Chế biến sâu mở hướng nâng giá trị sản vật vùng cao Quảng Ngãi

Đa dạng hóa sản phẩm, nâng giá trị sản vật bản địa

Sở hữu nhiều sản vật có giá trị như quế Trà Bồng, sâm Ngọc Linh, cà phê và các loại dược liệu, khu vực miền núi Quảng Ngãi có tiềm năng phát triển các sản phẩm hàng hóa đặc trưng. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị và mở rộng đầu ra, các cơ sở sản xuất không thể chỉ dừng ở việc bán nguyên liệu thô mà cần chú trọng chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Hoàn thiện bao bì là những yếu tố giúp sản phẩm của Công ty TNHH Hương Quế Trà Bồng tạo dấu ấn, tăng khả năng nhận diện khi tiếp cận người tiêu dùng

Tại xã Trà Bồng, Công ty TNHH Hương Quế Trà Bồng đang từng bước phát triển các dòng sản phẩm từ cây quế. Thay vì chỉ tập trung vào quế nguyên liệu, doanh nghiệp đã đa dạng hóa sản phẩm với quế ống sáo, quế ống điếu, quế lát, quế tăm, quế bột; đồng thời tận dụng lá, cành và phần vỏ quế sau sơ chế để sản xuất tinh dầu.

Không dừng lại ở nhóm sản phẩm truyền thống, doanh nghiệp còn phát triển các sản phẩm phục vụ đời sống như nước lau sàn, nước rửa chén, xịt phòng, nước hoa ô tô, nhang và lót giày. Cách làm này góp phần khai thác tốt hơn giá trị của cây quế, mở rộng nhóm khách hàng và tạo thêm lựa chọn cho thị trường.

Theo ông Nguyễn Đức Lương, Giám đốc Công ty TNHH Hương Quế Trà Bồng, việc đa dạng hóa sản phẩm cần đi cùng đầu tư thiết bị, hoàn thiện bao bì, nhãn hiệu và kể câu chuyện về vùng nguyên liệu, văn hóa của đồng bào Co. Đây là những yếu tố giúp sản phẩm tạo dấu ấn, tăng khả năng nhận diện khi tiếp cận người tiêu dùng.

Sản phẩm của Hợp tác xã Sâm và dược liệu Ngọc Linh, tỉnh Quảng Ngãi

Ở lĩnh vực dược liệu, Hợp tác xã Sâm và dược liệu Ngọc Linh cũng đang phát triển các sản phẩm chế biến từ sâm. Thay vì chỉ bán sâm củ thô, HTX đang tập trung chế biến sâu vào các sản phẩm phù hợp với nhịp sống hiện đại như: sâm ngâm mật ong, tinh sâm, cao sâm uống liền, rượu sâm dây. Việc chuyển từ tiêu thụ nguyên liệu sang sản phẩm đã qua chế biến mở ra hướng nâng giá trị cho dược liệu địa phương. Tuy nhiên, quy mô sản xuất hiện còn hạn chế, cần thêm nguồn lực để đầu tư thiết bị và mở rộng năng lực chế biến.

Chuẩn hóa sản phẩm, từng bước mở rộng thị trường

Chế biến sâu là điều kiện quan trọng để nâng giá trị sản phẩm, nhưng chưa đủ để bảo đảm đầu ra ổn định. Muốn tiếp cận các kênh phân phối hiện đại và thị trường rộng hơn, các cơ sở sản xuất cần chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn, bao bì, nhãn mác và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Tại Hợp tác xã Sản xuất, Kinh doanh, Dịch vụ Nông nghiệp Tổng hợp Đăk Rve, việc liên kết với người trồng cà phê, hồ tiêu được xác định là một trong những giải pháp để chủ động nguồn nguyên liệu. Hợp tác xã chú trọng liên kết thu mua, hướng dẫn người dân sản xuất, đăng ký mã số vùng trồng và duy trì, nâng cấp chất lượng sản phẩm cà phê OCOP từ 3 sao lên 4 sao.

Hợp tác xã Sản xuất, Kinh doanh, Dịch vụ Nông nghiệp Tổng hợp Đăk Rve từng bước tiếp cận các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng

Cùng với đó, hợp tác xã từng bước tiếp cận các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng. Việc kết hợp giữa tổ chức vùng nguyên liệu, nâng chất lượng và mở rộng kênh bán hàng giúp sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường.

Thực tế cho thấy, các cơ sở sản xuất ở khu vực miền núi vẫn gặp không ít khó khăn. Quy mô sản xuất còn nhỏ, nguồn cung chưa ổn định, mức độ đồng đều về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm chưa cao. Chi phí vận chuyển lớn, trong khi năng lực tiếp cận thị trường, kỹ năng kinh doanh và ứng dụng thương mại điện tử còn hạn chế.

Công tác bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP) cũng góp phần khuyến khích các cơ sở đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng và hoàn thiện mẫu mã. Giai đoạn 2020-2025, Quảng Ngãi có 64 sản phẩm RISEP cấp tỉnh, 22 sản phẩm RISEP cấp khu vực và 2 sản phẩm RISEP cấp quốc gia.

Riêng năm 2026, tỉnh công nhận 14 sản phẩm, bộ sản phẩm RISEP cấp tỉnh. Trong số này có những sản phẩm gắn với lợi thế nguyên liệu và bản sắc địa phương như cà phê rang xay DakMark, cà phê hòa tan Đẳng sâm Ngọc Linh 4 in 1, trà gừng sâm mật ong và khăn quàng cổ thổ cẩm Thị Sung. Đây là cơ sở để các sản phẩm tiếp tục được quảng bá, kết nối tiêu thụ và mở rộng thị trường.

Xúc tiến thương mại theo hướng ổn định, lâu dài

Để sản phẩm vùng cao có thể đứng vững trên thị trường, hoạt động xúc tiến thương mại cần được triển khai theo hướng có trọng tâm, gắn với năng lực sản xuất và nhu cầu của từng nhóm sản phẩm. Thay vì chỉ dừng ở việc tham gia hội chợ, trưng bày sản phẩm, cần tăng cường kết nối giữa cơ sở sản xuất với hệ thống phân phối, siêu thị, cửa hàng đặc sản và các kênh bán hàng trực tuyến.

Ông Võ Quốc Hùng - Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi

Theo ông Võ Quốc Hùng - Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi, một trong những yêu cầu đặt ra là nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại, kết hợp nguồn lực địa phương với các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia. Cùng với đó, cần tăng cường đào tạo kỹ năng đàm phán, nghiệp vụ thương mại quốc tế, ứng dụng thương mại điện tử và cung cấp thông tin về các hiệp định thương mại tự do, hàng rào kỹ thuật cho doanh nghiệp, hợp tác xã.

Ngành Công Thương cũng định hướng đẩy mạnh kết nối cung cầu, tổ chức các hội nghị giao thương liên tỉnh, hỗ trợ sản phẩm địa phương tiếp cận hệ thống phân phối và các điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP, RISEP. Qua đó, từng bước hình thành các kênh tiêu thụ ổn định, giảm phụ thuộc vào những hoạt động quảng bá mang tính thời điểm.

Đối với các cơ sở sản xuất, bên cạnh nỗ lực đổi mới công nghệ và nâng chất lượng sản phẩm, nhu cầu hỗ trợ về vùng nguyên liệu, chứng nhận chất lượng, vốn đầu tư máy móc, xúc tiến thương mại và bảo vệ thương hiệu vẫn rất cần thiết. Đây là những điều kiện quan trọng để sản phẩm có thể đáp ứng yêu cầu của thị trường và phát triển bền vững.

Từ quế Trà Bồng, sâm Ngọc Linh đến cà phê Đăk Rve, việc chuyển hướng từ bán nguyên liệu sang chế biến sâu, chuẩn hóa sản phẩm và mở rộng kênh phân phối đang tạo thêm dư địa phát triển cho sản vật vùng cao Quảng Ngãi. Khi sản xuất được tổ chức bài bản và xúc tiến thương mại gắn với thị trường đầu ra, các sản phẩm đặc trưng sẽ có thêm cơ hội nâng giá trị, khẳng định thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng hóa.