Châu Âu đối mặt bài toán nhà ở ngày càng nan giải

Khủng hoảng nhà ở đang trở thành một vấn đề thời sự tại châu Âu, khi giá nhà và giá thuê liên tục tăng cao, vượt xa khả năng chi trả của nhiều người dân. Trước áp lực ngày càng lớn, Liên minh châu Âu (EU) đã bắt đầu thúc đẩy các giải pháp ở cấp khu vực, song bài toán này vẫn đặt ra nhiều thách thức trong thực tế triển khai.

Mới đây, Nghị viện châu Âu đã thông qua báo cáo đầu tiên về khủng hoảng nhà ở với 367 phiếu thuận và 166 phiếu chống, kêu gọi hành động chung nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân. Báo cáo nhấn mạnh nhu cầu phải giảm thủ tục hành chính, mở rộng quy mô xây dựng và huy động thêm nguồn lực tài chính để giải quyết tình trạng thiếu hụt nhà ở.

Giá nhà và tiền thuê tăng nhanh đang khiến khả năng tiếp cận nhà ở tại châu Âu ngày càng thu hẹp. Ảnh: The Guardian

Thực tế cho thấy, vấn đề nhà ở tại châu Âu không phải mới xuất hiện, nhưng đã trở nên nghiêm trọng hơn sau khủng hoảng tài chính năm 2008 và đặc biệt là sau đại dịch năm 2020. Giá nhà tại EU đã tăng hơn 60% so với năm 2015, trong khi tiền thuê nhà tăng khoảng 28%. Trong cùng thời gian, thu nhập của người dân không tăng tương ứng, khiến khả năng sở hữu nhà ngày càng thu hẹp.

Một chỉ dấu đáng chú ý là tỷ lệ sở hữu nhà ở của nhóm tuổi từ 24 đến 35 đã giảm so với trước đây, trong khi cứ 10 người thì có một người không đủ khả năng chi trả tiền thuê nhà . Ở nhiều thành phố lớn, người dân phải dành tới 30%-40% thu nhập để thuê nhà, thậm chí cao hơn đối với nhóm lao động trẻ.

Theo bà Irene Tinagli, nghị sĩ Nghị viện châu Âu, việc giá nhà tăng mạnh trong thời gian qua phản ánh sự thiếu hụt chính sách công hiệu quả. Bà cho rằng tiền lương không theo kịp lạm phát, trong khi thị trường bất động sản tăng giá nhanh đã tạo ra áp lực lớn đối với người dân .

Không chỉ dừng lại ở vấn đề chi phí, khủng hoảng nhà ở còn tác động đến nhiều khía cạnh xã hội. Ngày càng nhiều người trẻ phải trì hoãn việc rời khỏi nhà gia đình hoặc lựa chọn sống chung để giảm chi phí. Tình trạng quá tải dân cư tại các đô thị lớn gia tăng, trong khi nguồn cung nhà ở xã hội không đáp ứng đủ nhu cầu.

Theo số liệu, khoảng 1,28% dân số EU hiện đang sống trong tình trạng vô gia cư hoặc chỗ ở tạm thời, tăng mạnh trong những năm gần đây. Điều này cho thấy vấn đề nhà ở không còn giới hạn ở nhóm dễ bị tổn thương, mà đã lan rộng tới nhiều tầng lớp khác trong xã hội.

Các chuyên gia cho rằng, cuộc khủng hoảng nhà ở tại châu Âu xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen. Quá trình đô thị hóa, dân số tập trung về các thành phố lớn và sự gia tăng của các hộ gia đình nhỏ đã khiến nhu cầu nhà ở tăng nhanh. Trong khi đó, nguồn cung lại bị hạn chế bởi chi phí xây dựng leo thang, các quy định quy hoạch chặt chẽ và thủ tục cấp phép còn kéo dài.

Bên cạnh đó, yếu tố tài chính cũng đóng vai trò đáng kể. Giai đoạn lãi suất thấp trước đây đã thúc đẩy dòng vốn đổ vào bất động sản, kéo theo giá nhà tăng mạnh. Khi lãi suất tăng trở lại, việc vay mua nhà trở nên khó khăn hơn, buộc nhiều người chuyển sang thuê nhà, từ đó tạo thêm áp lực lên thị trường cho thuê.

Tại một số đô thị lớn như Madrid hay Barcelona, nhu cầu đầu tư, đặc biệt từ nhà đầu tư nước ngoài và các quỹ lớn, tiếp tục tạo thêm áp lực lên thị trường. Cùng với đó, sự phát triển của hình thức cho thuê ngắn hạn cũng làm thu hẹp nguồn cung nhà ở dài hạn, góp phần đẩy giá thuê tăng cao.

Trước thực trạng này, Ủy ban châu Âu đã đề xuất Kế hoạch Nhà ở Giá cả phải chăng như một giải pháp tổng thể. Kế hoạch tập trung tăng nguồn cung, huy động thêm đầu tư và hỗ trợ tài chính cho người dân, đồng thời thúc đẩy cải cách trong lĩnh vực xây dựng nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở.

EU đã huy động hàng chục tỷ euro thông qua nhiều quỹ khác nhau để hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội và cải tạo nhà ở theo hướng tiết kiệm năng lượng. Các chương trình này được kỳ vọng không chỉ cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở mà còn góp phần giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.

Tuy nhiên, theo bà Elizabeth Kuiper, Phó Giám đốc Trung tâm Chính sách châu Âu, vấn đề nhà ở trong nhiều năm qua đã bị xem nhẹ và thường được coi là câu chuyện riêng của từng quốc gia. Bà nhấn mạnh đây là thách thức mang tính toàn châu lục, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền.

Một điểm đáng chú ý là EU không có thẩm quyền quyết định trực tiếp các chính sách nhà ở của từng quốc gia. Những nội dung như giá thuê, quy hoạch đô thị hay thuế bất động sản vẫn thuộc quyền quyết định của các nước thành viên. Vì vậy, vai trò của EU chủ yếu là hỗ trợ, định hướng và tạo cơ chế phối hợp.

Theo nghị sĩ Borja Giménez Larraz, các giải pháp hiệu quả vẫn cần xuất phát từ từng quốc gia, dựa trên đặc thù của thị trường trong nước. Trong bối cảnh đó, EU có thể đóng vai trò hỗ trợ thông qua nguồn vốn và các công cụ chính sách mềm.

Theo Euronews

Tùng Lâm