển quốc gia và các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giám đốc điều hành khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi) Nguyễn Quang Huy:
Cần chiến lược phát triển tổng thể

Để đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt, Việt Nam cần một chiến lược phát triển tổng thể, trong đó các động lực truyền thống được nâng cấp và các động lực mới được hình thành một cách bài bản, hài hòa và bền vững.

Trước hết, phát triển kinh tế tư nhân cần được xác định rõ là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng trong hiện tại và tương lai. Điều cốt lõi không chỉ là khuyến khích về mặt chủ trương, mà là hoàn thiện thể chế để khu vực tư nhân có thể phát triển minh bạch, an toàn và hiệu quả.

Môi trường kinh doanh cần ổn định, nhất quán, giảm rủi ro pháp lý, bảo đảm quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh theo pháp luật. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tiếp cận vốn dài hạn, đất đai, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện để hình thành các doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Song song đó, đầu tư công cần được triển khai theo hướng trọng tâm - trọng điểm - lan tỏa cao, tập trung vào những dự án hạ tầng có tầm ảnh hưởng không chỉ trong phạm vi địa phương hay vùng kinh tế, mà còn gắn kết trực tiếp với hệ thống logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các công trình như cảng biển nước sâu, trung tâm logistics quốc tế, hành lang kinh tế - thương mại liên vùng, hạ tầng năng lượng và hạ tầng số sẽ đóng vai trò “mở khóa” cho tăng trưởng, giảm chi phí toàn nền kinh tế và nâng cao năng lực kết nối của Việt Nam với thị trường quốc tế.

Một trụ cột đột phá khác là phát triển kinh tế số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, coi đây là động lực tăng trưởng mới dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo. Việc thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, phổ cập kỹ năng số và từng bước nâng cao khả năng tiếp cận AI cho người dân, doanh nghiệp và khu vực công sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Khi công nghệ số thấm sâu vào sản xuất, dịch vụ, nông nghiệp và quản trị nhà nước, nền kinh tế sẽ chuyển dần sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, dữ liệu và sáng tạo.

Về xuất khẩu, định hướng chiến lược là nâng cao chất lượng và giá trị, gắn tăng trưởng với chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và tiêu chuẩn quốc tế mới. Việc tăng hàm lượng chất xám, xây dựng thương hiệu Việt Nam và chuyển mạnh từ gia công, sơ chế sang chế biến sâu, tinh chế sẽ giúp hàng hóa Việt Nam đứng vững hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng.

Giảng viên khoa Tài chính (Học viện Ngân hàng), TS Nguyễn Thị Cẩm Giang:
Ba giải pháp chiến lược

Để đạt được mức tăng trưởng GDP hai con số trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, Việt Nam không thể chỉ dựa vào các biện pháp kích cầu ngắn hạn mà cần một cuộc cách mạng về hiệu suất thông qua ba giải pháp chiến lược: Cải cách ưu đãi thuế thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế; tối ưu hóa hiệu quả của đầu tư công; thúc đẩy kinh tế số dựa trên nền tảng tài chính xanh.

Lợi thế về thuế suất thấp đã không còn là công cụ hữu hiệu để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao. Để bứt phá, chính sách thuế cần chuyển dịch trọng tâm từ ưu đãi dựa trên kết quả (ưu đãi thuế suất, miễn giảm thuế) sang ưu đãi dựa trên chi phí.

Việc áp dụng các cơ chế như khấu trừ thuế bổ sung cho chi phí dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực chất lượng cao và đầu tư vào tài sản cố định công nghệ cao sẽ tạo ra động lực thực chất cho doanh nghiệp tái đầu tư. Điều này không chỉ giúp giữ chân các tập đoàn đa quốc gia mà còn trực tiếp nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp. Đây là động lực cốt lõi cho tăng trưởng dài hạn.

Bên cạnh đó, để đạt mục tiêu hai con số, chiến lược về hạ tầng phải đi trước một bước. Giải pháp nằm ở việc khơi thông nguồn vốn tư nhân thông qua các mô hình đối tác công tư (PPP) với cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch và hấp dẫn hơn. Khi mạng lưới cao tốc, cảng biển và hạ tầng năng lượng xanh được hoàn thiện đồng bộ, hiệu ứng lan tỏa sẽ thúc đẩy hoạt động thương mại và giảm giá thành sản xuất trên quy mô toàn quốc.

Kinh tế số được kỳ vọng sẽ đóng góp 30% GDP vào năm 2030. Tuy nhiên, để đạt được tốc độ tăng trưởng đột phá, chính sách tài khóa cần đi tiên phong trong việc kiến tạo hệ sinh thái số. Việc nghiên cứu để ban hành các “tín dụng thuế xanh” cho các doanh nghiệp chuyển đổi quy trình sản xuất carbon thấp và áp dụng giải pháp công nghệ số sẽ tạo ra một thị trường vốn mới.

Tín dụng thuế là khoản tiền được giảm trực tiếp trên nghĩa vụ thuế phải nộp; khác với “khấu trừ thuế” là khoản tiền giảm trên thu nhập tính thuế. Sự kết hợp giữa ưu đãi thuế xanh và cơ chế thử nghiệm (Sandbox) về tài chính số sẽ thúc đẩy các mô hình kinh doanh mới, từ Fintech đến thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây chính là “đường băng” để nền kinh tế cất cánh với tốc độ hai con số nhờ tận dụng hiệu suất vượt trội của công nghệ so với các mô hình kinh tế truyền thống. Việc chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và nuôi dưỡng nguồn thu, kết hợp với hạ tầng hiện đại và nền kinh tế số, sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp đưa Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Hương Thủy