Châu Âu trải qua mùa hè kinh hoàng, hơn 50.000 người thiệt mạng

Theo một nghiên cứu mới, những đợt nắng nóng kỷ lục ở châu Âu mùa hè này đã khiến hơn 50.000 người thiệt mạng, trong đó gần hai phần ba số ca tử vong được cho là có liên quan đến biến đổi khí hậu.

Các nhà nghiên cứu đã lập mô hình số ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao ở các nhóm tuổi khác nhau tại 854 thành phố châu Âu trong những đợt nắng nóng liên tiếp vào tháng 6, tháng 7 và tháng 8.

Kết quả cho thấy 50.391 người đã tử vong do nhiệt độ cao, trong đó 32.619 trường hợp được cho là liên quan đến phần nhiệt độ gia tăng do việc đốt than, dầu và khí đốt, theo một nghiên cứu được công bố trên số sắp tới của tạp chí Nature Health.

Con số này cao hơn 71% so với mùa hè trước đó, khi 29.480 người tử vong vào năm 2022, theo cùng nhóm nghiên cứu từng công bố một nghiên cứu hồi đầu tháng này nhằm theo dõi số ca tử vong liên quan đến nắng nóng vào mùa hè hằng năm tại các thành phố châu Âu nói trên.

Các tác giả cho biết số người tử vong trong mùa hè này có thể thấp hơn thực tế, bởi nghiên cứu không tính đến đợt nắng nóng vào tháng 5 và chỉ xem xét các trường hợp tử vong tại 854 thành phố, nơi chiếm khoảng 40% dân số châu Âu.

Ảnh AP/Christophe Ena

Khoảng một phần ba số ca tử vong xảy ra từ ngày 17/6 đến ngày 1/7, trong một đợt nắng nóng đặc biệt dữ dội khi nhiệt độ cao hơn mức bình thường 9,5 độ F (5,3 độ C), theo Garyfallos Konstantinoudis, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà thống kê sinh học tại Imperial College London.

“Ở phần lớn Tây và Bắc Âu, cơ sở hạ tầng của chúng ta không được thiết kế để đối phó với mức nhiệt mà chúng ta đang chứng kiến hiện nay do tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra”, tác giả chính Clair Barnes, nhà khoa học khí hậu tại Imperial College London, cho biết. Bà cho biết một số thành phố ở châu Âu trong mùa hè này ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức bình thường tới 21,6 độ F (12 độ C).

Trong số hơn 50.000 trường hợp tử vong, hơn 32.000 người được cho là đã thiệt mạng do phần nhiệt độ gia tăng liên quan đến biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Ý, Pháp, Tây Ban Nha và Đức là những quốc gia có số người tử vong cao nhất. Trong số các thủ đô châu Âu, Rome ghi nhận tổng số ca tử vong do nắng nóng cao nhất trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2025, theo một nghiên cứu khác của nhóm được công bố hồi đầu tháng này.

Cách tính số liệu tử vong

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng một phương pháp khoa học đã được thiết lập và công nhận để xác định trong số hơn 50.000 ca tử vong do nắng nóng, có bao nhiêu trường hợp liên quan đến mức nhiệt có thể xảy ra trong điều kiện khí hậu tự nhiên và bao nhiêu trường hợp liên quan đến tác động của khí nhà kính đối với khí hậu.

Họ chạy các mô phỏng trên máy tính về một thế giới không có biến đổi khí hậu do con người gây ra, sau đó so sánh với số ca tử vong ước tính trong mùa hè này. Phần chênh lệch được xác định là số ca tử vong có thể quy cho hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Barnes cho biết tỷ lệ tử vong do nắng nóng liên quan đến hiện tượng nóng lên toàn cầu đã tăng từ khoảng 45% vào đầu những năm 2000 lên 65% hiện nay.

Nhóm nghiên cứu cũng phải sử dụng mô hình thống kê để đưa ra con số cơ bản hơn 50.000 ca tử vong do nắng nóng, bởi những trường hợp này thường không được báo cáo đầy đủ và nhiệt độ cao thường không được ghi nhận trên giấy chứng tử dù có thể là một yếu tố quan trọng, Konstantinoudis cho biết. Một số chuyên gia độc lập cũng đồng tình và đánh giá các phương pháp được sử dụng thuộc nhóm tiên tiến nhất hiện nay.

Theo Barnes, các nhà nghiên cứu sử dụng một phương trình toán học phức tạp từng được áp dụng trong một số nghiên cứu đã qua bình duyệt trước đây. Phương trình tính đến các yếu tố cụ thể như độ tuổi và nhiệt độ tại từng thành phố trong số 854 thành phố, dựa trên mức nhiệt tối ưu tại địa phương tương ứng với thời điểm có tỷ lệ tử vong thấp nhất. Khi nhiệt độ cao hơn hoặc thấp hơn mức tối ưu này, phương trình sẽ tính toán số ca tử vong vượt mức so với điều kiện có tỷ lệ tử vong thấp nhất.

Sau đó, các nhà nghiên cứu đối chiếu kết quả tính toán với những ước tính theo thời gian thực từ các cơ quan chính phủ. Konstantinoudis cho biết trong phần lớn trường hợp, dù không phải lúc nào cũng vậy, các con số khá tương đồng.

Ông cho biết phương pháp của nhóm khi áp dụng cho các đợt nắng nóng ở Anh vào tháng 5 và tháng 6 đã ước tính khoảng 2.700 ca tử vong vượt mức, trong khi cơ quan thống kê y tế của Vương quốc Anh đưa ra con số khoảng 2.800 trường hợp.