Châu Âu: Áp lực năng lượng kìm hãm đà tăng trưởng

Động lực phục hồi tiếp tục suy giảm

Tân Hoa xã dẫn số liệu của Eurostat cho biết, sau điều chỉnh theo mùa, GDP của Eurozone trong quý I chỉ tăng 0,1% so với quý trước, thấp hơn mức 0,2% của quý IV năm ngoái; so với cùng kỳ năm trước, tăng 0,8%, cũng thấp hơn mức 1,3% của quý IV. Tốc độ tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng thị trường, cho thấy động lực mở rộng kinh tế còn hạn chế.

Dữ liệu do S&P Global công bố gần đây cho thấy, mặc dù chỉ số PMI tổng hợp của Khu vực này trong quý I vẫn trên ngưỡng 50, nhưng giảm dần theo từng tháng, đến tháng 3 đã tiệm cận ngưỡng suy giảm. Sang tháng 4, chỉ số này giảm xuống 48,6, báo hiệu nền kinh tế có thể tiếp tục suy yếu trong quý II.

Báo cáo mới nhất của Ủy ban châu Âu cũng cho thấy, do niềm tin tiêu dùng giảm mạnh và tâm lý bi quan trong các ngành dịch vụ, bán lẻ, chỉ số niềm tin kinh tế tháng 4 của Khu vực đồng euro giảm xuống 93,0 điểm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn.

Theo Tân Hoa xã, Kinh tế trưởng của ING, Peter Vanden Houte nhận định rằng, số liệu tăng trưởng quý I chưa phản ánh đầy đủ tác động từ tình hình Trung Đông đối với năng lượng và chuỗi cung ứng. Các chỉ số PMI tháng 4 và chỉ số niềm tin kinh tế cho thấy kinh tế khu vực khởi đầu quý II với trạng thái yếu hơn.

Xét theo từng quốc gia thành viên, kinh tế Eurozone tiếp tục phân hóa rõ rệt. Đức - nền kinh tế lớn nhất khu vực - tăng trưởng 0,3% theo quý, trở thành trụ cột quan trọng; Pháp tăng trưởng bằng 0, rơi vào trạng thái trì trệ; trong khi Ireland và Litva ghi nhận suy giảm.

An ninh năng lượng của châu Âu đang gặp thách thức do cuộc xung đột tại Trung Đông. Ảnh: Globalbanking

Cộng hưởng áp lực cả trong lẫn ngoài

Xung đột địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang, gây căng thẳng nguồn cung năng lượng và đẩy giá tăng mạnh, trở thành rủi ro bên ngoài nổi bật nhất. Ngày 30-4, giá dầu Brent giao tháng 6 tại London có lúc tăng hơn 6%, lên mức 126,1 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 6-2022.

Chi phí năng lượng duy trì ở mức cao tiếp tục làm suy giảm thu nhập thực tế của người dân, buộc các hộ gia đình và doanh nghiệp phải thận trọng hơn trong chi tiêu và đầu tư. Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 3 vẫn ở mức thấp, khoảng 6,2%, song nhu cầu lao động có xu hướng giảm, trong khi điều kiện tín dụng ngày càng bị siết chặt. Trong trường hợp nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn hoặc các tuyến vận tải chiến lược gặp trở ngại, áp lực đối với tăng trưởng kinh tế khu vực sẽ còn gia tăng.

Theo Ủy ban châu Âu, kể từ khi tình hình Trung Đông leo thang, EU đã phải chi thêm hàng chục tỷ euro cho nhập khẩu năng lượng. Giá năng lượng cao kéo theo chi phí sản xuất trong các ngành vận tải, chế tạo tăng lên, gây áp lực thu hẹp công suất.

Ngoài ra, do nhu cầu toàn cầu suy yếu, chuỗi cung ứng phân mảnh và đồng euro lên giá, xuất khẩu công nghiệp của khu vực tiếp tục trì trệ. Các ngành trụ cột như ô tô, máy móc và hóa chất đang đối mặt với thách thức lớn. Số liệu mới nhất cho thấy thặng dư thương mại hàng hóa của Eurozone trong tháng 2-2026 chỉ đạt 11,5 tỷ euro, giảm mạnh so với 23,1 tỷ euro cùng kỳ năm trước.

Về nội tại, các vấn đề cơ cấu như năng suất thấp, quy định phức tạp, thị trường lao động kém linh hoạt và đổi mới công nghệ chậm vẫn tiếp tục kìm hãm tiềm năng tăng trưởng. GDP quý II có thể tiếp tục giảm nếu nguồn cung năng lượng bị thiếu hụt.

Nguy cơ lạm phát đình trệ gia tăng

Trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại nhưng lạm phát tăng trở lại, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa “kiềm chế lạm phát” và “duy trì tăng trưởng”, trong khi dư địa tài khóa của các nước thành viên bị hạn chế bởi nợ công. Nguy cơ lạm phát đình trệ vì vậy gia tăng rõ rệt.

Theo Văn phòng Thống kê Cộng đồng Châu Âu (Eurostat), giá năng lượng tháng 4 tăng 10,9% so với cùng kỳ, đẩy lạm phát toàn khu vực lên 3,0%, cao hơn đáng kể so với mức 2,6% của tháng 3. Điều này đặt ECB vào thế khó khi phải cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tại cuộc họp ngày 30-4, ECB quyết định giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,00%, lãi suất tái cấp vốn ở mức 2,15% và lãi suất cho vay cận biên ở mức 2,40%. Đây là lần thứ bảy liên tiếp kể từ tháng 7 năm ngoái ECB không điều chỉnh ba mức lãi suất chủ chốt. Nếu giá năng lượng tiếp tục neo ở mức cao trong thời gian dài, tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế khu vực sẽ càng nghiêm trọng.

Giới phân tích nhận định, chi phí năng lượng cao đang làm suy yếu sức mua, giảm động lực đầu tư và kéo theo niềm tin kinh doanh suy giảm nhanh chóng. Trong khi đó, dư địa chính sách tài khóa của các quốc gia thành viên bị hạn chế bởi gánh nặng nợ công, khiến khả năng ứng phó càng trở nên khó khăn.

Trước tình hình hiện nay, nguy cơ Khu vực đồng euro rơi vào trạng thái “lạm phát đình trệ” - tăng trưởng thấp đi kèm lạm phát cao - đang ngày càng rõ nét. Triển vọng phục hồi kinh tế vì vậy tiếp tục bị phủ bóng bởi nhiều yếu tố bất định, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải có những giải pháp đồng bộ, linh hoạt và hiệu quả hơn trong thời gian tới.