Châu Âu – thị trường then chốt của các hãng ô tô Trung quốc

Xe điện XPeng G9L được trưng bày tại Triển lãm Ô tô Paris 2026. Nguồn: Reuters.

Tái cấu trúc

Việc có tới 20 thương hiệu ô tô Trung Quốc cùng góp mặt tại Triển lãm Ô tô Paris 2026 đã phản ánh một thực tế khắc nghiệt: khi thị trường nội địa tăng trưởng chậm, buộc ngành công nghiệp ô tô vốn đã quá đông đúc tại Trung Quốc phải tái cấu trúc, thì thành công tại châu Âu có thể chính là yếu tố then chốt quyết định hãng xe nào sẽ trụ vững.

Các thương hiệu Trung Quốc như BYD, Chery và MG (thuộc tập đoàn SAIC) đã tạo dựng được chỗ đứng tại châu Âu, trong khi những cái tên mới gia nhập thị trường đang chạy đua xây dựng mạng lưới đại lý, hệ thống cung ứng linh kiện và nâng cao độ nhận diện thương hiệu.

Đối với một số hãng, đây là vấn đề sống còn. Ông Francois Roudier, Tổng Thư ký Tổ chức Quốc tế các Nhà sản xuất Ô tô (OICA), nhận định: "Nếu từ bỏ xuất khẩu sang châu Âu, họ sẽ không thể tồn tại".

Theo Reuters, áp lực này bắt nguồn từ chính thị trường Trung Quốc, nơi đang trở nên ngày càng chật chội với hơn 100 nhà sản xuất ô tô đang cạnh tranh. Sự hỗ trợ từ chính quyền trung ương, tỉnh và thành phố đã bảo vệ được các "ông lớn" nội địa, đồng thời trì hoãn quá trình tái cấu trúc vốn được dự báo từ lâu.

Tuy nhiên, sự sụt giảm doanh số đã khiến viễn cảnh đó trở nên gần hơn bao giờ hết. Doanh số bán xe mới tại Trung Quốc đã giảm 20% trong nửa đầu năm nay. Theo chuyên gia phân tích Chris Liu từ công ty nghiên cứu Omdia, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã tung ra trung bình ba mẫu xe mới mỗi ngày trong năm 2026.

Quá trình phục hồi được dự báo sẽ diễn ra chậm chạp. Công ty tư vấn AlixPartners dự đoán rằng doanh số bán xe mới tại Trung Quốc sẽ không thể quay trở lại mức của năm 2025 cho đến sau năm 2030.

Sự suy thoái này đang gia tăng áp lực buộc các nhà sản xuất ô tô phải tìm kiếm cơ hội tăng trưởng ở nước ngoài, đặc biệt là tại châu Âu. Ông Roudier từ OICA cho biết, thỏa thuận mới giữa EU và Trung Quốc về việc cắt giảm một nửa lượng xe hybrid nhập khẩu từ Trung Quốc vào khối này sẽ chỉ làm gia tăng thêm sự cạnh tranh giữa các nhà sản xuất ô tô ngay tại thị trường nội địa.

Các nhà điều hành và chuyên gia phân tích trong ngành nhận định rằng Bắc Kinh đã bắt đầu thực hiện những bước đi thăm dò hướng tới quá trình hợp nhất.

Một thương vụ sáp nhập diễn ra vào tháng trước, liên quan đến hai đối tác liên doanh của Toyota tại Trung Quốc, trong đó tập đoàn nhà nước FAW trở thành cổ đông lớn thứ hai của Tập đoàn Ô tô Quảng Châu (GAC), được xem là một trường hợp thử nghiệm điển hình.

Các chuyên gia phân tích cho rằng thương vụ này đặc biệt phức tạp vì nó liên quan đến FAW (thuộc sở hữu của chính quyền trung ương Trung Quốc) và GAC (do tỉnh Quảng Đông kiểm soát). Sự tham gia của Toyota còn đưa thêm một đối tác tư nhân nước ngoài vào phương trình này.

"Đây có lẽ là một trong những thương vụ sáp nhập khó quản lý nhất," ông Pedro Pacheco, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu tại Gartner, nhận xét.

Trong một lộ trình công bố vào tháng 9 nhằm vạch ra kế hoạch trở thành một trong những cường quốc ô tô hàng đầu thế giới vào năm 2030, Bộ Công nghiệp Trung Quốc tuyên bố sẽ "khuyến khích quá trình hợp nhất trong ngành".

Ông Pacheco từ Gartner cho rằng Bắc Kinh có khả năng sẽ thúc đẩy các thương vụ sáp nhập một cách thận trọng và bài bản. Các chuyên gia trong ngành kỳ vọng rằng quá trình hợp nhất cuối cùng sẽ thu gọn thị trường ô tô vốn đang quá đông đúc tại Trung Quốc, chỉ còn lại một vài nhà sản xuất có khả năng cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.

Châu Âu là nơi kiểm chứng năng lực

Các chuyên gia phân tích cho rằng hiệu quả hoạt động tại thị trường nước ngoài, đặc biệt là ở châu Âu, sẽ trở thành thước đo quan trọng để xác định đâu là những nhà sản xuất ô tô có thể phát triển độc lập và bền vững. "Chính phủ Trung Quốc chắc chắn sẽ đánh giá hiệu quả kinh doanh tại thị trường nước ngoài, đặc biệt là châu Âu. Nếu các hãng xe đạt kết quả tốt ở nước ngoài, chính phủ sẽ cho rằng: 'Các bạn hoàn toàn có thể tự đứng vững”, ông Liu, chuyên gia từ Omdia, nhận định.

Xu hướng này tạo lợi thế cho những doanh nghiệp tiên phong như BYD và Chery – các hãng vốn đang nhanh chóng giành thị phần tại châu Âu.

Rào cản gia nhập thị trường đang ngày càng cao. Những vị trí đắc địa nhất dành cho đại lý dần bị chiếm giữ; đồng thời, các hãng xe mới gia nhập buộc phải đầu tư mạnh vào hệ thống kho phụ tùng, mạng lưới sửa chữa và dịch vụ hậu mãi để đáp ứng kỳ vọng của khách hàng châu Âu.

Các nhà sản xuất ô tô cũng cần chú trọng đến giá trị bán lại của xe, trong một thị trường mà hơn một nửa số phương tiện mới được cung cấp theo hình thức cho thuê (leasing) – một mô hình kinh doanh vốn còn hiếm gặp tại Trung Quốc.

Những khoản đầu tư này đòi hỏi cả thời gian lẫn nguồn lực tài chính. Chẳng hạn, Great Wall Motor từng gặp khó khăn trong nỗ lực thâm nhập thị trường châu Âu lần đầu tiên và hiện đang tìm cách quay trở lại.

Changan, hãng xe đã bắt đầu bán sản phẩm tại châu Âu từ năm ngoái – đang xây dựng mạng lưới đại lý để chuẩn bị cho quá trình thâm nhập thị trường, với mục tiêu đạt 650 đại lý trên khắp châu Âu vào năm tới. Tại triển lãm ở Paris, các lãnh đạo công ty cho biết họ đã chủ động tránh mở rộng quá nhanh trước khi giới thiệu một dải sản phẩm đa dạng hơn.

Ông Philip Nothard, Giám đốc nghiên cứu tại công ty dịch vụ đại lý Cox Automotive, nhận định rằng các hãng xe như BYD, Chery và MG đã sẵn sàng chi mạnh tay để khẳng định vị thế tại châu Âu, khiến các thương hiệu đến sau khó có cơ hội giành được thị phần đáng kể. "Chúng ta sẽ thấy khoảng bốn hoặc năm 'ông lớn' (từ Trung Quốc), trong khi những cái tên khác có lẽ chỉ đến rồi lại đi", ông dự đoán.