Chế biến sâu để đa dạng hoá sản phẩm từ cây chè

Quy trình sản xuất matcha luôn được kiểm soát nghiêm ngặt để đảm bảo được chất lượng tốt nhất.

Trước nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng, việc nâng cao giá trị chè Thái Nguyên đang được nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh thông qua ứng dụng công nghệ chế biến sâu thay vì chỉ bán trà truyền thống.

Điển hình là VGreen, đơn vị đã tiên phong xây dựng vùng nguyên liệu chè hữu cơ tại Thái Nguyên từ năm 2019 để sản xuất Kombucha - loại đồ uống lên men vi sinh kết hợp trái cây và thảo mộc.

Trà làm Kombucha, không cần đến búp non, không cần đến những phẩm cấp cao nhất vốn được dùng để sao trà đinh, chè tôm hay chè tôm nõn... mà chỉ cần chiết xuất hoạt chất từ lá, kể cả lá già, thứ vẫn bị xem là phụ phẩm trong quy trình chế biến trà truyền thống.

Kể từ khi hoàn thiện quy trình công nghệ vào năm 2020, VGreen đã phát triển thành công hàng loạt sản phẩm như Kombucha trái cây, Kombucha cà phê, thạch và kẹo dẻo.

Với hệ thống nhà máy quy mô 3ha, công suất đạt trên 200.000 lít/tháng cùng mạng lưới 500 đại lý toàn quốc, doanh nghiệp này đang góp phần quan trọng vào việc mở rộng tiềm năng và tính ứng dụng của cây chè Thái Nguyên trong ngành công nghiệp đồ uống hiện đại.

Chia sẻ về định hướng tương lai, bà Trần Thanh Việt - Tổng Giám đốc Tập đoàn Vgreen khẳng định khát vọng đưa Vgreen trở thành cánh chim đầu đàn trong lĩnh vực chế biến sâu trà Thái Nguyên. Doanh nghiệp đang lên kế hoạch kết hợp trà với các loại đặc sản khác như nhãn Hưng Yên, vải và sâm Lai Châu để nhân rộng mô hình đồ uống lên men từ nông sản bản địa. Song song với việc đa dạng hóa sản phẩm, Vgreen cũng đang tích cực xúc tiến thương mại, mở rộng tệp khách hàng quốc tế nhằm đưa các sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế.

Tiên phong trong chiến lược đa dạng hóa và nâng tầm giá trị cây chè, Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà (xã La Bằng) do chị Nguyễn Hải Yến làm Giám đốc đang trở thành một điểm sáng đầy triển vọng của địa phương. Xuất phát từ trăn trở trước thực trạng búp chè quê hương mang chất lượng tốt nhưng giá trị kinh tế từ phương thức sản xuất truyền thống chưa tương xứng, chị Yến đã thử sức với dòng sản phẩm bột trà xanh matcha cao cấp.

Trải qua gần hai năm nỗ lực nghiên cứu và tự tìm tòi những kỹ thuật phức tạp, HTX đã xuất xưởng thành công những mẻ matcha đạt chuẩn về cả màu sắc, độ mịn lẫn hương vị. Bước đột phá này không chỉ đẩy giá trị búp chè lên mức 1 đến 3 triệu đồng/kg (cao gấp rưỡi so với trước đây), mà còn mở đường đưa nông sản La Bằng xuất khẩu thành công sang các thị trường khắt khe.

Với việc mạnh dạn đầu tư xưởng sản xuất chuẩn hóa rộng 400m2 và áp dụng triệt để phương pháp nông nghiệp xanh, mô hình của HTX đang góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân, đồng thời khẳng định tiềm năng to lớn của định hướng chế biến sâu.

Với vùng nguyên liệu rộng lớn, chế biến sâu chính là "chìa khóa" giúp chè Thái Nguyên bứt phá.

Chia sẻ về quy trình sản xuất đòi hỏi sự tỉ mỉ và khắt khe trong từng công đoạn, chị Nguyễn Hải Yến, Giám đốc Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà cho biết: Làm matcha hoàn toàn khác với trà truyền thống, đòi hỏi sự chuẩn xác gần như tuyệt đối ở tất cả các khâu. Từ việc che lưới phủ đồi chè trước khi hái để tăng độ ngọt và diệp lục, cho đến khâu hấp, sấy và nghiền mịn... Chỉ cần sai lệch một chút về nhiệt độ hay thời gian là màu xanh tự nhiên và hương thơm đặc trưng sẽ mất. Chúng tôi bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt từng quy trình nhỏ nhất để sản phẩm ra lò đều đạt chất lượng đồng đều.

Sự xuất hiện của những sản phẩm như trà lên men Kombucha hay bột matcha cao cấp đã minh chứng cho tiềm năng của việc chế biến sâu. Thay vì chỉ bán trà khô truyền thống với giá trị gia tăng thấp và phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường, búp chè Thái Nguyên giờ đây đã góp mặt vào các chuỗi cung ứng ngành công nghiệp thực phẩm, đồ uống hiện đại, đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng trẻ.

Chế biến sâu không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa danh mục sản phẩm mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt, mang lại biên độ lợi nhuận cao hơn gấp nhiều lần cho người trồng chè và doanh nghiệp.

Đánh giá về triển vọng của hướng đi này đối với tương lai ngành chè Thái Nguyên, ông Vũ Văn Phán, Chủ tịch Hội Chè tỉnh Thái Nguyên nhấn mạnh: Thực tế đã chứng minh, chế biến sâu giúp nâng cao thu nhập cho cả doanh nghiệp lẫn người trồng chè. Không chỉ giúp giải quyết bài toán tiêu thụ nông sản ổn định, hướng đi này còn định hình lại tư duy sản xuất an toàn, hữu cơ cho bà con.

Chế biến sâu không còn là một lựa chọn mà đã trở thành "chìa khóa" tất yếu để cây chè Thái Nguyên bứt phá, nâng cao giá trị các sản phẩm từ trà. Bằng sự năng động, dám nghĩ dám làm của những người trẻ, những doanh nghiệp tiên phong, cùng sự đồng hành của chính quyền địa phương, những sản phẩm mới mang hàm lượng công nghệ cao chắc chắn sẽ tiếp tục ra đời.

Hướng đi này không chỉ làm giàu cho người nông dân trên chính mảnh đất quê hương mà còn góp phần đưa danh xưng "Đệ nhất danh trà" tỏa sáng với diện mạo hiện đại và đẳng cấp hơn.