Châu Á vẫn ở tâm điểm của tăng trưởng toàn cầu

Diễn đàn châu Á Bác Ngao diễn ra từ ngày 24 đến 27/3 tại tỉnh Hải Nam (Trung Quốc). Ảnh: Tân Hoa Xã

Vai trò trụ cột của ASEAN và Trung Quốc

Ngày 24/3, báo cáo thường niên của Diễn đàn châu Á Bác Ngao (BFA) tại Trung Quốc dự báo tăng trưởng kinh tế châu Á đạt 4,5% trong năm 2026, tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Điều đáng nói không nằm ở tốc độ, mà ở vị thế. Theo China Daily, tỷ trọng GDP của các nền kinh tế châu Á trong tổng GDP toàn cầu sẽ tiếp tục tăng lên 49,7% trong năm 2026, tính theo sức mua tương đương. Khi một nửa “trọng lượng” của nền kinh tế thế giới đang nghiêng về phía Đông, mọi biến động tại đây đều có khả năng lan tỏa, định hình xu hướng chung toàn cầu.

Điều làm nên sức hấp dẫn của châu Á không còn nằm ở lợi thế truyền thống như lao động giá rẻ hay sản xuất quy mô lớn. Báo cáo chỉ ra sự chuyển dịch mang tính cấu trúc khi các nền kinh tế trong khu vực dần chuyển từ vai trò “người nhận vốn” sang “nhà đầu tư”. Dòng vốn đầu tư trực tiếp không chỉ tiếp tục chảy mạnh vào châu Á, mà còn bắt đầu lan tỏa ngược trở lại ra toàn cầu thông qua các doanh nghiệp khu vực. Thực tế này phản ánh sự trưởng thành của các nền kinh tế; đồng thời cho thấy châu Á không chỉ là “công xưởng” mà còn là trung tâm tài chính và đầu tư nổi bật.

Với vị thế là những điểm đến đầu tư hấp dẫn nhất, Trung Quốc và ASEAN vẫn là “mỏ neo” ổn định, giúp con tàu kinh tế châu Á giữ vững nhịp tăng trưởng. Sự kết hợp đúng thời điểm giữa quy mô thị trường, tốc độ đô thị hóa và khả năng thích ứng chính sách giúp duy trì sức hút của hai “khối nam châm” này trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt.

Việc nâng cấp Hiệp định thương mại tự do Trung Quốc-ASEAN lên phiên bản 3.0, cùng với Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đi vào thực thi đầy đủ, tạo mạng lưới liên kết kinh tế sâu rộng hơn, giúp giảm thiểu rào cản thương mại và thúc đẩy dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư.

Sức mạnh kinh tế số

Điểm sáng nổi bật khác trong báo cáo năm nay là vai trò ngày càng lớn của kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Tân Hoa Xã, với quy mô 27.000 tỷ USD, chiếm gần một nửa GDP khu vực, kinh tế số trở thành “hạ tầng mềm” nâng đỡ toàn bộ guồng quay tăng trưởng. Quan trọng hơn, tâm điểm phát triển AI toàn cầu có dấu hiệu dịch chuyển mạnh mẽ từ các trung tâm truyền thống ở phương Tây sang châu Á. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa lý công nghệ, mà là bước chuyển quyền lực trong chính cuộc chơi đổi mới sáng tạo, tái định hình trật tự công nghệ thế giới trong những thập niên tới.

Trong cuộc đua này, mỗi nền kinh tế đang định vị một vai trò chiến lược. Trung Quốc nổi bật với chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh và khả năng triển khai trên quy mô lớn; Nhật Bản và Hàn Quốc tập trung vào công nghệ cao và tự động hóa; Singapore đóng vai trò như trung tâm đổi mới dựa trên ứng dụng và quản trị. Những mảnh ghép này, khi đặt cạnh nhau, tạo nên hệ sinh thái đa dạng mang tính bổ trợ, một lợi thế mà không nhiều khu vực có được; đồng thời giúp châu Á trở thành “phòng thí nghiệm” khổng lồ cho các mô hình phát triển mới.

Cũng cần lưu ý rằng tất cả những chuyển động nói trên không diễn ra trong một môi trường hoàn toàn thuận lợi. Thực tế, bất ổn về thương mại, đứt gãy trong chuỗi cung ứng hay áp lực lên thị trường lao động vẫn là những lực cản hiện hữu. Song điều đáng hoan nghênh là cách khu vực này phản ứng với thách thức. Tổng Thư ký BFA Trương Quân nhận định, châu Á vẫn duy trì được đà phục hồi và triển vọng tích cực. Điều kiện tiên quyết nằm ở việc củng cố hợp tác, duy trì niềm tin và thúc đẩy hội nhập sâu rộng hơn, qua đó hình thành “lớp đệm” giúp khu vực thích ứng hiệu quả trước các cú sốc bên ngoài.

Sự nổi lên của châu Á càng trở nên rõ nét khi đặt trong tương quan với các trung tâm kinh tế khác. Theo CNN, khu vực đồng tiền chung châu Âu Eurozone đối mặt với nguy cơ lạm phát đình trệ - “kịch bản kinh tế độc hại” kết hợp giữa lạm phát cao, tăng trưởng trì trệ và tỷ lệ thất nghiệp tăng.

Với triển vọng khả quan nói trên, dự báo “Thế kỷ của châu Á” đang dần trở thành hiện thực rõ nét. Tăng trưởng 4,5% vì thế không phải là đích đến mà là một lát cắt của cả hành trình lớn hơn khi châu Á từng bước tái định nghĩa vị trí trong trật tự kinh tế thế giới.

THƯ LÊ