Ông Trump thúc Nga và Ukraine thỏa hiệp lãnh thổ, hé lộ đề xuất chấm dứt chiến tranh

Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Ngoại trưởng UAE Sheikh Abdullah bin Zayed bin Sultan Al Nahyan, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Tướng Không quân Mỹ Alexus Grynkewich tham dự cuộc đàm phán ba bên do UAE chủ trì giữa các phái đoàn Mỹ, Nga và Ukraine, tại Abu Dhabi, UAE, ngày 10/11. Ảnh: Reuters.

Các quan chức Nga và Ukraine ngày thứ Ba đã gặp nhau tại Abu Dhabi trong vòng đàm phán đầu tiên do Mỹ làm trung gian kể từ tháng 2, sau khi Tổng thống Donald Trump tuần trước cho rằng một thỏa thuận toàn diện nhằm chấm dứt chiến tranh Ukraine và bảo đảm an ninh châu Âu là điều có thể đạt được.

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner nói với các đại biểu rằng những cuộc tiếp xúc gần đây với cả hai bên đã giúp “xác định và thu hẹp đáng kể những bất đồng”. Ông nhấn mạnh Tổng thống Trump cam kết thúc đẩy tiến trình hòa bình.

“Ông ấy thực sự đã yêu cầu chúng tôi nỗ lực hơn nữa để tìm ra một giải pháp, với hy vọng chấm dứt cuộc chiến, đồng thời đưa cả hai bên vào vị thế vững chắc hơn nhiều để bắt đầu khai thác toàn bộ tiềm năng mà hai quốc gia tuyệt vời này có thể đạt được”, ông Kushner phát biểu khi cuộc họp bắt đầu.

Tuy nhiên, hơn 4 năm rưỡi sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, trong bối cảnh lực lượng Moscow vẫn kiểm soát khoảng 1/5 lãnh thổ nước này, hai bên vẫn còn cách biệt lớn về các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình tiềm năng, bất chấp sự lạc quan của ông Trump.

Trưởng đoàn đàm phán Ukraine Rustem Umerov cho biết trong phát biểu khai mạc rằng Kiev tập trung vào việc đạt được các bảo đảm an ninh và một nền hòa bình lâu dài.

Trong khi đó, trưởng đoàn Nga Vladimir Medinsky nói Moscow hy vọng cuộc gặp sẽ tạo ra tiến triển hướng tới hòa bình, vì lợi ích của người dân hai nước.

Châu Âu muốn có vai trò trong tiến trình đàm phán

Nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận mới của Mỹ đã khiến các quan chức châu Âu tăng cường vận động để được tham gia bàn đàm phán, nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu nhất tại lục địa này kể từ Thế chiến thứ hai.

Trước khi cuộc họp chính thức bắt đầu, phái đoàn Ukraine đã có các cuộc gặp riêng với đại diện châu Âu, NATO và Liên minh châu Âu (EU), cùng hai đặc phái viên Mỹ là ông Jared Kushner và Steve Witkoff.

Pháp tuyên bố không thể có hòa bình lâu dài tại Ukraine nếu vấn đề an ninh châu Âu không được giải quyết, đồng thời nhấn mạnh điều này đòi hỏi sự tham gia của các nước châu Âu.

Nga đã thể hiện rõ lập trường rằng Moscow không muốn các đại diện châu Âu tham gia cuộc gặp giữa Nga, Ukraine và Mỹ.

Trước thềm đàm phán, Tổng thống Trump nói Washington nhận thấy “xu hướng rất rõ rệt” hướng tới việc chấm dứt chiến tranh, đồng thời cho rằng cả hai bên đều đã “mệt mỏi vì giao tranh”. Sau cuộc gặp riêng với đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Nhà Trắng tuần trước, ông Trump dự đoán một thỏa thuận hòa bình có thể sớm xuất hiện.

Tổng thống Mỹ nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận đã ở rất gần, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả cụ thể. Dù vậy, các cuộc đàm phán đã được thúc đẩy trở lại trong những tuần gần đây, sau nhiều tháng Washington tập trung sự chú ý vào cuộc chiến tại Iran.

Trên thực tế, chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy Tổng thống Putin sẵn sàng từ bỏ yêu cầu Ukraine phải bàn giao toàn bộ vùng Donbass ở miền Đông trước khi một thỏa thuận hòa bình có thể được ký kết.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kiên quyết bác bỏ việc nhượng lại những vùng lãnh thổ mà lực lượng nước này đã phải đổ máu để bảo vệ.

Đà tiến công của quân đội Nga trên chiến tuyến gần như chững lại trong năm nay. Tuy nhiên, Moscow vẫn liên tục tập kích các thành phố và cơ sở năng lượng của Ukraine. Trong khi đó, Kiev tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu và những cơ sở hạ tầng khác nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga.

Một nguồn tin trong phái đoàn Nga cho biết Moscow tin rằng trọng tâm chính của cuộc đàm phán sẽ là tìm cách thống nhất những yếu tố then chốt trong một khuôn khổ an ninh mới cho châu Âu thời hậu chiến.

Trước ngày đàm phán, Tổng thống Zelensky nhận định vị thế của Ukraine trên bàn thương lượng đang được cải thiện nhờ những kết quả gần đây trên chiến trường, trong đó có việc giành lại một số khu vực tại tỉnh Donetsk, thuộc vùng Donbass giàu tài nguyên than đá.

“Các lực lượng Ukraine hiện thực sự đang củng cố vị thế đàm phán của đất nước”, ông Zelensky nói trong bài phát biểu video thường nhật tối 9/11. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng Nga đang phải hứng chịu “mức tổn thất kỷ lục” – nhận định bị Moscow bác bỏ – đồng thời kêu gọi Washington thuyết phục Điện Kremlin chấm dứt chiến tranh.

Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các nhà đàm phán nước này tin Tổng thống Zelensky và Tổng thống Putin có thể sẵn sàng thỏa hiệp về vấn đề lãnh thổ then chốt, theo đó mỗi bên chấp nhận nhượng bộ một phần.

Theo đề xuất thỏa thuận, Ukraine sẽ đạt được việc chấm dứt chiến tranh, các bảo đảm an ninh và một lộ trình gia nhập EU.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Ukraine đã kiên quyết bác bỏ khả năng chính phủ nước này cân nhắc những nhượng bộ như vậy. Theo quan chức này, vấn đề lãnh thổ chỉ có thể được thảo luận ở cấp lãnh đạo cao nhất và phải đặt trong bối cảnh Ukraine nhận được các bảo đảm an ninh phù hợp.