Chỉ thị 25: Truy quét tận gốc buôn lậu thuốc lá trong tình hình mới

Buôn lậu thuốc lá xuất hiện nhiều phương thức mới

Sáng 6/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia) tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.

Ông Lê Thanh Hải (bên trái), Ủy viên Ban Chỉ đạo 389 quốc gia - Chánh Văn phòng Thường trực chủ trì hội nghị.

Theo đánh giá tại hội nghị, hoạt động buôn lậu thuốc lá vẫn diễn biến phức tạp tại một số địa bàn, tuyến biên giới, đường biển, hàng không và trên không gian mạng. Thuốc lá nhập lậu được vận chuyển, tập kết, tiêu thụ bằng nhiều phương thức.

Trước đó, thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg ngày 30/9/2014, các bộ, ngành, lực lượng chức năng và địa phương đã tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm. Qua đó, trách nhiệm của các lực lượng chức năng được nâng lên. Nhận thức của người dân về phòng, chống buôn lậu thuốc lá có chuyển biến.

Trong 10 năm, từ ngày 30/9/2014 đến 30/9/2025, lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ, 59.257 đối tượng. Tang vật thu giữ gồm hơn 110,18 triệu bao thuốc lá điếu, 388.196 kg lá thuốc lá và 2,37 triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới.

Các lực lượng đã xử phạt vi phạm hành chính 68.402 vụ. Đồng thời, khởi tố và chuyển cơ quan điều tra đề nghị khởi tố 3.786 vụ, 4.563 đối tượng.

Đại biểu tham dự hội nghị.

Theo các đại biểu, tình hình hiện nay tiếp tục xuất hiện những diễn biến mới. Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng và khó kiểm soát. Đáng chú ý, đã xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng trái phép các sản phẩm ma túy “núp bóng” thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Các sản phẩm này được rao bán trên hội, nhóm và tài khoản trên không gian mạng. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe cộng đồng và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg, thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg. Chỉ thị yêu cầu sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng.

Một điểm mới là tăng vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong vận động người dân tham gia phòng, chống buôn lậu thuốc lá. Chỉ thị cũng gắn trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã, phường, đặc khu với công tác này.

Thời gian tới, Bộ Công an tăng cường đấu tranh trên không gian mạng và tại các địa bàn trọng điểm. Bộ Quốc phòng đẩy mạnh kiểm soát biên giới, cửa khẩu, vùng biển. Bộ Tài chính tăng cường kiểm soát qua địa bàn hải quan.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ và cơ quan liên quan rà soát, nghiên cứu, đề xuất việc bổ sung khái niệm “hàng giả” vào văn bản luật. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ, Bộ Công Thương hướng dẫn nghiệp vụ đối với lực lượng Quản lý thị trường các địa phương trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi kinh doanh, mua bán, tàng trữ trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Các địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát và tuyên truyền pháp luật.

Các đại biểu đóng góp ý kiến tại hội nghị.

Tại hội nghị, Ban Chỉ đạo 389 các địa phương, Cục Phòng chống ma túy và tội phạm Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Vùng 4, lực lượng Hải quan, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam cùng các đơn vị liên quan báo cáo kết quả đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá.

Các đại biểu đồng thời nêu khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp triển khai hiệu quả Chỉ thị số 25/CT-TTg.

Kiểm soát chặt tuyến biên giới, môi trường số

Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Bộ Quốc phòng), cho biết lực lượng Bộ đội Biên phòng thời gian qua tích cực phối hợp với các lực lượng chức năng trong đấu tranh chống buôn lậu, trong đó có thuốc lá nhập lậu và các sản phẩm liên quan.

Theo Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, hoạt động vận chuyển thuốc lá nhập lậu qua biên giới vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng lợi dụng đường biên giới dài, địa hình khó kiểm soát và hoạt động qua lại biên giới để vận chuyển hàng hóa trái phép.

Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Bộ Quốc phòng).

Thuốc lá nhập lậu từ khu vực Trung Quốc được đưa qua tuyến biên giới phía Bắc. Tại khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia, các đối tượng cũng lợi dụng điều kiện địa bàn để vận chuyển thuốc lá vào nội địa.

Đáng chú ý, thuốc lá điện tử và các sản phẩm liên quan đang đặt ra những khó khăn mới trong công tác đấu tranh, xử lý. Việc xác định thành phần, hàm lượng các chất để làm căn cứ xử lý là một trong những vấn đề cần được quan tâm.

Thời gian tới, Bộ đội Biên phòng tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới. Lực lượng chủ động phối hợp với các địa phương và vận động người dân tham gia đấu tranh chống buôn lậu. Đồng thời, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện, ngăn chặn từ xa nguồn hàng và hoạt động vận chuyển trái phép.

Ông Hồ Lê Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam.

Ông Hồ Lê Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam, cho biết thuốc lá nhập lậu gây thất thu ngân sách hàng nghìn tỷ đồng và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất trong nước. Ông đánh giá việc triển khai Chỉ thị số 25/CT-TTg là cần thiết trong bối cảnh chính sách thuế đối với thuốc lá có những thay đổi từ năm 2027.

Theo ông Hồ Lê Nghĩa, Hiệp hội chia sẻ với khó khăn về kinh phí, phương tiện và trang thiết bị của các lực lượng chức năng trong công tác chống buôn lậu thuốc lá. Hiệp hội đang nghiên cứu các cơ chế để có thể hỗ trợ lực lượng chức năng theo quy định.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất quan tâm giải pháp tạo sinh kế cho người dân khu vực biên giới, góp phần hạn chế việc tham gia vận chuyển, buôn bán thuốc lá nhập lậu. Hiệp hội cũng khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với Ban Chỉ đạo 389 và các địa phương trong triển khai giải pháp chống buôn lậu thuốc lá.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá luôn được Bộ Công Thương quan tâm, chỉ đạo xuyên suốt. Lực lượng Quản lý thị trường thường xuyên tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý các hành vi liên quan đến thuốc lá nhập lậu và thuốc lá thế hệ mới.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương).

Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026, Cục đã tham mưu Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát trên phạm vi cả nước. Đồng thời, xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ và chuyên đề đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc lá.

Về hoàn thiện chính sách, pháp luật, Cục tham mưu các nội dung liên quan đến khái niệm “hàng giả” trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Cục cũng tham gia xây dựng các quy định về xử lý hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá nhập lậu và phối hợp với Bộ Y tế trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã kiểm tra hơn 380 vụ việc, xử phạt và thu nộp ngân sách nhà nước trên 3 tỷ đồng. Lực lượng chức năng buộc tiêu hủy gần 50.000 sản phẩm thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, trị giá gần 1,3 tỷ đồng.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, việc xử lý vi phạm trên môi trường mạng vẫn gặp nhiều khó khăn do các đối tượng sử dụng nhiều tài khoản, thường xuyên thay đổi thông tin, không có địa điểm kinh doanh cố định. Kho hàng, người gửi và người nhận có thể ở nhiều địa phương, gây khó khăn cho việc truy xuất dữ liệu điện tử và thu thập chứng cứ.

Thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg, Cục sẽ xây dựng tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất về kiểm tra, xử lý thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm hành chính; tăng cường giám sát, truy vết hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Đồng thời, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống cảnh báo rủi ro đối với mặt hàng thuốc lá, tăng cường phối hợp với Công an, Hải quan và các lực lượng liên quan, chuyển từ phương thức kiểm tra bị động sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.

Truy quét đường dây, xử lý tận gốc thuốc lá lậu

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, đánh giá hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg đã đạt nhiều kết quả tích cực. Công tác này góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ngành sản xuất thuốc lá trong nước, giữ gìn an ninh, trật tự và tăng thu ngân sách.

Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia.

Theo ông Đặng Văn Dũng, thời gian tới, tình hình buôn lậu thuốc lá dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp. Đáng chú ý là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những thay đổi về giá thuốc lá trong nước có thể tác động đến hoạt động buôn lậu.

Ông Đặng Văn Dũng nhấn mạnh, Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ có những điểm mới, trong đó bổ sung nhiệm vụ chống buôn lậu, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Các bộ, ngành, địa phương cần triển khai nghiêm túc, huy động sự tham gia của doanh nghiệp và người dân.

Cùng với tuyên truyền, lực lượng chức năng cần tăng cường điều tra cơ bản, tập trung triệt phá các đường dây, đầu nậu, thay vì chỉ xử lý các trường hợp bán và vận chuyển nhỏ lẻ. Theo ông Dũng, hơn 10 năm qua, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 79.459 vụ việc, song nhiều trường hợp mới dừng ở việc xử lý người bán, người vận chuyển, người tàng trữ nhỏ lẻ.

Trong khi đó, các đối tượng ngày càng lợi dụng hình thức giao hàng không gặp mặt, dịch vụ chuyển phát nhanh và môi trường số để giao dịch. Điều này gây khó khăn cho công tác xác minh. Vì vậy, lực lượng chức năng cần tập trung truy tìm đầu nậu, đường dây và nguồn hàng.

Các địa phương cần gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp xã, phường, đặc khu với công tác chống buôn lậu thuốc lá. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không tham gia vận chuyển, mua bán thuốc lá nhập lậu và không sử dụng thuốc lá không rõ nguồn gốc, thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.