Checklist nhận diện các dấu hiệu của bẫy lừa đảo tình cảm

Đánh vào tâm lý được quan tâm, thấu hiểu để lừa đảo

Theo báo cáo mới nhất từ Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), lừa đảo tình cảm nằm trong nhóm 4 hình thức lừa đảo điển hình thời gian gần đây với tổng số tiền thiệt hại lên đến hàng trăm tỷ đồng. Các vụ việc thường bắt đầu từ những mối quan hệ tưởng chừng vô hại trên không gian mạng, sau đó được dẫn dắt bằng những kịch bản được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Mới đây, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố bị can Cao Thị Hạnh (SN 1982, trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa) về hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Đối tượng giả danh nam giới với tài khoản Facebook "Trần Ngọc Hải" để làm quen, xây dựng mối quan hệ tình cảm với một phụ nữ tại Hưng Yên.

Có nhiều dấu hiệu nhận diện bẫy lừa tình qua mạng.

Sau khi tạo được lòng tin, Hạnh liên tục dựng chuyện nhằm thuyết phục nạn nhân chuyển tiền, chiếm đoạt tổng cộng 1.126.500.000 đồng. Khi bị yêu cầu hoàn trả, đối tượng chỉ trả lại 547 triệu đồng rồi cắt liên lạc.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu - Giám đốc mạng lưới Chống lừa đảo cho biết, "bẫy tình cảm" trên mạng không bắt đầu bằng một cú lừa quá lộ liễu mà nó thường bắt đầu bằng sự quan tâm, cảm giác được thấu hiểu, những lời hứa hẹn rất nhanh và rồi dần dần là các yêu cầu chuyển tiền, đầu tư, gửi thông tin hoặc hình ảnh riêng tư. Khi cảm xúc đi quá nhanh, đó cũng là lúc bạn cần chậm lại để kiểm tra.

Qua bộ checklist này sẽ giúp mọi người nhận diện sớm hơn các dấu hiệu bất thường và tự bảo vệ mình trước những kịch bản lừa đảo tình cảm đang ngày càng tinh vi trên không gian mạng.

Các dấu hiệu của bẫy tình cảm online.

Không ít người, cả phụ nữ lẫn đàn ông đã "say nắng" khi đều đặn sáng nào cũng được "người yêu online" nhắn tin từ chúc ngày mới tốt lành đến chúc ngủ ngon khi đêm xuống. Họ không hề biết rằng cùng thời điểm đó, hàng trăm ngàn tin nhắn như vậy đang được chatbot tự động gửi đi khắp thế giới bằng vài chục ngôn ngữ khác nhau.

Nhờ có AI, các hình thức romance scams (lừa tình ảo) ngày càng tinh vi hơn, các đối tượng lừa đảo nhờ đó mà đi đến giai đoạn pig butchering (vỗ béo để làm thịt) nhanh hơn trong kịch bản lừa đảo kết hợp yếu tố tình cảm và đầu tư giả mạo. Các trung tâm lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á sử dụng AI "phi đạo đức" để sản xuất hàng loạt kịch bản tán tỉnh và tự động hóa các cuộc trò chuyện qua tin nhắn bằng chatbot. Từ những nội dung "thả thính" ban đầu đến những câu tán tỉnh thấm đẫm mật ngọt tình yêu ở giai đoạn "nồng cháy" thật ra đều được gửi tự động từ máy tính.

Lừa đảo tình cảm thường nhắm vào những người cô đơn, đặc biệt là phụ nữ trung niên, người cao tuổi hoặc những cá nhân đang trải qua giai đoạn khó khăn trong cuộc sống. Kẻ lừa đảo khai thác yếu tố "tình cảm chân thành", sự tin tưởng mù quáng và lòng tham tiềm ẩn, biến nạn nhân thành "con mồi" mà không hay biết. Theo một nghiên cứu năm 2018, nạn nhân bị "lừa tình ảo" thường là phụ nữ trung niên, có học vấn cao nhưng lại dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc. Các điểm yếu tâm lý là yếu tố cốt lõi khiến nạn nhân rơi vào bẫy lừa đảo tình cảm. Kẻ lừa đảo không chỉ sử dụng công nghệ mà còn am hiểu sâu sắc về hành vi con người, khai thác những lỗ hổng cảm xúc để kiểm soát nạn nhân.

Làm gì khi mắc bẫy lừa đảo?

Theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, khi không may "sập bẫy" lừa đảo, điều quan trọng nhất là không giữ im lặng, bởi sự chậm trễ có thể khiến thiệt hại gia tăng và vô tình tạo điều kiện cho kẻ xấu tiếp tục hành vi. Trước hết, cần liên hệ ngay với ngân hàng bằng cách gọi hotline hoặc đến trực tiếp chi nhánh gần nhất để yêu cầu tạm dừng giao dịch, phong tỏa tài khoản hoặc thẻ. Đồng thời, cung cấp số tài khoản thụ hưởng của đối tượng lừa đảo để ngân hàng kịp thời đưa vào danh sách cảnh báo.

Song song với đó, nạn nhân cần nhanh chóng lưu trữ toàn bộ bằng chứng liên quan. Bao gồm thông tin liên lạc như số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ID Telegram hoặc bất kỳ kênh kết nối nào của đối tượng; nội dung trao đổi như ảnh chụp màn hình tin nhắn, ghi âm các cuộc gọi dụ dỗ; và các bằng chứng tài chính như biên lai chuyển tiền, sao kê tài khoản ngân hàng, mã giao dịch (TransID).

Cuối cùng, cần trình báo sự việc tới cơ quan chức năng. Người dân nên đến Công an địa phương (xã, phường) gần nhất hoặc Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05) thuộc Công an tỉnh, thành phố để tố giác, hỗ trợ điều tra và xử lý theo quy định pháp luật.

Các kỹ năng tự bảo vệ trước lừa đảo tình cảm.

Ngày nay, kẻ lừa đảo có trăm phương ngàn kế để nhắm vào túi tiền của chúng ta. Chúng có thể đóng giả công an, nhân viên ngân hàng, hay thậm chí là người thân đang gặp nạn. Để có thể giữ vững "hàng rào bảo mật" cho bản thân, hãy cùng Chống Lừa Đảo tìm hiểu quy tắc 3 Bước: Dừng lại – Kiểm tra – Bảo vệ..

Ngoài ra, người dùng cần chú ý đường link của trang web. Ví dụ các trang web của cơ quan Nhà nước Việt Nam phải có đuôi .gov.vn; Những trang mạo danh thường có đuôi lạ như .xyz, .online… Không nên tải ứng dụng từ các nguồn ngoài App Store hoặc Google Play để tránh mã độc. Chúng tôi khuyến nghị ba bước cơ bản để mỗi cá nhân có thể tự bảo vệ mình: Chậm lại, không vội vàng nhập thông tin hay chuyển tiền. Kiểm chứng khi sử dụng Google, trang web của Bộ Công Thương hoặc Chống Lừa Đảo để xác thực thông tin. Khi phát hiện hoạt động lừa đảo, báo cáo ngay cho cơ quan chức năng để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Việc báo cáo giúp cơ quan chức năng nắm thông tin và có biện pháp xử lý kịp thời.

Một điểm quan trọng nữa cần lưu ý là không có dịch vụ nào có thể đảm bảo "lấy lại tiền" nếu bạn bị lừa. Chỉ nên báo cáo trực tiếp tới cơ quan công an hoặc các cơ quan chức năng có thẩm quyền. Không tin vào các dịch vụ "lấy lại tiền" giả mạo trên mạng.