Bộ Công Thương hiện thực định hướng công nghiệp hóa nông thôn

Hiện thực hóa chủ trương lớn từ những việc làm cụ thể

Báo cáo đánh giá 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, một trong những văn kiện quan trọng trình Đại hội XIV của Đảng, đánh giá diện mạo nông thôn Việt Nam đang đổi thay mạnh mẽ. Đến năm 2025, khoảng 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 35% đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 10% đạt chuẩn kiểu mẫu; hơn 16,8 nghìn sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên với trên 9 nghìn chủ thể tham gia. Những con số ấy phản ánh kết quả của chương trình xây dựng nông thôn mới, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trong cơ cấu kinh tế nông thôn.

Thông qua chương trình khuyến công, Bộ Công Thương tiên phong hỗ trợ công nghiệp hóa công nghiệp nông thôn. Ảnh: Hải Linh

Để có kết quả đó, những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy Bộ Công Thương, đặc biệt trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, công tác khuyến công đã trở thành một trong những công cụ chính sách quan trọng để hiện thực hóa định hướng công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn của Đảng. Từ khung khổ pháp lý là Nghị định số 45/2012/NĐ-CP, Bộ Công Thương đã chủ động tham mưu Chính phủ ban hành Quyết định số 1881/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2021 - 2025.

Nhìn lại kết quả thực hiện Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2021 - 2025, có thể thấy rõ cách Bộ Công Thương lựa chọn đi từ những việc rất cụ thể, sát với nhu cầu thực tiễn của cơ sở công nghiệp nông thôn.

Ở nội dung trọng tâm là hỗ trợ đổi mới công nghệ, chương trình đã xây dựng 52 mô hình trình diễn kỹ thuật sản xuất sản phẩm mới; hỗ trợ 883 cơ sở công nghiệp nông thôn tiếp nhận chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến. Với nhiều cơ sở nhỏ, đây là “cú hích” quan trọng, giúp họ thoát khỏi phương thức sản xuất thủ công, manh mún, từng bước tiếp cận quy trình sản xuất hiện đại hơn, năng suất cao hơn, chất lượng ổn định hơn.

Song song với đó, công tác phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được triển khai tích cực. Trong giai đoạn 2021 - 2025, đã có 6 hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp khu vực được tổ chức; 2 kỳ bình chọn cấp khu vực và 2 kỳ bình chọn cấp quốc gia, thu hút 1.134 cơ sở tham gia. Kết quả là 954 sản phẩm tiêu biểu cấp khu vực và 474 sản phẩm tiêu biểu cấp quốc gia được tôn vinh đã ghi nhận về chất lượng, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn cho các cơ sở sản xuất nông thôn.

Không chỉ hỗ trợ về máy móc, hạ tầng, chương trình khuyến công còn chú trọng nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp công nghiệp nông thôn. Hàng chục lớp đào tạo quản trị kinh doanh, 5S, Kaizen, ISO 22000, sản xuất sạch hơn, bán hàng online, chuyển đổi số… đã được tổ chức, với hàng nghìn lượt học viên là chủ cơ sở, cán bộ kỹ thuật, cán bộ khuyến công tham gia. Đây là điểm rất đáng ghi nhận, bởi công nghiệp hóa nông thôn không thể chỉ dựa vào thiết bị, mà cần một thế hệ chủ cơ sở có tư duy quản trị mới, biết thích ứng với thị trường.

Về nguồn lực, giai đoạn 2021 - 2025, tổng kinh phí khuyến công cả nước được phê duyệt là 1.436 tỷ đồng, trong đó kinh phí khuyến công quốc gia chiếm 526 tỷ đồng, còn lại là khuyến công địa phương. Đáng chú ý, tổng vốn đối ứng của các tổ chức, cá nhân tham gia lên tới gần 1.525 tỷ đồng, trung bình cứ 1 đồng ngân sách nhà nước đã thu hút được khoảng 1,06 đồng vốn xã hội hóa. Con số này phản ánh hiệu quả lan tỏa của chính sách, đồng thời cho thấy niềm tin của doanh nghiệp, cơ sở nông thôn vào chương trình khuyến công.

Kiên định cho tầm nhìn dài hạn

Bên cạnh những kết quả tích cực, Bộ Công Thương cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế còn tồn tại trong công tác khuyến công giai đoạn vừa qua. Trong đó, sự phối hợp ở một số địa phương chưa thật chặt chẽ; đội ngũ cán bộ khuyến công cấp cơ sở còn mỏng; nguồn lực chưa đủ mạnh để tạo sức hấp dẫn lớn; cơ chế chính sách còn những điểm cần hoàn thiện.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng, định hướng khuyến công giai đoạn 2026 - 2030 mà Bộ Công Thương đề xuất cho thấy sự bám sát các nghị quyết lớn của Đảng, như Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hay Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Trọng tâm không chỉ là hỗ trợ nhiều hơn, mà là hỗ trợ đúng trọng điểm, theo chuỗi giá trị, theo ngành hàng, gắn với sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn.

Giai đoạn 2026 - 2030 Bộ Công Thương đặt mục tiêu hỗ trợ ứng dụng máy móc và dây chuyền công nghệ tiên tiến vào sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp. Ảnh: Hải Linh

Cụ thể, giai đoạn 2026 - 2030 Bộ Công Thương đặt mục tiêu hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị hiện đại và dây chuyền công nghệ tiên tiến vào sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cho 1.300 cơ sở; xây dựng mô hình thí điểm về sản xuất sạch hơn cho 50 cơ sở. Hỗ trợ công nghệ, máy móc thiết bị xử lý nước thải, khí thải cho 80 cơ sở. Các địa phương hàng năm xây dựng được nhiều mô hình trình diễn kỹ thuật để phổ biến công nghệ mới hoặc sản xuất sản phẩm mới trên địa bàn.

Tổ chức được 2 kỳ bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Hỗ trợ 120 cơ sở đăng ký nhãn hiệu sản phẩm. Tổ chức được 15 hội chợ triển lãm trong nước, 5 hội chợ triển lãm tại nước ngoài và hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn tham gia 45 hội chợ triển lãm trong nước, 15 hội chợ tại nước ngoài để trưng bày, giới thiệu, quảng bá sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu các cấp, hàng thủ công mỹ nghệ.

Cùng đó, hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh tham gia chuỗi ngành hàng, chuỗi giá trị. Hình thành các mô hình/cụm liên kết sản xuất - tiêu thụ - logistics trong các ngành chế biến nông lâm thủy sản; dệt may; thủ công mỹ nghệ. Hỗ trợ chuyển đổi năng lượng xanh, ưu tiên các ngành tiêu thụ năng lượng lớn như chế biến nông lâm thủy sản, sản xuất thực phẩm, cơ khí.

Có thể thấy, công tác khuyến công đã và đang góp phần quan trọng đưa tinh thần công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng đi vào đời sống nông thôn. Từ nền tảng ấy, công nghiệp nông thôn Việt Nam đang từng bước trưởng thành, trở thành điểm tựa vững chắc cho mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trong chặng đường phát triển phía trước.

Hải Linh