Châu Âu sẽ hiện diện tại đàm phán ba bên Nga-Mỹ-Ukraine thế nào?

Cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine sẽ diễn ra trong hai ngày 10-11/11 tại Abu Dhabi, UAE. (Nguồn: newsonair.gov)

Ảnh hưởng giới hạn của châu Âu

Dù khả năng sẽ không được trực tiếp tham gia bàn đàm phán ba bên, châu Âu vẫn tìm cách tác động đến tiến trình và bảo đảm lợi ích an ninh của mình.

Theo báo Politico, sự hiện diện của các đại diện châu Âu phần nào xoa dịu lo ngại khu vực này có thể bị gạt khỏi tiến trình tìm kiếm giải pháp cho Ukraine.

Tuy nhiên, việc họ không được tham gia trực tiếp các cuộc thương lượng chính vẫn cho thấy giới hạn ảnh hưởng của châu Âu trong khuôn khổ đàm phán hiện nay.

Các cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh châu Âu ngày càng quan ngại về khả năng Ukraine phải nhượng bộ Nga.

Tuần trước, ông Jared Kushner, con rể và là Cố vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho biết các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào một “kiến trúc an ninh mới của châu Âu”. Đây là cụm từ thường được các quan chức Nga sử dụng để đề cập việc hạn chế sự hiện diện của NATO tại các quốc gia tiền tuyến và giới hạn năng lực quân sự của Ukraine.

Phái đoàn Ukraine do ông Rustem Umerov, người đứng đầu cơ quan tình báo đối ngoại, dẫn đầu, cùng hai quan chức cấp cao Kyrylo Budanov và David Arakhamia. Phái đoàn Nga dự kiến do Trợ lý Vladimir Medinsky của Tổng thống Nga Vladimir Putin dẫn đầu. Phía Mỹ có đặc phái viên Steve Witkoff và ông Kushner.

Đại diện châu Âu gồm các Cố vấn an ninh quốc gia của Pháp, Anh, Đức và Italy, cùng quan chức cấp cao NATO, Ủy ban châu Âu và Hội đồng châu Âu. Việc có đại diện Italy và các cơ quan EU tham gia là kết quả nỗ lực của Thủ tướng Giorgia Meloni. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa tuần trước, bà cảnh báo nguy cơ chia rẽ trong nội bộ châu Âu do có quá nhiều khuôn khổ đàm phán về Ukraine.

Tuy nhiên, theo hai quan chức cấp cao nắm rõ thể thức cuộc gặp, các đại diện châu Âu không được dự kiến ngồi trong phòng đàm phán chính. Một quan chức Đức cho biết cách thức tổ chức sẽ được quyết định trong quá trình thảo luận. Điện Kremlin cũng phản đối việc châu Âu trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán.

Những gương mặt được “gửi vàng”

Trong số các đại diện của châu Âu, ông Günter Sautter, Cố vấn chính sách đối ngoại và an ninh của Thủ tướng Đức Friedrich Merz, là một trong những nhân vật đóng vai trò nổi bật trong nỗ lực của châu Âu nhằm thúc đẩy giải pháp cho xung đột và bảo đảm tiếng nói của khu vực trong tiến trình này. Ông đại diện Đức trong khuôn khổ E3 (Pháp, Đức, Anh), đồng thời điều phối “Khuôn khổ Berlin” do Đức dẫn dắt, quy tụ Ukraine, nhóm E3, Italy, Ba Lan, các nước Bắc Âu, NATO, EU và một số đối tác khác, trong đó có Canada.

Tại cuộc họp báo với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi tuần trước, Thủ tướng Merz cho biết, ông Sautter đang dành phần lớn thời gian cho các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột. Quan điểm chủ đạo của vị cố vấn Đức là không thể thảo luận về một kiến trúc an ninh châu Âu trong tương lai trước khi Nga đồng ý ngừng bắn.

Italy cử ông Fabrizio Saggio, Cố vấn ngoại giao của Thủ tướng Meloni. Ông được xem là một trong những cố vấn thân cận, thường xử lý các vấn đề quốc tế quan trọng và tham mưu chiến lược cho bà Meloni. Việc Italy có đại diện tại Abu Dhabi cũng phản ánh nỗ lực của Rome nhằm bảo đảm tiếng nói trong các cuộc thảo luận về Ukraine, dù trước đó bà Meloni khẳng định không yêu cầu một ghế riêng cho Italy trong bất kỳ khuôn khổ đàm phán nào.

Ông Geoffrey van Leeuwen, Chánh văn phòng Tổng thư ký NATO Mark Rutte, đại diện liên minh quân sự tham gia với vai trò theo dõi và báo cáo. (Nguồn: Getty Images)

Về phía NATO, ông Geoffrey van Leeuwen, Chánh văn phòng Tổng thư ký Mark Rutte, sẽ tham gia với vai trò theo dõi và báo cáo. NATO không trực tiếp tham gia đàm phán thỏa thuận hòa bình, nhưng có lợi ích liên quan những nội dung như điều chuyển lực lượng, bảo đảm an ninh và khả năng Ukraine gia nhập liên minh. Một quan chức nắm rõ vấn đề cho biết, nhiệm vụ của ông van Leeuwen chủ yếu là theo dõi, cập nhật để NATO nắm được những nội dung được thảo luận.

Anh cử Cố vấn An ninh quốc gia Jonathan Powell. Từng là trợ lý của cựu Thủ tướng Tony Blair và tham gia tiến trình hòa bình Bắc Ireland, ông Powell được xem là một trong những đầu mối liên lạc đáng tin cậy của London với Washington, đồng thời có quan hệ tốt với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Tuy nhiên, vị trí của ông tại Văn phòng Thủ tướng Anh gần đây chịu sự chú ý sau những thông tin cho rằng ông có thể rời nhiệm sở.

EU có hai đại diện từ các cơ quan lãnh đạo chủ chốt. Ông Bjoern Seibert, Chánh văn phòng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, là nhân vật thân cận và có ảnh hưởng lớn trong các vấn đề chính trị, ngoại giao tại EU. Ông từng tham gia những vòng tiếp xúc trước đó về Ukraine, trong đó có các cuộc gặp tại Miami và Oslo với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nơi các bên thảo luận về bảo đảm an ninh, vấn đề lãnh thổ và phục hồi Ukraine sau xung đột.

Theo một quan chức EU, ông Seibert sẽ có vai trò tương tự các cố vấn an ninh quốc gia của nhóm E3 và ông van Leeuwen của NATO, tham gia những cuộc họp mà các đại diện này được mời. Tuy nhiên, phía châu Âu nhiều khả năng sẽ được thông báo riêng về nội dung đàm phán do Điện Kremlin liên tục phản đối sự hiện diện của họ trong phòng họp ba bên.

Đại diện còn lại là bà Anna-Maria Boura, cố vấn chính sách đối ngoại cấp cao của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa. Sự tham gia của bà đánh dấu việc Hội đồng châu Âu trở lại tiến trình thảo luận về Ukraine, sau khi văn phòng ông Costa không có đại diện tại các vòng tiếp xúc trước ở Miami và Oslo. Bà Boura cũng ngày càng đảm nhận vai trò nổi bật trong các hoạt động ngoại giao của EU.

Pháp cử ông Emmanuel Bonne, cố vấn ngoại giao hàng đầu của Tổng thống Emmanuel Macron. Là nhà ngoại giao chuyên nghiệp từng công tác tại nhiều địa bàn ở Trung Đông, ông Bonne tham gia ê-kíp của Tổng thống Macron từ năm 2019 và là một trong những cố vấn có thời gian gắn bó lâu nhất tại Điện Élysée. Ông thường được giao nhiệm vụ tới các địa điểm quan trọng để chuẩn bị cho những sáng kiến địa chính trị lớn của nhà lãnh đạo Pháp.

Sự hiện diện của các nhân vật này cho thấy, Pháp, Đức, Anh, Italy, EU và NATO đang tìm cách duy trì vai trò trong tiến trình giải quyết xung đột Ukraine. Tuy nhiên, khi chưa được trực tiếp ngồi vào bàn đàm phán chính, ảnh hưởng của châu Âu trước mắt vẫn chủ yếu nằm ở các cuộc tiếp xúc bên lề và khả năng phối hợp lập trường, thay vì trực tiếp quyết định nội dung thỏa thuận.