Chi hàng nghìn tỷ chống ngập: Bao giờ Hà Nội hết 'dềnh nước'?

Phép thử sau trận mưa lớn

Do ảnh hưởng của áp thấp kết hợp với hội tụ gió, rạng sáng 25/7, Hà Nội xảy ra mưa dông trên diện rộng. Một số khu vực ghi nhận lượng mưa lớn như xã Vĩnh Thanh 127,4 mm; phường Hai Bà Trưng 115,4 mm; phường Phú Thượng và xã Phú Xuyên 98,5 mm; phường Văn Miếu 97,9 mm; phường Tây Hồ 97 mm; phường Hoàn Kiếm 85 mm; phường Xuân Đỉnh 83 mm.

Trận mưa lớn sáng 25/7, khiến đoạn đường Võ Chí Công bị "dềnh nước".

Theo báo cáo của Công ty Thoát nước Hà Nội, trận mưa ghi nhận hơn 10 điểm “dềnh nước”, gồm: ngã năm Bà Triệu - Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương; phố Phú Xá; phố Vĩnh Hưng; phố Đinh Tiên Hoàng (khu vực đài phun nước); đường Võ Chí Công; phố Phùng Hưng; phố Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt; ngõ 165 Thái Hà và đường Nguyễn Đình Tứ.

Qua trận mưa, Sở Xây dựng Hà Nội sơ bộ đánh giá các dự án chống úng ngập cục bộ đã bước đầu phát huy hiệu quả khi tăng khả năng thu gom, tiêu thoát nước. Nhiều khu vực rút hết nước sau khoảng 15-20 phút, phạm vi và thời gian úng ngập được hạn chế so với trước đây.

Tại khu vực nội đô, việc chủ động hạ mực nước tại 19 hồ điều hòa bằng các trạm bơm đầu tư theo dự án khẩn cấp, cùng hệ thống thoát nước được cải tạo, đã góp phần điều tiết mực nước và tiêu thoát nước nhanh hơn. Hai bể ngầm tại chợ Hàng Da và Bắc Đuống cũng giúp rút nước mặt đường chỉ sau khoảng 15-20 phút.

Ở khu vực đại lộ Thăng Long, các trạm bơm Cầu Ngà 1, Cầu Ngà 3, Đồng Tép và Bắc An Khánh đã chủ động hạ mực nước đệm trước mưa nên không phát sinh điểm ngập, các khu vực liên quan rút nước sau khoảng 10-15 phút vận hành.

Hệ thống dẫn nước trong nội thành được cải tạo lớn hơn rất nhiều lần so với trước đây.

Riêng điểm ngập trên đường Võ Chí Công (trước tòa nhà UDIC) sâu khoảng 30 cm, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết nguyên nhân là khu vực có địa hình dạng yên ngựa, cục bộ võng thấp, trong khi lượng mưa tại phường Phú Thượng đạt gần 100 mm trong thời gian ngắn, vượt khả năng thu gom tức thời của hệ thống.

Trước đó, trong các ngày 9 và 10/7, Hà Nội cũng xuất hiện mưa lớn khiến phố Quang Trung và một số tuyến đường thuộc phường Thanh Xuân xảy ra ngập cục bộ. Theo ông Nguyễn Phi Thường, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, mực nước ngập từ 30 cm và kéo dài trên 30 phút mới được coi là ngập úng. Trường hợp phố Quang Trung chiều 9/7 chỉ ngập hơn 20 cm nên được xác định là “dềnh nước”.

Lộ trình gỡ “điểm nghẽn” thoát nước

Chống úng ngập được TP Hà Nội xác định là một trong năm "điểm nghẽn" lớn cần tập trung xử lý. Ngay từ đầu năm 2026, UBND thành phố đã ban hành 10 quyết định lệnh xây dựng công trình khẩn cấp chống úng ngập với tổng mức đầu tư dự kiến gần 5.600 tỷ đồng. Các công trình gồm 7 hồ điều hòa tại các phường Từ Liêm, Đông Ngạc, Đại Mỗ và xã An Khánh nhằm tăng khả năng trữ nước.

Đầu tháng 3/2026, ngành xây dựng tiếp tục khởi công 22 công trình chống úng ngập cục bộ. Trong đó, 16 vị trí trên các tuyến phố trung tâm như Lý Thái Tổ, Lê Phụng Hiểu, Lê Lai, Phan Chu Trinh, Lý Thường Kiệt, Tràng Tiền, Trần Nguyên Hãn, Trần Nhân Tông, Quang Trung, Quán Sứ và Nguyễn Trãi được cải tạo, mở rộng hệ thống dẫn nước.

Đến đầu tháng 6/2026, các công trình cơ bản hoàn thành. Theo ông Nguyễn Phi Thường, các dự án khẩn cấp đã tác động đến 120 trong tổng số 220 điểm úng ngập đã được xác định. Tuy nhiên, nhiều khu vực khác vẫn phải chờ hệ thống thoát nước tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Bắc sông Hồng và các hạng mục theo quy hoạch được hoàn thiện.

Hồ điều hòa Phú Đô (phường Nam Từ Liêm) có diện tích 36,7 ha, tổng mức đầu tư hơn 1.166 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho biết hệ thống thoát nước hiện mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu. Hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước cũng mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa chỉ đạt khoảng 18% so với quy hoạch.

Theo định hướng quy hoạch tầm nhìn 100 năm, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết thành phố đang điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến trong tháng 10, sau khi quy hoạch được phê duyệt, Hà Nội sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, công suất các trạm bơm đầu mối sẽ được nâng lên khoảng 774 m³/giây, diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 1.250 ha. Tổng nhu cầu vốn dự kiến khoảng 132.000 tỷ đồng, gồm khoảng 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và 100.000 tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách.

Hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 (xã An Khánh) có diện tích 20 ha, với tổng mức đầu tư hơn 854 tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, thành phố sẽ chuyển từ bố trí vốn theo từng dự án sang bố trí theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn; ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình liên lưu vực. Đồng thời, Hà Nội sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng; trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai vi phạm.