Châu Âu bước vào một trạng thái khí hậu cực đoan mới

Theo Báo cáo vừa công bố ngày 29-4 của Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus và Tổ chức Khí tượng Thế giới, khoảng 95% diện tích châu Âu ghi nhận mức nhiệt cao hơn trung bình, tiếp tục củng cố vị trí của khu vực này như lục địa nóng lên nhanh nhất hành tinh.

Không chỉ nóng hơn, châu Âu đang nóng lên với tốc độ gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Năm 2025 được xếp vào nhóm những năm nóng nhất từng ghi nhận, trong bối cảnh nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn khoảng 1,43 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

“Các chỉ số khí hậu hiện nay đang ở mức đáng lo ngại sâu sắc,” ông Mauro Facchini, quan chức thuộc Ủy ban châu Âu, nhận định.

Sông băng tại dãy Alps tiếp tục thu hẹp do nhiệt độ tăng cao, phản ánh xu hướng ấm lên nhanh tại châu Âu. Ảnh: Unsplash

Những gì từng được xem là các đợt nóng bất thường giờ đang trở thành trạng thái lặp lại trên diện rộng.

Tại khu vực Nam Âu, nhiều nơi ở Tây Ban Nha, Pháp và Italy liên tiếp ghi nhận nền nhiệt vượt 40 độ C trong mùa hè, kéo theo áp lực lớn lên hệ thống điện, y tế và sinh hoạt đô thị.

Trong khi đó, các quốc gia vốn nổi tiếng ôn đới hoặc lạnh giá như Anh, Na Uy và Iceland cũng xác nhận 2025 là năm nóng nhất trong lịch sử quan trắc.

Sức nóng không chỉ diễn ra trên mặt đất. Nhiệt độ bề mặt biển quanh châu Âu cao hơn trung bình khoảng 0,7 độ C, trong đó Địa Trung Hải xuất hiện nhiều đợt sóng nhiệt biển kéo dài, đe dọa hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản.

Cùng lúc, các sông băng tại dãy Alps tiếp tục co rút nhanh, mất khoảng 10% khối lượng chỉ trong hai năm gần đây, còn lượng tuyết phủ mùa đông tại nhiều khu vực sụt giảm rõ rệt. Từ hiện tượng biển ấm lên đến băng tan trên núi cao, các kỷ lục khí hậu đang bị xô đổ cùng lúc trên khắp lục địa.

Hệ quả đã hiện ra rõ ràng hơn trong năm qua khi hơn 1 triệu ha đất tại châu Âu bị thiêu rụi bởi cháy rừng, mức cao nhất từng được ghi nhận trong nhiều năm gần đây. Những mùa hè khô hạn kéo dài đang biến các khu vực từng có khí hậu ôn hòa thành những điểm nóng dễ tổn thương trước lửa và thiếu nước.

"Biến đổi khí hậu không còn là mối đe dọa trong tương lai - nó là thực tế hiện tại của chúng ta,” bà Samantha Burgess, chuyên gia tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), lưu ý.

Theo bà, các kỷ lục bị phá vỡ trong năm 2025 hoàn toàn phù hợp với xu hướng dài hạn của biến đổi khí hậu do con người gây ra, khi nồng độ khí nhà kính vẫn tiếp tục tăng và các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt hơn.

Trong khi đó, ông Petteri Taalas, Tổng thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), cảnh báo: "Chúng ta đang chứng kiến nhiều kỷ lục khí hậu bị phá vỡ. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với xã hội, kinh tế và các hệ sinh thái.”

Những kỷ lục của năm 2025 cho thấy châu Âu không chỉ đang nóng lên mà đang bước vào một trạng thái khí hậu mới, nơi các hiện tượng cực đoan không còn là ngoại lệ mà dần trở thành chuẩn mực, buộc các chính phủ phải tái định hình chiến lược phát triển và khả năng chống chịu trong dài hạn, ông Petteri Taalas nhấn mạnh.