'Chìa khóa' giải bài toán vật liệu xây dựng

Thúc đẩy sản xuất cát nhân tạo, thay thế cát tự nhiên đang ngày càng khan hiếm. Ảnh: Xuân Thu

Theo khảo sát, từ đầu năm 2026 đến nay, các loại vật liệu xây dựng, như sắt, thép, cát, sỏi, đất đắp nền, đá... tăng giá liên tiếp, kéo theo chi phí xây dựng các công trình tăng từ 20 - 30%. Thêm vào đó, hiện nay nguồn cung nhiều nguyên vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh đang bị thiếu, đặc biệt là cát, đất đắp nền. Giá mua bán vật liệu xây dựng trên thực tế có sự chênh lệch lớn so với giá công bố của liên Sở Xây dựng và Tài chính cũng khiến chi phí thực hiện các dự án bị đội vốn.

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng và Phát triển hạ tầng số 27, cho biết: “Nhiều doanh nghiệp sau khi trúng thầu đã ký hợp đồng theo hình thức trọn gói, trong đó đơn giá vật liệu xây dựng được xác định theo quy định tại thời điểm ký kết. Tuy nhiên, thời gian gần đây, giá nhiều loại vật liệu xây dựng liên tục biến động theo chiều hướng tăng, đặc biệt là cát xây dựng. Trong khi đó, việc cập nhật, điều chỉnh đơn giá và hệ số giá vật liệu chưa theo kịp diễn biến của thị trường, khiến các nhà thầu gặp nhiều khó khăn trong quá trình thi công và ảnh hưởng đến tiến độ nhiều công trình”.

Trước những khó khăn trên, tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương rà soát toàn diện nguồn cung vật liệu xây dựng trên địa bàn. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ cấp phép, gia hạn, điều chỉnh công suất khai thác đối với các mỏ đủ điều kiện, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật nhưng vẫn linh hoạt, kịp thời. Cùng với đó, tỉnh Thanh Hóa cũng tập trung tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục hành chính liên quan đến khai thác khoáng sản. Việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đã giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài nguyên thuận lợi hơn. Đối với các mỏ vật liệu phục vụ riêng cho dự án trọng điểm, tỉnh ưu tiên giải quyết nhanh các thủ tục và giao trách nhiệm cho các địa phương giám sát chặt chẽ quá trình khai thác để tránh thất thoát tài nguyên, đảm bảo an toàn môi trường.

Ông Nguyễn Văn Tường, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Quý Lộc, cho biết: “Để không xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung vật liệu xây dựng, chính quyền xã đã chuyển từ tư duy quản lý sang “đồng hành” cùng doanh nghiệp. Từ việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong quá trình sản xuất đến chủ động kết nối với các sở, ngành để cập nhật diễn biến giá cả, phổ biến các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp... Tất cả đều hướng đến mục tiêu duy trì hoạt động khai thác, sản xuất ổn định. Nhờ vậy, nguồn cung vật liệu xây dựng trên địa bàn cơ bản được bảo đảm, góp phần đáp ứng nhu cầu thi công các công trình và hạn chế nguy cơ chậm tiến độ”.

Song song với việc đảm bảo nguồn cung, Thanh Hóa cũng chú trọng tới việc bình ổn giá vật liệu xây dựng. Các cơ quan chức năng thường xuyên cập nhật, công bố giá vật liệu trên địa bàn, giúp các chủ đầu tư và nhà thầu có cơ sở lập dự toán chính xác. Việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, nâng giá bất hợp lý cũng góp phần giữ ổn định thị trường.

Bên cạnh đó, để tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu xây dựng cũng như duy trì nguồn cung đáp ứng kịp thời các dự án giao thông, thủy lợi, khu công nghiệp, khu đô thị, hạ tầng an sinh xã hội đang được triển khai đồng loạt trên địa bàn tỉnh, Thanh Hóa đang tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024. Với cơ chế đặc thù cao, các mỏ vật liệu đã nhanh chóng được cấp phép và đưa vào khai thác, góp phần tăng nguồn cung vật liệu cho các dự án đang triển khai đầu tư trên địa bàn, tạo điều kiện thuận lợi, tháo gỡ những điểm nghẽn.

Từ đầu năm đến nay, tỉnh đã cấp phép cho 5 mỏ đất làm vật liệu san lấp, với công suất khai thác trên 2,5 triệu m3/năm. Đây là một trong những giải pháp hiệu quả, góp phần triển khai nhanh các dự án hạ tầng và thúc đẩy giải ngân nguồn vốn đầu tư công đảm bảo đúng kế hoạch đề ra.

Trong bối cảnh Thanh Hóa đang triển khai hàng loạt dự án trọng điểm về giao thông, hạ tầng đô thị và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị. Khi những vướng mắc về cơ chế, thủ tục và nguồn cung được tháo gỡ kịp thời, các mỏ vật liệu hoạt động ổn định, giá cả được công khai, minh bạch, sẽ tạo điều kiện để các nhà thầu yên tâm thi công, đẩy nhanh tiến độ công trình.

Sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành cùng tinh thần chủ động của doanh nghiệp chính là “chìa khóa” để giải bài toán vật liệu xây dựng, góp phần đưa các công trình về đích đúng hẹn, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu phát triển của tỉnh Thanh Hóa.