Chế biến, chế tạo giữ nhịp tăng trưởng cho công nghiệp Nghệ An

Công nhân làm việc tại nhà máy sản xuất dây dẫn điện cho ô tô của Công ty TNHH JTEC Nghệ An tại KCN VSIP Nghệ An 1, xã Hưng Nguyên. Ảnh: Thành Duy

Bước sang năm 2026, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn, từ căng thẳng địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng cho đến áp lực lạm phát và biến động tỷ giá hối đoái. Trong bối cảnh đó, kết quả sản xuất công nghiệp của Nghệ An ngay trong tháng đầu năm được đánh giá là điểm sáng đáng chú ý.

Theo số liệu thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 01/2026 của Nghệ An ước tăng 20,62% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng khá cao, phản ánh đà phục hồi tích cực của hoạt động sản xuất sau kỳ nghỉ Tết, đồng thời cho thấy năng lực duy trì sản lượng của các doanh nghiệp trên địa bàn.

CHẾ BIẾN, CHẾ TẠO GIỮ VAI TRÒ ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG

Trong cơ cấu tăng trưởng chung, ngành công nghiệp khai khoáng tăng 30,69%; công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 20,95%; sản xuất và phân phối điện, khí đốt tăng 14,21%. Đáng chú ý, dù khai khoáng vẫn tăng mạnh, song động lực chính của toàn ngành tiếp tục đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo – khu vực tạo ra giá trị gia tăng cao và đóng vai trò then chốt trong tái cơ cấu công nghiệp.

Việc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 21% cho thấy nội lực của các khu công nghiệp trên địa bàn Nghệ An đang được phát huy hiệu quả. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào khai thác tài nguyên, cơ cấu công nghiệp của tỉnh Nghệ An đang dịch chuyển theo hướng bền vững hơn, gia tăng tỷ trọng các ngành sản xuất có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Sự phục hồi này đến từ nỗ lực chủ động của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm đơn hàng, mở rộng thị trường xuất khẩu và tận dụng tốt các cơ hội từ chính sách thương mại quốc tế. Trong đó, tiêu dùng nội địa phục hồi mạnh mẽ cùng với những tín hiệu tích cực từ các thị trường xuất khẩu chủ lực đã tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nhiều nhóm ngành.

Một số sản phẩm công nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật trong tháng đầu năm như: nước mắm tăng gấp 2,7 lần; tai nghe không nối micro tăng 89,27%; đá xây dựng tăng 75,90%; ống nhựa Tiền Phong tăng 51,41%. Đây là những con số cho thấy cả sản xuất phục vụ xuất khẩu lẫn thị trường nội địa đều có dấu hiệu khởi sắc.

Đáng chú ý, nhóm hàng điện tử và linh kiện điện tử tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh sản xuất công nghiệp. Việc các sản phẩm công nghệ cao tăng mạnh phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong chuỗi giá trị sản xuất tại Nghệ An.

DOANH NGHIỆP FDI PHÁT HUY CÔNG SUẤT, CHUỖI CUNG ỨNG MỞ RỘNG

Thời gian qua, sự hiện diện của các tập đoàn FDI lớn trong lĩnh vực điện tử như Luxshare-ICT, Goertek… đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng sản xuất công nghiệp của Nghệ An. Trong đó, tai nghe không nối micro tăng 89,27% và dock sạc tăng 28,85% là những minh chứng rõ nét cho hiệu quả vận hành của các dự án FDI quy mô lớn.

Dự án Khu công nghiệp WHA Industrial Zone 1 - Nghệ An. Ảnh: Thành Cường.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp FDI duy trì đơn hàng ổn định là việc tận dụng tốt các ưu đãi thuế quan từ thị trường Hoa Kỳ. Việc Hoa Kỳ giảm thuế đối ứng từ 46% xuống 20% đã giúp hàng hóa sản xuất tại Nghệ An gia tăng lợi thế cạnh tranh về giá, qua đó mở rộng đơn hàng và nâng cao vai trò của địa phương trong chuỗi cung ứng linh kiện điện tử toàn cầu.

Không chỉ các ngành xuất khẩu, tiêu dùng nội địa phục hồi mạnh mẽ cũng đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sản xuất công nghiệp. Nhu cầu tiêu thụ hàng hóa tăng đã giúp nhiều nhà máy nâng cao công suất, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong chuỗi cung ứng nội tỉnh.

Theo đó, các ngành phụ trợ và bao bì tăng trưởng theo đà phục hồi của tiêu dùng nội địa. Ngành bao bì giấy tăng 56,69%, vỏ hộp lon bia tăng 24,78%, cho thấy sự liên kết ngày càng chặt chẽ giữa các ngành sản xuất, từ chế biến thực phẩm, đồ uống đến bao bì, logistics.

Bên cạnh đó, sự phục hồi của nhóm sản xuất vật liệu xây dựng như đá xây dựng tăng 75,9%, xi măng tăng 27,63% và ống nhựa tăng 51,41% là những chỉ dấu cho thấy hoạt động đầu tư công và thị trường xây dựng đang có sự chuyển động.

Trong bối cảnh giá điện và chi phí nguyên liệu đầu vào vẫn ở mức cao, việc chỉ số sản xuất công nghiệp tăng khá cho thấy các doanh nghiệp đã từng bước tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết giảm chi phí và đa dạng hóa nguồn cung. Cùng với đó, việc lãnh đạo tỉnh chỉ đạo sát sao trong tháo gỡ khó khăn về lãi suất và tỷ giá đã giúp doanh nghiệp yên tâm duy trì sản lượng và ổn định hoạt động.

Tuy nhiên, bức tranh sản xuất công nghiệp vẫn tồn tại những mảng màu trầm. Một số mặt hàng như thùng carton giảm 16,41%, sữa tươi giảm 5,76% và bia chai giảm 0,96% vẫn gặp khó khăn do đơn hàng xuất khẩu suy giảm và chi phí đầu vào tăng cao. Đây là các nhóm ngành phụ thuộc nhiều vào sức mua phân khúc bình dân hoặc đang chịu áp lực cạnh tranh lớn từ hàng nhập khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp tiếp tục đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng và kiểm soát chi phí để lấy lại đà tăng trưởng.

Nguyễn Thuấn