Chắp cánh ước mơ cho học sinh vùng khó: Giữ chân học trò bằng bữa ăn và yêu thương

Thầy Vũ Văn Tùng - Trường Tiểu học và THCS Đinh Núp (Gia Lai) mang những phần quà đến học sinh vùng khó.

Mỗi hành động nhỏ đều góp phần giữ chân học trò đến lớp và nuôi dưỡng ước mơ con chữ.

Lặng lẽ gieo yêu thương

Sinh năm 1980 tại Nghệ An, tốt nghiệp Khoa Lịch sử, Trường Đại học Đà Lạt năm 2007, thầy Vũ Văn Tùng tình nguyện vào công tác tại Trường Tiểu học và THCS Đinh Núp (Pờ Tó, Gia Lai). Hành trình gắn bó với vùng khó của thầy bắt đầu từ những buổi đứng lớp đầu tiên, khi không ít lần chạnh lòng nhìn học sinh bụng đói đến trường. Thương trò, thầy Tùng lặng lẽ bỏ tiền túi mua bánh mì phát cho các em.

Nhưng sự sẻ chia cá nhân không thể khỏa lấp hết cái đói thường trực của lũ trẻ. Từ sự đồng hành của một tiệm bánh mì trên địa bàn và chung tay của bạn bè, đồng nghiệp, năm 2019, mô hình “Tủ bánh mì 0 đồng” ra đời tại các điểm trường. Từ vài chục ổ bánh ban đầu, đến nay, mỗi ngày có khoảng 200 ổ bánh mì được trao tận tay học trò.

Ba buổi mỗi tuần, thầy Tùng dậy từ 4 giờ 30 phút sáng, vượt quãng đường gần 40km để mang bánh về cho trò. Ở những điểm trường lẻ, thầy nhờ giáo viên chủ nhiệm hỗ trợ phát bánh, bảo đảm không em nào bị bỏ quên trong những bữa sáng giản dị mà ấm áp ấy.

Không dừng lại ở việc giúp học sinh no bụng, từ năm 2021, thầy Tùng tiếp tục vận động xây dựng “Quỹ sinh kế” cho học trò nghèo. Hơn 20 học sinh được hỗ trợ bò, dê để gia đình có thêm cơ hội phát triển kinh tế.

Cuối năm 2023, từ trăn trở trước những mái nhà tạm bợ của học sinh, thầy Tùng khởi xướng mô hình “Mái ấm cho trò nghèo”. Ngôi nhà đầu tiên được dựng cho em Rmah Thoa (lớp 3, Trường Tiểu học và THCS Kpă Klơng, xã Ia Tul), nơi trước đó chỉ là khung gỗ dở dang, trống hoác. Đến nay, có thêm 6 mái ấm được hoàn thành, giúp nhiều học sinh yên tâm sinh hoạt, học tập.

Nhiều năm liền, bà Trần Thị Nhung - Trường Tiểu học Kpă Klơng (Gia Lai) bỏ tiền túi tổ chức bữa ăn bán trú nuôi học trò.

Đằng sau những hành trình thiện nguyện ấy không chỉ là sự sẻ chia, mà còn là những trải nghiệm đời riêng nhiều mất mát. Bởi có người chọn giúp người khác đi tiếp, sau khi chính họ từng bước qua những ngày tháng gian nan nhất cuộc đời mình. Với cô Nguyễn Thị Lý (46 tuổi), giáo viên Trường Tiểu học - THCS Nguyễn Văn Trỗi (xã Ya Ly, tỉnh Quảng Ngãi), hành trình ấy bắt đầu từ những năm tháng nhiều chông chênh…

Chồng mất, con mang bệnh hiểm nghèo, gánh nặng mưu sinh và thuốc thang có lúc dồn cô vào cảnh kiệt quệ. Trong những ngày cùng con nằm viện, nhận suất cơm từ thiện, được người lạ âm thầm giúp đỡ, cô Lý thấm thía hơn bao giờ hết giá trị của sự san sẻ giữa con người với con người. “Tôi từng được cưu mang khi khó khăn nhất, nên luôn tự nhủ phải sống sao cho xứng đáng với những ân tình ấy”, cô Lý tâm sự.

Từ suy nghĩ đó, cô bắt đầu hành trình thiện nguyện bằng những việc rất nhỏ. Là giáo viên vùng khó, cô hiểu rõ những thiếu thốn của học sinh. Có em đến lớp với chiếc cặp sờn quai, đôi dép mòn; có em đứng trước nguy cơ nghỉ học chỉ vì thiếu vài bộ quần áo, tập vở.

Cô lặng lẽ xin lại quần áo cũ, sách giáo khoa, đồ dùng học tập để trao cho học trò nghèo, mong các em không phải bỏ lại con chữ giữa chừng. Những việc làm ban đầu tưởng chừng nhỏ bé ấy dần lan tỏa. Cô Lý trở thành cầu nối giữa các nhà hảo tâm ở TPHCM, Hà Nội, Gia Lai, Cà Mau… với học sinh vùng phía Tây Quảng Ngãi.

Mỗi dịp cuối tuần hay sau giờ lên lớp, chiếc xe máy của cô lại chằng buộc những thùng quà, vượt đường rừng đến các thôn, làng xa. Không dừng ở việc trao quà theo từng đợt, suốt 3 năm qua, cô Lý còn kết nối các nhà hảo tâm hỗ trợ suất ăn sáng cho học sinh.

Từ thứ Hai đến thứ Sáu, cô đến trường sớm hơn, chở hàng trăm suất ăn gửi đến học sinh. Những suất ăn tuy giản dị nhưng giúp các em no bụng, đủ sức bắt đầu ngày học mới. Khi thì bánh mì, lúc là xôi đậu, hôm khác là bát cháo nóng, tất cả được chuẩn bị chu đáo, trao tận tay học sinh đúng giờ.

Bên cạnh đó, cô Lý đặc biệt quan tâm đến những học sinh có nguy cơ bỏ học. Trường hợp em A Chươn (xã Ya Ly), gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn, từng đứng trước nguy cơ nghỉ học, là một trong những câu chuyện khiến cô trăn trở. Biết hoàn cảnh, cô kết nối hỗ trợ quần áo, sách vở, nhu yếu phẩm và học bổng để tiếp sức cho em tiếp tục đến trường. Tại xã Rờ Kơi, cô đứng ra kêu gọi nguồn lực giúp em Y Tái và các anh chị em có được mái nhà kiên cố, thay cho căn nhà xiêu vẹo.

“Thiện nguyện không phải điều gì lớn lao, chỉ cần đúng lúc, đúng người để học sinh không phải bỏ lại giấc mơ con chữ”, cô Lý nói.

Mỗi sáng, chiếc xe của cô Nguyễn Thị Lý, Trường Tiểu học - THCS Nguyễn Văn Trỗi (Quảng Ngãi) đầy ắp những phần ăn sáng gửi đến học sinh nghèo.

Bữa ăn bán trú, giữ chân học trò vùng khó

Ở mỗi điểm trường vùng cao, những ổ bánh mì, suất quà hay mái nhà nghĩa tình của thầy Tùng và cô Lý đến tay học sinh đều có thể giữ chân các em đến lớp. Còn ở Trường Tiểu học Kpă Klơng (xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai), bữa ăn bán trú chính là cách mà thầy cô tiếp tục “giữ lửa” cho con chữ nơi vùng khó.

Những ngày đầu nhận nhiệm vụ năm 2019, bà Trần Thị Nhung, Hiệu trưởng nhà trường, trăn trở khi ngôi trường còn nhỏ, chỉ có một dãy 6 phòng học cấp 4, sân trường chật hẹp, cơ sở vật chất thiếu thốn. Quy mô ban đầu 11 lớp, 100% là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Không nản chí, bà cùng tập thể giáo viên sắp xếp lại bộ máy, phân công chuyên môn, vận động xã hội hóa và tham mưu chính quyền đầu tư cơ sở vật chất cho trường.

Không những thế, nhiều em nhà xa phải đi hơn 4km đến trường, khiến việc đi học buổi sáng, trưa về nhà rồi chiều lại lên lớp trở nên vất vả. Thương trò, mong muốn duy trì sĩ số và nâng cao chất lượng giáo dục, bà Nhung quyết định mở bếp ăn bán trú.

Sau bữa cơm trưa, học sinh phụ thầy cô dọn bát đĩa.

Từ năm 2020, bà quyết định mở bếp ăn bán trú 3 buổi mỗi tuần, phục vụ 50 học sinh. Thời gian đầu, khi chưa kết nối được nhà hảo tâm, bà Nhung tự bỏ tiền nấu ăn cho các em. “Thời điểm đó, chỉ mong các em có bữa ăn no, đủ sức học tập. Dù nhỏ bé nhưng tôi muốn không em nào phải bỏ lớp vì đói”, bà Nhung tâm sự.

Những bữa cơm giản dị nhưng ấm áp nhanh chóng lan tỏa, thu hút sự quan tâm của bạn bè, người thân và các nhà hảo tâm. Qua thời gian, bếp ăn bán trú được mở rộng, phục vụ lên đến 150 học sinh. Nhà hảo tâm hỗ trợ gạo, nhu yếu phẩm, Đồn Biên phòng Ia Nan cung cấp rau sạch.

Mỗi ngày, từ tờ mờ sáng, nhân viên thư viện đi chợ lựa chọn thực phẩm tươi ngon, đến trường, từ chú bảo vệ đến thầy, cô giáo đều tranh thủ sơ chế, chuẩn bị bữa ăn đủ đầy dưỡng chất.

Hiệu quả của bữa ăn bán trú không chỉ giúp học sinh đi học chuyên cần hơn, mà còn giảm bớt vất vả cho giáo viên trong việc duy trì sĩ số, góp phần nâng cao chất lượng dạy - học. Những em nhà gần chủ động về nhà ăn để nhường suất cho bạn khó khăn hơn, đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội được chăm sóc và học tập.

“Phần thưởng lớn nhất với tôi không chỉ là trường lớp khang trang, mà là nụ cười và ánh mắt hồn nhiên của các em mỗi sáng đến lớp. Mỗi khi thấy các em ăn no, mặc ấm, ngồi trong lớp học đầy đủ, tôi thấy mọi vất vả đều xứng đáng. Còn sức là còn làm, để ngôi trường nơi biên giới thực sự chắp cánh ước mơ cho trẻ em nghèo”, bà Nhung bộc bạch.

Em Kpuih Duê (học sinh lớp 3B) có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khi bố bỏ nhà đi xa, mẹ bị tai biến không còn khả năng lao động. Thương trò, bà Trần Thị Nhung nhận đỡ đầu, trở thành chỗ dựa để Duê yên tâm đến lớp, không phải bỏ dở con chữ vì thiếu thốn.

“Nhờ cô Nhung và thầy cô trong trường, em được ăn no, đi học đều. Em sẽ cố gắng học thật tốt để sau này chăm sóc mẹ và không phụ tấm lòng của mọi người”, em Kpuih Duê bộc bạch.

Kỳ 1:

Bài, ảnh: Dung Nguyễn